30 dagen zonder, 30 dagen meer…


Delen is het nieuwe hebben, een slogan die steeds meer omgezet wordt in de realiteit. Zo is er alweer een nieuw deel-initiatief gestart: fietsdelen. Een internationaal fietsdeelsysteem dat werkt zoals het Coach-surfen.  Wie een fiets heeft en die wel eens wil uitlenen kan zich makkelijk registeren. Wie op bezoek gaat naar een andere plek kan daar op die manier beroep doen op een fiets van iemand anders. Ik heb onderwegfietsme in elk geval geregistreerd, misschien wil wel eens iemand een ritje maken met mijn vélomobiel. (jaja de stickers van Groen zijn er afgehaald).

Fietsdelen is mogelijk ook een optie voor de deelnemers aan 30 dagen zonder auto. Een campagne die start in april. Maar er nog meer dagen op  komst. Ruim 51 000 mensen doen al mee met dagen zonder vlees,  op 1 april start ook ook 30 dagen meer Groen. Hier is het de bedoeling zoveel mogelijk mensen te stimuleren om te zorgen voor meer groen. Geveltuinen aanleggen, groendaken, saaie grasvelden omvormen in moestuinen, stukjes braakliggende grond met bloemzaad bewerken. Waarom niet zou ik zeggen (ik ben deze week trouwens begonnen met het klaarmaken van mijn parkeermoestuin.

Wel moet ik even kwijt dat deze campagnes, 30 dagen autovrij, 30 dagen meer groen en 30 dagen stilte zoeken (jaja, die is er ook nog) een initiatief zijn van onze Vlaamse overheid, dat zie je onder andere aan het logo ‘Vlaanderen is milieubewust’. En dan moet ik toch even slikken. Want hetzelfde Vlaanderen dat zijn burgers oproept ecologisch te leven keurt ondanks alle negatieve adviezen Uplace goed. Datzelfde Vlaanderen kiest voor een dure en ongezonde oplossing als de Oosterweelverbinding. Dat Vlaanderen koopt schone lucht in het buitenland, subsidieert de logovlaanderenvleesindustrie en slaagt er niet in de eigen doelstellingen voor meer groen en bos te halen. Dezelfde overheid gaat het openbaar vervoer verder afbouwen en investeert via groene stroom certificaten in bedenkelijke bio-massa centrales.  De luchthaven in Deurne wordt volop gesubsidieerd (voor de stilte wellicht) en zo zijn er nog tientallen voorbeelden. Dus zeggen dat Vlaanderen (of het beleid) milieubewust is, is wat mij betreft een lachertje.

Kunnen we anders eens voorstellen om 30 dagen zonder hypocrisie te organiseren?

het nieuwe vasten


Al ruim 36 000 mensen nemen vanaf vandaag deel aan Dagen Zonder Vlees, en niet vergeten, je kan nog altijd inschrijven. Dit maakt wel duidelijk dat er steeds meer mensen zijn die begaan zijn met ecologische en sociale kwesties. Het is een vraag die ik vaak krijg, gisteren nog op TV Limburg, ‘heb je niet het gevoel dat je alleen staat met je oproepen en acties?’. Neen dus, steeds meer mensen schieten in actie.

Wie het idee van de vasten mee nieuw leven wil inblazen kan ook nog wat inspiratie opdoen op de site van Bewust Verbruiken, daar zijn nog enkele andere acties voorgesteld. Lees hier alles over 40 dagen ontrommelen, 40 dagen geven, 40 dagen fietsen of 40 dagen zonder suiker. Het leuke van deze acties is niet enkel dat ze goed zijn voor het milieu, maar tegelijk je sociaal leven en je gezondheid ten goede komen.

In kader van de millenniumdoelen en het klimaatverhaal is nog een campagne gestart van de coalitie 2015. Een reeks organisaties die aandacht vragen voor een ambieuse opvolger voor de millenniumdoelstellingen.

groenestrooomNaast je aansluiten bij diverse acties is ook goede informatie van groot belang. Rond groene stroom bijvoorbeeld is er regelmatig wat verwarring. Hoe kan je nu weten of de stroom die je aankoopt echt groen is (zie ook Greenpeace), hoe zit dat met die certificaten, en klopt het dat de leveranciers hun klanten te veel laten betalen hiervoor? Over deze en andere vragen is er volgende week een studiedag van de VREG. Daar mag ik het standpunt van de (groene) consument vertolken.

Dan kan ik meteen ook een oproep doen voor veertig dagen energievasten.

van kartonnen dozen en biefstukken


De vakantie als gemeenteraadslid (inderdaad, twee maanden geen commissies of gemeenteraden) zit erop, en we zijn dus gestart met de zittingen. Voor mij is naast de commissie milieu ook degene waar FM (Facility Management) aan bod komt erg belangrijk omdat zowel het aankoopbeleid, het wagenpark als de stedelijke gebouwen aan bod komen. Dus geef ik graag even mee waar de verkozenen des volks allemaal mee bezig zijn.

Gisterenavond heb ik een vraag gesteld over kartonnen dozen (flauw grapje; deze vraag had beter door Stephanie D’hose gesteld kunnen worden).  Zo kan ik melden dat er in 2013 door de stad Gent 4955 karttonnen verhuisdozen zijn gekocht (en nog 380 speciale kartonnen dozen voor computers). Een beperkt aantal van die dozen wordt een tweede keer gebruikt, maar elk jaar opnieuw worden nieuwe aangekocht. Zeker omdat de volgende jaren nog heel wat verhuisbewegingen gepland zijn wou ik eens weten of er niet kon overgeschakeld worden op herbruikbare exemplaren. Schepen Martine De Regge wist te melden dat dit inderdaad een mogelijke optie is, en men gaat onderzoeken of hier meer ecologische oplossingen mogelijk zijn.

Daarnaast heb ik een vraag gesteld over het wagenpark van de stad (toch zo’n 550 voertuigen) en welk beleid er gevoerd wordt om het aantal te verminderen en de duurzaamheid te verhogen. Daaruit blijkt dat er toch verschillende acties op stapel staan om het aantal auto’s te verminderen en over te stappen naar meer milieuvriendelijke exemplaren. Doel is in elk geval dat het totaal brandstofverbruik in 2018 toch 15% lager is dan 2012.

Tenslotte was er de rubriek ‘droge voeding, kassa 4’, want er stonden bestekken op de agenda voor de aankoop van brood en taarten, groenten, fruit en vlees. Over de aankoop van vlees had ik vorig jaar al wat geschreven, het gaat hierbij over de ingrediënten die nodig zijn om de leerlingen van de hotelschool te leren koken; Verandering gaat traag, maar toch is in tegenstelling tot vorig jaar een stapje vooruit gezet. Zo zal voor groenten en fruit 20% van de aankoop bio zijn en bij het vlees 10%. De bedoeling is vooral ervaring op te doen met ‘de markt’ en zo de komende jaren het aandeel duurzame voeding sietanschotelstelselmatig te kunnen verhogen.  Tegelijk worden ook vleesvervangers voorzien zodat de koks in spé ook leren hoe ze kunnen omgaan met tofu, seitan en andere alternatieven. Ik suggereerde ook om de portie vlees systematisch te verminderen (waardoor er financiële ruimte komt voor duurzamer voeding), en ook die keuze staat op de agenda.

Het zou allemaal misschien wat radicaler en sneller mogen gaan, maar u ziet beste lezer/kiezer, ik probeer jullie stem zo nuttig mogelijk in te zetten.

varkenshaasje met prei en geëlektrocuteerde vis


Een mini-vakantie in Oostende bij de mama, en daar hoort dan toch weer even TV kijken bij. Altijd handig om te zien wat er tegenwoordig allemaal populair is op de buis en vooral om te beseffen dat je helemaal niks mist zonder televisie.

Maar op het journaal van de regionale West-Vlaamse zender toch enkele interessante items. Zo is er grote ongerustheid bij onze West-Vlaamse varkensboeren (als ex-Wingenaar weet ik er alles van). In Polen is een bepaalde soort van varkenspest opgedoken waardoor Rusland alle invoer van varkensvlees uit Europa heeft verboden. Daarbij komt dat de onderhandelingen bemoeilijkt worden door de gespannen toestand in de Krim. Het enige wat de woordvoerder van de Boerenbond kon besluiten is dat ze hopen dat alles “snel terug normaal wordt”.

Een ander item over de Oostendse vissers, die minder en minder vis in hun netten vinden omdat de Nederlanders massaal begonnen zijn met een vistechniek met elektrische pulsen, waardoor de vissen vanzelf in het net vliegen… De methode brengt dan wel minder schade aan de bodem aan en is energiezuiniger, maar is zo efficiënt dat er niks meer overblijft. Blijkbaar mogen de Nederlandse vissers volgens de EU wetten ook hier vangen dus is er een probleem. De lokale visser van dienst kon alleen maar  “hopen dat er iets aan gedaan zou worden”.

preiDerde punt. De prei. Normaal gezien voeren de West-Vlaamse boeren heel wat prei uit naar Noordelijke landen, maar door het warme weer is daar meer dan voldoende prei voorhanden en is de export stilgevallen. Waarmee de boeren hier ofwel met verlies moet verkopen, ofwel de prei gewoon laten rotten op het veld. De prei-woordvoerder van de Boerenbond (een andere dan die van de varkens dus) vertelde dat er “geen hoop meer is op beterschap” en er dus een flinke financiële strop wacht voor de prei-boeren.

Drie blijkbaar op zich staande puntjes, waar een probleem wordt vastgesteld en de conclusies gaat over het hopen dat alles normaal wordt. Tja, zouden zulke items nu niet een uitgelezen kans zijn om iets meer fundamentele vragen te stellen. Moeten we wel zoveel varkens kweken en moet onze landbouw afhankelijk zijn van export? Is het wel ‘normaal’ dat milieuvriendelijke technieken de zee leeg maken?  Zouden we niet eens iets doen aan de oorzaken van de klimaatchaos (bijvoorbeeld minder varkens kweken)? Is dit landbouwmodel (dat een zeer grote input van fossiele brandstoffen vraagt) niet bijzonder kwetsbaar door geopolitieke conflicten, klimaatverandering en energieaanvoer? Maar dat soort vragen worden natuurlijk niet gesteld door journalisten.

Wat we zelf kunnen doen ondertussen is heel veel prei eten (en géén varkens), en de juiste vragen stellen. Steeds maar opnieuw.

 

meer vlees = minder voedsel


Vandaag inspireer ik me even op een interessant bericht op de facebook pagina van Esmeralda Borgo. Uit een onderzoek van Vilt blijkt namelijk dat iedere Vlaming 1 282 vierkante meter landbouwgrond nodig heeft voor z’n voeding, als je vertrekt van wat die gemiddelde Vlaming nu allemaal verorberd. Nog opvallend, zowat 72% van dit landgebruik heeft te maken met vleesverbruik, een derde is nodig voor alle groenten, fruit en granen die we zelf opeten. Met andere woorden, overschakelen naar een vleesarm dieet vraagt veel minder ruimte.

Als ik deze cijfers even vertaal naar Gents niveau, dan zien we het volgende. Totale oppervlakte is 15 800 hectare, waarvan een kleine 25% landbouwgrond is (cijfer van 2000) wat wil zeggen dat er genoeg grond is om 30 811 Gentenaars te voeden (of wel een goede 12 % van de bevolking). Stel dat we met zijn allen vegetariër worden, dan lukt het wellicht om tot 25% te komen. Het is natuurlijk niet perse nodig dat we al onze voeding binnen de stadsmuren produceren, maar onze afhankelijkheid verkleinen van import van industrieel voedsel (vooral gebaseerd op fossiele brandstoffen) is misschien geen slecht idee.

bambooserreHet is dan ook een van de grote uitdagingen voor de stad en de burgers om hier werk van de maken. Creatieve ideeën zoals dit hier zijn aan te moedigen. Er broeden trouwens heel wat initiatieven rond voedsel in de stad – binnenkort begin ik terug aan de parkeermoestuin.

Esmeralda heeft een interessante blog rond permacultuur en gaat haar verhaal ook vertellen op diverse plaatsen. Hier meer info over lezingen in Kortrijk en Mesele. Zeker een aanrader.

 

is kweekvlees vooruitgang?


Mijn stukje van gisteren heeft diverse reacties opgeleverd, zowel hier op mijn blog als op facebook. Dat ik kritisch ben voor de ‘oplossing’ van in-vitro-vlees wordt dan vaak gezien als ‘tegen vooruitgang zijn’. Een argument dat ook tegenstanders van GGO’s regelmatig voor de voeten geworpen krijgen. Jammer genoeg is onze visie op vooruitgang vaak gereduceerd tot ‘technologische vooruitgang’, en vooral daar heb ik moeite mee.

Laat ons wel wezen, ik ben voor vooruitgang wat betreft de strijd tegen mondiale armoede, voor vooruitgang in het verhogen van onze levenskwaliteit, vooruitgang wat betreft ons bewustzijn over onze plaats in het ecosysteem. Ik vind dat er dringend vooruitgang nodig is in het aanpakken van klimaatverandering en behouden van de biodiversiteit. Ik ben voor vooruitgang als het gaat om verder ontwikkelen van hernieuwbare energie en bio-ecologisch bouwen. Leve dat soort vooruitgang dus.

Maar ik geloof niet dat we alles wat technisch mogelijk is ook moeten gaan doen. Dat eerst de vraag moet gesteld worden wat de relevantie is van nieuwe technologische ontwikkelingen en wie ze er beter zal van worden.  Veel technieken die ooit als de redding van de mensheid zijn voorgesteld zoals kernenergie, biobrandstoffen en genetische gemodificeerde organismen, blijken bij nader inzien een hoop nieuwe problemen op te leveren én een kleine groep machtige mensen nog machtiger te maken. Een bijkomend risico’s is dat het nepvlees een perfect alibi zal worden voor verstokte vleeseters. Ik verwacht het argument binnenkort op mijn bord te krijgen: ‘vlees eten kan geen kwaad meer, we kunnen het toch in een labo kweken’. (zelfs al duurt het nog twintig jaar).

Het grote werk dat moet gebeuren zowel op vlak van mensenrechten, dierenwelzijn of klimaat moet in ons hoofd gebeuren, niet in een laboratorium. En daarom vrees ik dat het kweekvlees geen wezenlijke bijdrage zal leveren aan de gigantische uitdagingen waar we voor staan. Al valt er misschien ooit wel winst mee te maken, aangezien Google-oprichter Sergey Brin al 700.000 euro geïnvesteerd heeft in het project.

vleesvervangersNet als Jaap Korteweg, de ‘vegetarische slager’ geloof ik dus niet in dit nieuwe snufje (zie zijn opinie in de Morgen. Zijn stelling is dat de ontwikkeling van kweekvlees verloren moeite is omdat er ondertussen al zoveel plantaardige alternatieven zijn die wat textuur, smaak en bite probleemloos kunnen concurreren met vlees. Waarom een high-tech oplossing zoeken als er al een low-tech alternatief bestaat?

 

er zit een paard in de lasagna


De voorbije dagen kon je er niet naast kijken; het paardenvlees dat blijkbaar op behoorlijk grote schaal wordt verkocht als rundvlees. Zelf ik eet ik nu vijf jaar geen dieren meer, ik zal dus niet per ongeluk een stuk paard hebben opgepeuzeld. En ik begrijp dat sommigen mensen het een weerzinwekkend idee vinden te beseffen dat ze dat misschien wel hebben gedaan. Anderzijds is die commotie toch wat vreemd, wie vlees koopt weet toch dat daarvoor dieren worden gekweekt en geslacht.

paardenlasagneVanwaar toch de grote verschillen in omgang met dieren? Waarom zou het minder erg zijn om koe te eten dan paard? Waarom worden varkens beschouwd als kweekmachines voor vlees en honden als trouwe vrienden? Varkens zijn slimme en sociale dieren, kippen hebben een ontwikkeld sociaal systeem en toch staan ze lager op de ladder dan pakweg een chihuahua of een tropische goudvis. Er zijn natuurlijk culturele en historische verklaringen te verzinnen, maar vanuit rationeel oogpunt slaat het nergens op. Ik heb trouwens ook nooit goed begrepen waarom een paard benen heeft en een koe poten. Voor mij is het niet nodig om dieren die te kweken, te vangen of te slachten om op te eten, en maakt het in dit geval niet uit of het over een anonieme tonijn gaat of paard met de naam Black Beauty.

Dan is er nog iets anders.  Ik lees dat er duizenden testen zullen gebeuren om te zien of er nog elders paardenvlees wordt verkocht als rundvlees. Wat ik me dan afvraag is wie dit allemaal gaat betalen? De fraudeurs – die zichzelf onvindbaar maken via schimmige bedrijven – of de belastingbetaler? En hoe zit het met al het voedsel dat nu uit de rekken gehaald wordt om te vernietigen. Technisch gezien is er niks mis mee, en toch gaat het nu allemaal verloren? Nu de paarden toch geslacht zijn kunnen vleeseters het toch beter opeten (en daarna vegetariër worden).  En waarom mogen vleeseters weten dat ze paardenvlees eten en krijgen consumenten geen informatie over het gebruik van GGO’s in het voedsel dat ze kopen.

Kortom, die zoveelste schandaal toont aan dat een voedselsysteem dat niet meer gaat over het voeden van de bevolking maar over het maken van winst nooit duurzaam kan zijn.

UGent: veel woorden, weinig daden


UGentvleesNet zoals bij bedrijven wordt het woord duurzaamheid graag in de mond genomen door universiteiten en hogescholen.Het staat altijd mooi om termen als maatschappelijke verantwoordelijkheid en duurzaamheid in je missie op te nemen, maar de praktijk is vaak iets anders.

Neem nu de universiteit van Gent, waar een aantal actieve studenten die onder de noemer UGent 10:10 allerlei initiatieven opzetten om de ecologische voetafdruk van de universiteit te verkleinen.

De groep werkt rond diverse thema’s zoals groentepakketten voor studenten, het beperken van papiergebruik, het opzetten van sensibiliserende acties voor studenten en personeel en het opstarten van groentetuinen voor studenten.

Rond duurzame voeding is vorig jaar een proefproject opgezet met verschillende onderdelen:  op donderdag drie vegetarische en één vleesmaaltijd geserveerd zouden worden in plaats van één vegetarische, één vis- en twee vleesmaaltijden, een extra vegetarisch broodje, een verandering van het subsidiëringsbeleid en een duurzaamheidsmeter. Het koste heel wat werk om alles in orde te krijgen en de studenten te sensibiliseren, maar het pilootproject was een succes en had ook geen negatieve gevolgen voor het budget (de grote schrik van de Sociale Raad). Toch is onlangs beslist om het project stop te zetten, met als argument dat  de markt van kant-en-klare vegetarische maaltijdcomponenten op het niveau van de assemblagekeuken onvoldoende groot is en dat ze deze tijd willen geven om verder te ontwikkelen. Tja, als een grote speler als UGent het voortouw niet wil nemen en zijn eigen koopkracht niet wenst in te zetten om de markt te beïnvloeden dan zijn we nog ver van huis.

Een universiteit zou zich bij uitstek moeten gedragen als een maatschappelijke verantwoorde en innoverende organisatie, maar gedraagt zich hier als een slaafse volger van de gevestigde belangen. De conclusie van de studenten is duidelijk:

Wat op ons bord ligt is een enorm gevoelig thema. Wij hebben tijdens dit proces gevoeld hoe bepaalde groepen binnen de UGent sterk gekant zijn tegen de opkomende vraag naar aandacht voor duurzaamheid en trachten verandering tegen te gaan. We zijn zeer teleurgesteld dat een project aangezet door studenten, met een duidelijk draagvlak, wetenschappelijke onderbouwing en een positieve evaluatie toch werd stopgezet. De UGent engageert zich voor duurzaamheid en heeft “durf denken” als slogan. In de praktijk halen we op zijn best een status-quo.

De volledige Open brief kan je hier lezen.