Ohne, de echte belevingswinkel!


Het is me nog niet vaak overkomen, maar deze week stond ik te popelen om naar een nieuwe winkel te kunnen gaan. Ohne, de verpakkingsarme winkel is al enkele maanden geleden aangekondigd, maar deze dinsdag ging de winkel open. Zodra ik het berichtje (op facebook) vernam ben ik er meteen naartoe gefietst.

2015-05-13 10.50.58Precies omdat het verminderen van de afvalzak geen makkelijke opgave is ben ik bijzonder blij met dit initiatief waar de kwestie van bij de bron wordt aangepakt. Het principe is heel eenvoudig. Je komt naar de winkel met je eigen verpakkingsmateriaal; bokale, papieren zakken, tuperware doosjes, flessen, oude sokken, wat je zelf maar wenst. Je gaat je verpakking wegen en krijgt een klein stickertje om op de verpakking te hangen. Dan vul je de verpakking met de hoeveelheid die je zelf wenst, en bij het afrekenen maakt de slimme kassa onderscheid tussen de inhoud en de verpakking.

Het aanbod is behoorlijk uitgebreid. Heel wat droge voeding (granen, noten, bonen, gedroogd fruit, pasta,…) maar ook verse groenten, brood, vleesvervangers, olijven, olie en poetsproducten, shampoo en nog veel meer. Het grootste deel van het aanbod is bio, en waar mogelijk ook lokaal.

De winkel is elke dag open (behalve op zondag) en is te vinden in de Steendam 59 (niet zo ver van Station Dampoort). Dus een warme aanbeveling voor al die mensen die ontgoocheld zijn dat een uitstapje naar shoppingcentrum Uplace voorlopig nog niet kan. Verzamel je leeggoed en neem de trein naar Gent voor een uitgebreid bezoek aan Ohne. Er staan zelfs proevertjes te wachten, en geef toe, je eigen fles olijfolie vullen, dat is pas een beleving!

lunch met LEF


Vandaag kregen bijna 200 kinderen in Freinetschool de Vlieger een bijzondere maaltijd, een Lunch met LEF. Daarbij staat Lef voor lokaal, ecologisch en fair. Het gaat om een actie van ouders, de werkgroep stadslandbouw en enkele andere spelers om aandacht te vragen voor meer verantwoorde schoolmaaltijden. Ik schreef al eerder over de stappen die door de stad gezet worden in die richting, maar het kan altijd beter natuurlijk.

2015-04-27 12.25.45Om echt te komen tot maaltijden met lokale producten, zoveel mogelijk en ter plekke klaar gemaakt (de warme lijn), zijn er natuurlijk een aantal problemen die moeten worden aangepakt. Niet in het minste de wetgeving. Zowel de wetten rond openbare aanbestedingen als die rond voedselveiligheid maken het erg moeilijk om bijvoorbeeld afspraken te maken met lokale cateraars om voor dat soort maaltijden te zorgen. Het is bijvoorbeeld onwettelijk om in je bestek te schrijven dat groenten uit een straal van pakweg 50 kilometer moeten komen.

Een tweede probleem heeft te maken met de zogenaamde ‘padafhankelijkheid’. Zo is de voorbije decennia op veel plaatsen beslist om de keukens in de scholen aan te passen tot louter ‘opwarm’keukens, en grote bedrijven in te schakelen om duizenden industrieel gemaakte maaltijden aan te leveren. Dit om redenen van schaalvergroting, efficiëntie en besparingen. Nu terug in de scholen warme maaltijden bereiden zou dus een zeer grote investering vragen zowel in personeel als ik de keukens.

Toch is het belangrijk op zoek te gaan naar mogelijke stappen in de die richting. Op de site van Lunch met LEF staan trouwens een aantal voorstellen en goede voorbeelden uit het buitenland. Het zal nog een hele uitdaging zijn om te komen tot de duurzame lokale maaltijden, maar de stad gaat in elk geval samen met de actievoerders op zoek naar wat mogelijk is.  Ik heb trouwens vandaag ook mogen proeven hoe het zou kunnen zijn. En eerlijk gezegd was het een Lunch met LLeff; lekker, lokaal, ecologisch en fair.

moestuinen en delen


Nu de lente echt begonnen is, ben ik zelf ook klaar om terug in mijn parkeermoestuin aan de slag te gaan. De voorbije weken ben ik al gestart 2015-04-10 09.20.31met het voorzaaien binnenshuis. Ik ben een nieuwe manier aan het uittesten om zonder potjes het plantgoed te kweken. Gewoon een zak (bio) teeltaarde, daarin 91 vakjes gemaakt en in elk vakje een zaadje.

De eersten die naar buiten komen zijn de snijbiet (warmoes), de kerstomaat, paprika en witloof, al steekt ook een Limburgse vroege boon schuchter haar kopje boven.  De zaadjes van de wortel, de vroege prei en de courgette houden zich nog even gedeisd. Eenmaal de plantjes voldoende groot zijn kunnen ze verhuizen naar de parkeermoestuin (en wat er te veel is kan ik dan uitdelen).

Nog typisch lente is het afbreken van de winterliving en herschikking van mijn woning. De voorbije dagen was het wat rustiger op mijn blog omdat ik de vloer voor een laatste keer een nieuw laagje verf heb gegeven en alle meubels een andere plek. Waarmee alles klaar is voor enkele huiskamer concertjes, waarvan het eerste deze avond.

Met lente zal het wellicht niet veel te maken hebben, maar ik kondig graag nog de geboorte aan van een nieuwe coöperatieve. Met Partago gaan enkele ondernemende soortgenoten een auto-deelsysteem voor elektrische auto’s opstarten. Zelf denk ik dat de elektrische auto maar een klein stukje van de oplossing van ons mobiliteitsprobleem is (grote schuldige is ons mobiliteitsgedrag en denken), maar als het om elektrische deelauto’s gaat dan verdient dit wel alle kansen. Je kan voor 250 euro ook coöperant worden en meteen mede-eigenaar worden van de eerste Partago auto.

Wie meer uitleg wil kan morgen ook terecht in Asse, waar op de algemene vergadering van Ecopower een standje van Partago zal zijn. Enja, ik ben er ook om rond 14u30 bij de nieuwe windmolen een ingekorte versie van Stop met klagen te brengen. Als dat geen lente is!

van Biolicious naar Ecopolis


Het nieuwe tijdperk zorgt ook voor nieuwe benamingen. Op 26 april kan je bijvoorbeeld zowel naaar Biolicious als naar Ecopolis gaan. Biolicious is een beurs rond  bio-, eco-, natuurlijke, duurzame en groene producten in het ICC Gent. Er zijn naast een heleboel stands natuurlijk ook lezingen en workshops. Zelf ben ik er om 11 uur om mijn boek voor te stellen.

Precies op hetzelfde moment start in Brussel de eerste editie van Ecopolis (de opvolger van het Groene Boek). Daar gaat het vooral om voedsel voor de geest met lezingen en debatten over belangwekkende boeken rond sociale en ecologische duurzaamheid. Naar aanleiding van Ecopolis is er een wedtrijd; de Prijs voor het Ecoboek 2014.  Met deze prijs brengen wil Oikos een Nederlands- of Franstalig sociaalecologisch boek onder de aandacht brengen dat in 2014 werd uitgegeven, maar nog niet de weerklank kreeg die het verdient. Iedereen kan boeken nomineren via  mail. Uit de long-list selecteert een deskundig lezerspanel een short-list van maximaal 5 titels waaruit de vijfkoppige jury onder voorzitterschap van Vera Dua een laureaat kiest.

boekinroeselareHierbij alvast enkele bescheiden suggesties, zoals ze mooi samen te vinden zijn in de Standaard boekhandel in Roeselare. ‘Sprankelende schoonmaaktips’, ‘Jokes moppenboek’ of ‘Stop met klagen’.

groenten bij nacht


Deze week had ik een nachtlezing. In Brussel op de vroegmarkt om 01 uur ’s nacht. Voor een groep studenten die een artistiek project gaan 2015-03-05 23.25.53uitwerken na een onderdompeling in het nachtleven van groenten en fruit. Ik mocht daar wat toelichting geven over ons mondiaal voedselsysteem, de gevolgen ervan en mogelijke alternatieven.  Een boeiend gesprek (waarbij ondanks het nachtelijk uur niemand in slaap is gevallen) voor geïnteresseerde jongeren.

Maar dus ook een uitgelezen kans om eens rond te lopen op het gigantische terrein vol parkeerplaatsen en loodsen. Ruim honderd jaar geleden had de vroegmarkt plaats op de grote markt van Brussel. Het principe was eenvoudig, landbouwers uit de regio kwamen er in het holst van de nacht hun groenten en fruit aanbieden. De klanten waren vooral restaurants, scholen, instellingen, kloosters en lokale winkels. Een behoorlijk korte keten aanpak trouwens, want de aanbieders kwamen vooral uit de eigen provincie.

Vandaag ziet er het al wat anders uit. Er is op de vroegmarkt nog slechts één producent die er zelf producten komt aanbieden. Voor de rest zijn het tussenhandelaren die elke nacht met vrachtwagens de loodsen komen vullen. En daar zitten heel veel buitenlandse nummerplaten tussen: Spanje, Portugal, Turkije, Polen om er maar enkele te noemen. De klanten zijn wel nog min of meer dezelfde; restaurants en grootkeukens, marktkramers en kruideniers.

Hoewel dit om een van de grootste vroegmarkten in zijn soort gaat is dit nog klein bier met de grote veilingen en distributiecentra van de supermarkten. Wie weet komt er een dag dat de klassieke vroegmarkt terug komt. Waarbij vooral lokale boeren hun producten komen aanbieden. En stad Gent heeft in al zijn voorzienigheid daarvoor al een plek voorzien: de stadshal.

hoe steden mee het verschil kunnen maken


Gisteren is op de gemeenteraad in Gent het bestek goedgekeurd voor de aankoop van schoolmaaltijden. Het gaat daarbij om ongeveer 850 000 maaltijden per jaar voor scholen en kinderdagverblijven. Omwille van de wetgeving zijn dergelijke bestekken bijzonder complex. Om een idee te geven, in de inleiding van het bestek wordt verwezen naar een vijftigtal wetten, koninklijke besluiten en Europese vorderingen die strikt moeten gevolgd worden. Gaande van het Koninklijk Besluit van 22 januari 1988 betreffende het gebruik van eetbare oliën en voedingsvetten bij het frituren van voedingsmiddelen, tot de verordening 1139/98/EG van de Raad betreffende de verplichte opneming in de etikettering van bepaalde met genetisch gemodificeerde organismen geproduceerde levensmiddelen, gewijzigd door de verordening 49/2000/EG van de Commissie van 10 januari 2000 (niet te verwarren met de verordening 50/2000/EG van de Commissie van 10 januari 2000 inzake de etikettering van voedingsmiddelen en voedselingrediënten die genetische gemodificeerde of met genetisch gemodificeerde organismen geproduceerde additieven en aroma’s bevatten). Vijftig van die wetten dus, waarbij meteen al de vraag kan gesteld worden hoeveel juristen de bedrijven in dienst moeten hebben om hierop te kunnen inschrijven.

Daarbij komt dat het gigantische aantal, de krappe budgetten én het type van keukens in de instellingen ook zorgt dat het niet evident is dagelijks tot 4500 maaltijden te latenleveren door kleinschalige lokale bedrijfjes. Dus hebben de diensten hard gewerkt om – binnen de contouren van de wetten en praktische bezwaren – zo veel mogelijk duurzaamheid in het bestek op te maaltijdenvoetafdruknemen. Dit kan door bij de gunningscriteria eisen te stellen op vlak van sociale en ecologische duurzaamheid. In dit geval wordt rekening gehouden met ecologische voetafdruk van de maaltijden, verpakking, voedselverspilling & transport/transportplan, biologisch, fair trade, duurzame vis, vleesvermindering, sociale economie en socio-economische duurzaamheid. Hoe beter de indieners daaraan voldoen, hoe meer punten ze krijgen (naast prijs, kwaliteit en menu-aanbod). Daarnaast is elke inschrijven verplicht om te voldoen aan minimale criteria.

Zo moet minstens 15% van alle ingrediënten voldoen aan de bio-criteria. Gezien het totaal volume komt dit overeen met  127 500 biologische maaltijden per jaar. Er moeten andere menu’s zijn per seizoen, rekening houdend met de seizoenskalender, Tonijn, Pangasius en Tilapia zijn niet toegestaan en alle vis moet een MSC of ASC label hebben.  De leverancier moet aantonen in welke mate zijn producten een fair trade label hebben en een plan tegen voedselverspilling uitwerken. Naast donderdag veggie vraagt het bestek bij alle menu’s rekening te houden met de ecologische voetafdruk, moet een duurzaam vervoerplan worden opgesteld en stimuleert de stad samenwerking met sociale economie en alle vormen van ecologische en sociale innovatie.

Door dit soort keuzes te maken (en het is zeker nog niet perfect) probeert de stad op zijn minst om de producenten en leveranciers in een meer duurzame richting te duwen. Dit wordt ook wel het inzetten van het aankoopbeleid voor het bereiken van strategische doelstellingen genoemd. Alweer een stapje in de goede richting, en een reden waarom ik trots ben hieraan mee te mogen werken.

het nieuwe vasten


Al ruim 36 000 mensen nemen vanaf vandaag deel aan Dagen Zonder Vlees, en niet vergeten, je kan nog altijd inschrijven. Dit maakt wel duidelijk dat er steeds meer mensen zijn die begaan zijn met ecologische en sociale kwesties. Het is een vraag die ik vaak krijg, gisteren nog op TV Limburg, ‘heb je niet het gevoel dat je alleen staat met je oproepen en acties?’. Neen dus, steeds meer mensen schieten in actie.

Wie het idee van de vasten mee nieuw leven wil inblazen kan ook nog wat inspiratie opdoen op de site van Bewust Verbruiken, daar zijn nog enkele andere acties voorgesteld. Lees hier alles over 40 dagen ontrommelen, 40 dagen geven, 40 dagen fietsen of 40 dagen zonder suiker. Het leuke van deze acties is niet enkel dat ze goed zijn voor het milieu, maar tegelijk je sociaal leven en je gezondheid ten goede komen.

In kader van de millenniumdoelen en het klimaatverhaal is nog een campagne gestart van de coalitie 2015. Een reeks organisaties die aandacht vragen voor een ambieuse opvolger voor de millenniumdoelstellingen.

groenestrooomNaast je aansluiten bij diverse acties is ook goede informatie van groot belang. Rond groene stroom bijvoorbeeld is er regelmatig wat verwarring. Hoe kan je nu weten of de stroom die je aankoopt echt groen is (zie ook Greenpeace), hoe zit dat met die certificaten, en klopt het dat de leveranciers hun klanten te veel laten betalen hiervoor? Over deze en andere vragen is er volgende week een studiedag van de VREG. Daar mag ik het standpunt van de (groene) consument vertolken.

Dan kan ik meteen ook een oproep doen voor veertig dagen energievasten.