samen gaat beter


Negen bewonersgroepen uit zeven verschillende Gentse wijken gaan via innoverende projecten aan de slag gaan om te werken rond ‘Duurzame wijken’. Dit nieuwe model past in het klimaatplan van de stad Gent en wil een stap verder gaan dan de reeds ingevoerde steun voor individuele energierenovaties. Bij een eerste oproep zijn er 9 projecten goedgekeurd, die samen zo’n 87 000 euro krijgen.

Een overzichtje van de projecten, waar toch enkele originele ideeën tussen zitten.

In de wijk Macharius-Heirnis wil vzw Buren van de Abdij, samen met de energiecoöperatie EnerGent en middenveldorganisaties, buurtbewoners overtuigen om hun woning beter te isoleren (dak, gevels, spouw, superisolerend glas) en energiezuiniger te verwarmen (betere stookinstallatie).  Het samen aanpakken van huizen uit de buurt maakt de renovatie ook laagdrempeliger en minder stresserend voor de verbouwers.  Een bewonersgroep uit de buurt van de Papegaaistraat in het centrum van Gent (vzw Papegay) zal buurtbewoners stimuleren om energie te besparen door te kiezen voor LED-verlichting en andere LED-oplossingen, zoals beeldschermen. Door zogenaamde LED CO2ncerten en andere activiteiten op verschillende locaties in de wijk (bijvoorbeeld in huiskamers of ateliers) te organiseren, zal vzw Papegay buurtbewoners warm maken voor LED-oplossingen. De buren van de nieuwe wijk Rietedries in Wondelgem willen hun buurt zo ‘groen’ mogelijk maken, en willen daarom met buurtbewoners een groendak aanleggen op 32 garageboxen. De groep zal zijn aanpak en resultaten van dit project neerschrijven in een draaiboek zodat ook andere buurten hiermee aan de slag kunnen.Twee co-housing projecten kunnen dank zij deze steun op zoek gaan naar een collectieve duurzame energiesysteem. Zo zal een experiment worden opgezet rond een lage-temperatuur warmtenet voor cohousing woonwijk met 15 huizen. Verder krijgt ook het spilvarken mogelijkheden om verder te spilvarken2werken aan verruiming van de pilootprojecten om varkens en kippen als afvalverwerker in de buurt in te zetten. Stadscollectief gURBS  werkt aan een ‘leefboulevard’ een experiment waarbij bewoners, handelaars en passanten van de Land van Waaslaan hun straat onder handen nemen en ombouwen tot hun droomboulevard: zowel op het vlak van leefmilieu als op het vlak van samenleven.  Met de subsidie wil Community Land Trust (CLT) Gent een nieuw financieel model uitwerken voor de prefinanciering van energiezuinige renovaties bij kwetsbare bewoners. Zowel huurders als noodkopers zullen hier een beroep op kunnen doen. Daarvoor wordt een rollend fonds gecreëerd. Tenslotte is er het ambitieuze project Living Lab ‘duurzaam bouwen’ om een experimenteerplek op te starten waar kan gewerkt worden aan de ontwikkeling van compacte, duurzame, betaalbare woningen.

De volgende ronde voor duurzame wijkprojecten sluit af op 30 september 2015. Buurtbewoners met ideeën kunnen die vooraf aftoetsen bij de Dienst Milieu en Klimaat en hier de nodige info vinden.

 

het nieuwe vasten


Al ruim 36 000 mensen nemen vanaf vandaag deel aan Dagen Zonder Vlees, en niet vergeten, je kan nog altijd inschrijven. Dit maakt wel duidelijk dat er steeds meer mensen zijn die begaan zijn met ecologische en sociale kwesties. Het is een vraag die ik vaak krijg, gisteren nog op TV Limburg, ‘heb je niet het gevoel dat je alleen staat met je oproepen en acties?’. Neen dus, steeds meer mensen schieten in actie.

Wie het idee van de vasten mee nieuw leven wil inblazen kan ook nog wat inspiratie opdoen op de site van Bewust Verbruiken, daar zijn nog enkele andere acties voorgesteld. Lees hier alles over 40 dagen ontrommelen, 40 dagen geven, 40 dagen fietsen of 40 dagen zonder suiker. Het leuke van deze acties is niet enkel dat ze goed zijn voor het milieu, maar tegelijk je sociaal leven en je gezondheid ten goede komen.

In kader van de millenniumdoelen en het klimaatverhaal is nog een campagne gestart van de coalitie 2015. Een reeks organisaties die aandacht vragen voor een ambieuse opvolger voor de millenniumdoelstellingen.

groenestrooomNaast je aansluiten bij diverse acties is ook goede informatie van groot belang. Rond groene stroom bijvoorbeeld is er regelmatig wat verwarring. Hoe kan je nu weten of de stroom die je aankoopt echt groen is (zie ook Greenpeace), hoe zit dat met die certificaten, en klopt het dat de leveranciers hun klanten te veel laten betalen hiervoor? Over deze en andere vragen is er volgende week een studiedag van de VREG. Daar mag ik het standpunt van de (groene) consument vertolken.

Dan kan ik meteen ook een oproep doen voor veertig dagen energievasten.

voor een warme brown-out


Of we binnenkort te maken krijgen met een brown-out, een tijdelijke afschakeling van de stroom in bepaalde zones is nog afwachten. Dat er nog maar eens een probleem is bij een van onze verouderde kerncentrale zal er geen goed aan doen. Maar vooral het weer in de ons omliggende landen zal bepalend zijn of we al of niet zonder vallen. Een koudegolf in Frankrijk in combinatie met een windstille periode in Duitsland zal de invoer van stroom doen stokken en dan hebben we prijs.

Er zijn ondertussen al heel wat tips verspreid om de burger minder te laten verbruiken. Het is vooreerst een beetje hypocriet om nu plots de burger verantwoordelijk te maken voor een falend energiebeleid. Daarnaast is het opvallend dat we allemaal als individu worden aangesproken. Je kan inderdaad gaan wokken of je koelkast dicht laten, maar een brown-out is misschien de uitgelezen kans om solidariteit te tonen. In interessante oproep op de site van Bewust Verbruiken worden onder andere volgend acties voorgesteld;

  • Maak afspraken met buren of wijkgenoten. Spreek een plaats af waar je naartoe kan bij een Brown Out. Heb je een klein pleintje in de buurt, een parking, een park of gewoon een straathoek?  Werk eventueel samen met een buurtcentrum of een wijkcommitee. Of ga gewoon langs bij je buren met een flyer.
  • Leg je Warm In pakket klaar. Bij een feest horen stoelen en tafels, kaarsjes,  fakkels, een zaklamp of campinglicht… Misschien wel een vuurmand of een (camping)kookvuurtje voor soep en glühwein. Via de deelwebsite www.wijdelen.be kan je wellicht al één en ander verzamelen.
  • Gaat het licht uit, trek dan de straat in. Ga langs bij je buren (de bel werkt misschien niet) en nodig hen uit om mee te doen.
  • Zet je neer, babbel, speel muziek, drink soep, geniet…

DSCF2732En om de daad bij het woord te voeren zijn we in Gent gestart met een facebook groep ‘schijf 6 Gent’  We willen zoveel mogelijk mensen uitnodigen om bij een mogelijke Brown-out er een straat- of wijkfeestje van te maken. Om buren te leren kennen en samen warme activiteiten op te zetten. Zo wordt het meteen een feest van solidariteit en kunnen we laten zien dat het best doenbaar is met wat minder energie beter te leven. Iedereen is welkom om mee te doen (ook wie niet afgeschakeld zal worden).

een steentje bijdragen


Anneleen legt de eerste steen!
Anneleen legt de eerste steen!

Vandaag een belangrijk stapje vooruit in ons bouwproject. Gisteren is de vloerplaat gegoten (waar dus ook de kelder onder zit), en vandaag mochten we dus de echte eerste steen zelf leggen. Vanaf nu start de bovengrondse fase, en daarmee zitten nog min of meer op schema om tegen eind volgend jaar te kunnen verhuizen (als alles goed gaat natuurlijk).

Nu de grondplaat er ligt is het ook al mogelijk aan te voelen hoeveel tuin er nog overblijft en hoe groot de units zullen zijn. Zowel om ecologische als financiële redenen hebben we gekozen voor zeer compacte – klinkt wat beter dan kleine – units.  Zo zal ik het moeten doen met zo’n 60 vierkante meter (+ balkon van 7 m²), een pak minder dan de 80 m² waarover ik nu beschik. Dat wordt dus meteen een oefening in nog wat minder spullen overhouden en zeer slim omgaan met ruimte. Maar alles is relatief natuurlijk, in vergelijking met sommige ‘Tiny Houses’ die je wel eens ziet passeren op internet zal mijn unit nog de allures van een kasteel hebben. En aangezien we in vergelijking met onze buurlanden gemiddeld wel erg groot wonen moet iemand het voorbeeld geven. Het groot voordeel van de co-housing aanpak maakt dat we een aantal gemeenschappelijke ruimtes delen en dus wél makkelijk feestjes voor veel volk kunnen geven.

en dit is de vloerplaat
en dit is de vloerplaat

De volgende weken zal nu vooral gemetst worden, en misschien ga ik af en toe wel eens even meehelpen. Want zo met mortel en truweel aan de slag gaan heb ik als kind altijd willen doen.

 

offon tip van de dag: kies een andere minister van energie


Gisteren is de campagne gelanceerd om mensen energie te laten besparen. Op zich natuurlijk niet slecht dat er aandacht is voor energiebesparing, al zijn er wel enkele bedenkingen te maken. De tips die nu op de site staan zijn een ietwat vreemde onoffkeuze. Zo wordt er niet gesproken over het niet langer gebruiken van de droogkast, geen warm water gebruiken (als het elektrisch wordt opgewarmd natuurlijk) of je haar niet föhnen. Ik lees ook niks over het overschakelen op echte groene stroom, of het kiezen van een andere minister van energie. Want laten we wel wezen, deze ietwat wanhopige oproep naar de burgers is vooral het gevolg van een slecht beleid van de voorbije decennia.

Bij de keuze voor de kernuitstap in 2003 is altijd een achterpoortje opengehouden waar Electrabel handig gebruik heeft van gemaakt om de regeringen onder druk te zetten en te manipuleren. Daarnaast is het ondersteuningsbeleid voor hernieuwbare energie alles behalve rechtlijnig waardoor de investeringen bijna helemaal stil gevallen zijn. Nu zou het inderdaad wel eens kunnen dat we de gevolgen zullen moeten dragen voor het kortzichtig beleid.

Burgers oproepen om zelf te besparen is natuurlijk maar geloofwaardig als ook de overheid zelf inspanningen levert, zowel wat het eigen energiegebruik betreft als wat het uitdenken van een toekomstgerichte visie op energie. Ik vrees dat we daar nog even zullen moeten op wachten.

Trouwens, straks mag ik er ook een woordje over meepraten bij de speciale uitzending van Studio Brussel. (ik ben meteen na het nieuws van vijf uur aan de beurt).

ten onder met de rietjesbeschermer


Vandaag heb ik ook genoten van deze ongewone zomerse dag. Met onder andere een lekkere lunch op een zonovergoten terras in Gent. En daar heb ik me toch weer eens verbaasd over onze wereld. Terwijl het warme weer ons misschien enigszins zou kunnen 2014-10-19 12.49.38ongerust maken lijkt dit geen prioriteit voor de creatieve ondernemer. Zo ontdekte ik iets nieuw: de rietjesbeschemer! Je kan je al afvragen of een rietje nodig is voor een glas sinaasappelsap, maar tegenwoordig wordt de bovenkant van het rietje afgedekt met een papieren hoesje.

Dus vraagt een mens zich af waarvoor dat nu weer nodig is. Ter bescherming tegen fruitvliegjes die via het rietje tot de fruitsap willen doordringen? Of is er ontdekt dat kelners in het geniep van de drankjes nippen terwijl ze ermee naar de klant lopen? Zou je vreselijke ziektes kunnen krijgen van onbedekte rietjesuiteinden?  Of is het een nieuwe manier om een reclameboodschap aan de consument op te dringen? Voor ons BNP zal het in elk geval een goede zaak zijn.

En dan nog iets, toen ik de blauwe lucht (weliswaar met enkele vliegtuigstrepen) even wou bewonderen viel me nog iets op.  Op klaarlichte dag was het bordje van ‘le Pain Quoditien’ volop verlicht met twee stevige halogeenspots. Ze serveren daar heel lekkere bioproducten, maar ecologisch is natuurlijk iets anders. Van mogelijke stroomtekorten zullen ze ook nog niet gehoord hebben. Toen ik de 2014-10-19 13.05.31vriendelijke dienster (die duidelijk niet van mijn fruitsap had gedronken) erop wees mompelde ze iets over de stad (terwijl dit natuurlijk hun eigen licht is) en ze ging het eens zeggen aan de baas.

Maar voor de rest alles prima natuurlijk. Het ziet er naar uit dat de wereld zoals we die kennen op zijn laatste benen loopt, maar dank zij de rietjesbeschermer ziet er het alweer wat beter uit!

 

schijf 6


Zo, het is bekend, ik zit met mijn hele straat in schijf 6, dat wil zeggen dat als het afschakelplan in werking treedt wij de eersten zijn die worden afgekoppeld. Zelf zal ik er niet zoveel last van hebben (ik heb nog altijd een energiefiets om te zorgen dat het licht brandt en de pelletkachel blijft branden), maar voor vele andere mensen zal het misschien wat wennen zijn.

De hele kwestie van de brown-outs heeft al heel wat reacties opgeleverd, jammer genoeg wordt er te weinig stilgestaan bij de oorzaken. afscahkelplanEnerzijds het non-beleid als het over energie gaat van de vorige regeringen, anderzijds de steeds groter wordende kloof tussen onze groeiende behoeften (voor energie en grondstoffen) en de toenemende druk op de beschikbare middelen. Het zou best kunnen dat we er deze winter nog goed van afkomen en er helemaal geen pannes zijn, maar wie een beetje verder kijkt, pak weg 10 of 20 jaar zal wel doorhebben dat we een fundamenteel probleem hebben als het over onze energievoorziening gaat.

Het enige goede nieuws is dat er nu wel aandacht is voor energiebesparing en misschien, heel misschien, sommige mensen gaan inzien dat het ook met wat minder kan. Lampiris heeft alvast een waarschuwingsdienst opgezet, Wie zich daarop inschrijft krijgt je een sms bij elke verbruikspiek (‘oranje alarm’) met de vraag het gebruik van energieverslindende elektrische apparaten te beperken of uit te stellen. Het is een gratis dienst en als ik het goed begrijp ook voor niet klanten. Stel dat we de dienst nog wat aanpassen, en zo’n sms sturen elke keer er weer een alarmerend bericht verschijnt over klimaatverandering?

Het is natuurlijk een hele geruststelling dat netbeheerder Eandis de zaak zeer goed aan het voorbereiden is. Zo is er met veel tromgeroffel een site  gelanceerd waar alle details over het afschakelplan zijn bekend gemaakt. Wellicht hadden ze niet verwacht dat er zoveel mensen ook werkelijk zouden komen kijken, en lag de site de eerste drie uur plat. Kwestie van ons even te laten wennen zeker?

wat zeggen de partijen over Schaliegas (en wat zegt Heinberg)


Nog een thema waar ik nog niks over gehoord heb tijdens de verkiezingscampagne: schaliegas. De zogenaamd nieuwe energiebron die in de VS voor een kleine revolutie zorgt en misschien ook Europa energie onafhankelijk zou kunnen maken.  Dit heb ik gevonden in de verschillende programma’s:

  • CD&V: De mogelijkheid van schaliegas wil CD&V ernstig in overweging nemen op basis van wetenschappelijke gegevens en niet op basis van emoties.
  • Groen: We spreken ons uitdrukkelijk uit tegen de extractie van niet-conventionele fossiele energiebronnen, zoals steenkoolgas of schaliegas.
  • sp.a verzet zich tegen de exploitatie van schaliegas in Vlaanderen, België en Europa.
  • PVDA: Dat schaliegaswinning een ecologische smeerlapperij is, wordt weggewuifd met het onverbiddelijke argument dat schaliegas op de markt veel geld opbrengt. Troep of niet, de multinationals gooien zich in de rush naar het schaliegas.
  • NV-A: Er is onvoldoende potentieel in Vlaanderen voor investeringen in het ontginnen van schaliegas
  • Open- VLD: geen verwijzingen naar schaliegas in het programma

Dat ziet er op het eerste gezicht redelijk goed uit, behalve CD&V lijkt niemand erg te geloven in dit wondermiddel. Beetje vreemd dan dat de Vlaamse regering (met Sp.a, NV-A en CD&V) geld uittrekt om onderzoek te doen naar schaliegas winning in Vlaanderen.

Daarom lijkt het me goed dat iedereen die over schaliegas wil meepraten SchaliegasPiekolieOnzeToekomst (1)(zonder emotioneel te worden, want dat mag niet) het nieuwe boek van Richard Heinberg grondig leest. Hij schets duidelijk dat de hype ook in de VS stilaan op zijn einde loopt, dat de milieugevolgen van de winning dramatisch zijn én dat schaliegas er voor zorgt dat er minder geïnvesteerd wordt in de enige echte energiebron van de toekomst: hernieuwbare energie.

Een andere constante in het hele fossiele verhaal is dat de mogelijke opbrengsten steevast worden overschat en de nadelen onderschat. Verder is de EROEI (Energie Return On Energy Investment) zo laag dat de netto energie opbrengst erg klein is. Heel veel schaliegas bedrijven zijn trouwens verlieslatend en steeds meer grote spelers trekken zich terug uit deze business. De kans is groot dat de volgende beurszeepbel hiermee zal te maken hebben.

Heinberg maakt ook een link met het piek-olie verhaal. Behoorlijk ingewikkeld maar zijn conclusie is duidelijk:

    1. Fossiele brandstoffen zijn zo overvloedig aanwezig dat, als we een flink deel ervan verbranden we het risico lopen een onvoorstelbare klimaatcatastrofe te ondergaan.
    2. Er zijn niet genoeg economisch haalbare, hoogkwalitatieve fossiele energiebronnen om de wereldwijde economische groei nog veel langer aan de gang te houden.

Vanuit deze paradox is er uiteindelijk maar één oplossing, ons energieverbruik stapsgewijze verminderen en volop investeren in hernieuwbare energie.  Onderzoek naar schaliegas in ons land is dus weggegooid geld.

Richard Heinberg, Schaliegas Piekolie en onze toekomst. Uitgeverij Jan Van Arkel, ISBN 978-90-6224-529-1

 

energiehygiëne


Voor het probleem van kernafval is er zoals iedereen weet nog altijd geen oplossing. Hoewel, dit filmpje misschien een nieuwe optie aanbiedt…

Het spotje is gesponsord door Eneco. Eneco scoort behoorlijk goed op de test van Greenpeace en ze hebben zelf in elk geval geen kernenergie is huis dus kan ik het hier wel delen. Het filmpje start wel met een foutje, namelijk de vermelding dat 55% van de energie in België uit kerncentrales komt. Dat klopt niet natuurlijk, het gaat over 55% van de elektriciteit, wat een groot verschil is natuurlijk. We gebruiken namelijk veel meer energie in de vorm van brandstof zoals gas, mazout, benzine, diesel en kerosine dan in de vorm van elektriciteit.

Het is een denkfout die wel vaker gemaakt wordt. Zo zegt de NV-A in haar filmpje ‘duurzaam denken over energie’ dat ons land ‘voor energie bijna volledig afhankelijk is van Frankrijk’. Tiens tiens, ik dacht dat ons gas eerder uit Algerije en Rusland kwam, onze olie uit Saoedi Arabië of de Golf, en onze steenkool uit de VS. Als er stroomtekorten zijn dan wordt er soms stroom wordt ingevoerd uit Frankrijk, maar evengoed uit Duitsland of Nederland. Dus beweren dat we voor energie volledig afhankelijk zijn van Frankrijk is een beetje hetzelfde als zeggen dat alle voedsel in de supermarkt uit de eigen streek komt. Niet dus.

Ik vrees dat we in de komende energiedebatten wel meer van dit soort denkfouten zullen horen. Dus moeten we niet alleen vragen stellen (zie gisteren), maar ook aangeven als men weer is de bal mis slaat.