Hoe alles in elkaar zou kunnen storten…


coverservigneDe titel van het boek ‘Comment tout peut s’éffonder’ vertalen is wellicht al genoeg om gefronste wenkbrauwen of angstzweet op te roepen. Het makkelijkste zou zijn dit boek van Pablo Servigne en Raphaël Stqevens af te doen als een overtrokken verhaal van doemdenkers. Jammer genoeg kan ik enkel melden dat het een zeer goed onderbouwd en realistisch boek is geworden.

Je leest ook bij andere auteurs wel eens dat het fout zou kunnen aflopen als we niet dringend de grote uitdagingen van klimaat, ongelijkheid en uitputting van grondstoffen aanpakken. Hier kiezen de auteurs ervoor om het thema eens grondig uit te werken. Ze beschrijven hoe systemen en beschavingen in elkaar kunnen storten, welke de grenzen zijn die we reeds overschreden hebben en wat mogelijke gevolgen kunnen zijn.

Ze doen geen voorspellingen over welke schokken we op welk moment kunnen voorvallen, maar hun op beschrijving van de kwetsbaarheid van de systemen waar we afhankelijk van zijn is behoorlijk deprimerend. Het energiesysteem (met de nucleaire tijdbom), het voedselsysteem, het klimaatsysteem en het financieel systeem zijn er maar enkele van, en daarnaast zijn er natuurlijk de zwarte zwanen. Schokken die niemand zag aankomen (zoals Fukushima) en een grote impact kunnen hebben.

Gelukkig staan de auteurs ook stil bij hoe een samenleving zich best kan voorbereiden. Daaruit blijkt dat de aanwezigheid van sociale netwerken een zeer belangrijke factor is naast het ontwikkelen van back-up systemen die kunnen opgeschaald worden. Ook het erkennen dat we kwetsbaar zijn is beter dan fluitend in het donker ervan uitgaan dat er geen vuilte aan de lucht is. In die zin is mijn vorige blogstukje rond ‘Hoop’ en vooral de site ‘verander alles’ een mooie illustratie van hoe deze alternatieven sterk aan het groeien zijn.

Bij mijn weten is het boek nog niet in het Nederlands te krijgen, maar op hun site met de passende titel Collapsology kan je heel wat achtergrondinfo vinden.

Dat ze op dit moment in Parijs grootschalige oefeningen aan het doen zijn voor een mogelijke mega-overstroming zal dan wel toeval zijn.

de woorden zijn er al, nu nog de daden


Gisterenavond dacht ik even dat ik bij een transitieavond was beland waar een groepje geëngageerde burgers nadenkt over een totaal andere toekomst. Maar niks was minder waar. Ik luisterde naar de toespraak van Geert Bourgeois tijdens de zogenaamde ‘informal summit of Ghent’. In de sjieke opera (niet de omgeving waar je vaak transito’s zal vinden) en samen met ongeveer 600 zogenaamde ‘decision makers’. De woorden die het meest vielen zijn: dysruptie, systeeminnovatie, transitie, veerkracht, transformatie en inclusie. Geef toe, dat klinkt veelbelovend. (Ik zal niet beweren dat ik daar voor iets tussen zit, maar de minister-president heeft in elk geval mijn boek ontvangen – of hij het gelezen heeft weet ik niet).

Ook positief; een duidelijke oproep om een solidaire oplossing te vinden rond de vluchtelingenproblematiek, de klimaatverandering en de grenzen van de planeet. Tot zover echter het goede nieuws. Want als ik de toespraak goed heb gehoord dienen al die mooie woorden uiteindelijk om ervoor te zorgen dat Vlaanderen in 2050 nog competitiever wordt en we nog meer welvaart en welzijn creëren. Hoewel in de toespraak gewezen wordt op het onverwachte gaat de visie uit van het verderzetten van de trends die we nu kennen. Dus meer internet, meer technologie, meer robotisering zodat we in 2050 allemaal in zelfrijdende auto’s rijden terwijl robots onze bejaarden verzorgen en we kunstmatig voedsel eten. En passant zou dit trouwens ook het klimaat en grondstoffenprobleem oplossen. Misschien ben ik wat te streng, je kan de volledige visie hier zelf lezen.

Hoe groot de kloof tussen woorden en daden zijn blijkt ook uit enkele details bij zo’n ‘summit’. Er wordt tonijn geserveerd, iedereen krijgt een gratis parkeerkaart (voor 2 maanden) en de sprekers krijgen een mooie ruiker bloemen waarvan ik bijna zeker ben dat het om bloemen gaat die met het vliegtuig naar hier zijn gevlogen en geproduceerd zijn in sociale en ecologische omstandigheden die we onaanvaardbaar vinden.

Maar ik wil positief blijven, en de minister-president veel succes wensen met zijn toekomstvisie. Een tip om wat vooruitgang te boeken lijkt me in elk geval op zoek gaan naar een echte minister voor klimaat en milieu (meteen een dysruptie in de praktijk). Want met een minister die het tegenovergestelde bedoelt dan wat ze zegt gaan we er ook niet geraken.

greenpeaceschauvliege

in de stille Kempen


Het leuke aan de verandering van onderuit is dat je ze overal ziet opduiken. Ik was bijvoorbeeld deze week in Turnhout voor de lancering van het stedelijk klimaatactieplan. Daar viel alvast op dat het bestuur ook hier begrepen heeft dat een leefbare en klimaatneutrale stad iets is wat overheid, burgers en middenveld samen zullen moeten doen.

Verder heb ik er kennis gemaakt met TransLabK. Een initiatief van Vormingplus om de vele transitie-initiatieven (of ze nu die naam gebruiken of niet) samen te brengen en te ondersteunen.  Naast het tonen van inspirerende voorbeelden, wil het platform mensen bij elkaar brengen en via een aantal methodieken ondersteunen. Dat deze manier van werken aanslaat mag duidelijk zijn, reeds een 80-tal groepen hebben zich aangemeld.

Ik mocht meteen ook proeven van de lekkere maaltijd van Vloeibar, een initiatief van een jonge ondernemer die lekkere ecologische maaltijden met de fiets thuis bezorgd. Vloeibar is trouwens gevestigd in de Turnhoutse Stadsboerderij waar ook een zelfoogstboerderij  en een Voedselteam afhaalpunt aanwezig is.

Er groeit iets mooi in de stille Kempen.

translabk

een bakje inspiratie


De voorbije dagen weer heel wat interessante sites en stukken zien passeren. Altijd goed om daar wat van te delen. Zo is er een uitgebreid en goed gefundeerd artikel van Stijn Bruers over de 3 belangrijkste maatregelen om de grote mondiale problemen aan te pakken. Het gaat over Veganisme, reproductieve gezondheidszorg (gezinsplanning) en Geoïsme (belastingverschuiving naar vervuiling en verbruik). Je hoeft het niet met alles eens te zijn, maar absoluut de moeite om eens te lezen.

upcyclingfietsIets totaal anders is een nieuwe manier om mobiliteit te delen. Ik hoorde er paar mensen erg positief praten over Blablacar, een Europees platform voor het delen van autoritten. Wie  zweert bij de fiets kan een kijkje nemen op Veloravel.net., met name deze pagina bevat veel interessante info voor fietsers; namelijk alle fietswegen waar je geen auto’s zal tegenkomen.

Een ander nieuwe lokaal initiatief is Up-cycling, een fietsherstel atelier in Gent. Nog meer inspiratie kan je vinden op Zeronaut. In Leipzig is op dit ogenblik een interessante conferentie bezig over ‘degrowth’, je kan het hier allemaal live volgen. Kortom, de wereld is volop in verandering, en wie kijkt ziet het overal gebeuren.

 

 

 

 

inspiratie Zeronaut

 

voor u gelezen: systeem crash


Gunter Van Den Bossche is een van die mensen die ik regelmatig tegenkom op activiteiten en lezingen rond transitie en duurzaamheid. Hij is bijzonder begaan met deze kwesties en denkt hard na over hoe het nu verder kan of moet met onze wereld. De dag dat Nelson Mandela stierf (5 december 2013) besloot hij een boek te schrijven. Dit boek ‘Systeem crash’ is ondertussen uitgegeven en graag deel ik mijn bevindingen.

515097_1systeemcrashGunter is ambitieus, enerzijds wil hij een stand van zaken meegeven van alles wat misloopt en tegelijk de puzzelstukken voor een nieuwe wereld aangeven. Aangezien er heel wat misloopt gaat een groot deel van het boek over ons financieel systeem, piekolie en klimaatverandering, de groeidwang, het consumentisme, globalisering en andere uitdagingen. Daarbij bouwt hij verder op de ideeën van Heinberg en Leitaer, door het boek van Gunter te lezen krijg je dus meteen de inzichten van een aantal belangrijke denkers mee.

Gunter is econoom van opleiding en dat merk je aan de stukken over de geschiedenis van geld, het kredietsysteem en de impact van schulden. Regelmatig komt de stelling terug dat we af moeten van een financieel systeem gebaseerd op rente en schuldcreatie.

Het laatste kwart van het boek brengt dan puzzelstukken aan die een nieuwe samenleving – na de onvermijdelijke crash – mogelijk moet maken. Ik deel niet het enthousiasme van Gunter voor Thorium kerncentrales of technische gadgets als zelfsturende overdektje segway’s. Dat de auteur niet enkel gelooft in technologie kan je lezen in de pleidooien voor low-tech en voor innerlijke verandering. Zo staan er ook stukjes in over het belang van meditatie en liefde. Hoewel de vele puzzelstukken een plaats verdienen blijft het wat onduidelijk hoe we van het huidige model naar het nieuwe kunnen evolueren. Maar het is in elk geval een indrukwekkende prestatie om heel veel informatie in een leesbaar boek te bundelen.

Het boek kan besteld worden via de uitgeverij, of via Gunter zelf (gunter.van.den.bossche@telenet.be)

 

allen naar Brussel voor het Groene Boek


groeneboek44Op 27 april, volgende week zondag is het weer zover, de vierde editie van ‘Het Groene Boek’, de plek bij uitstek om inspiratie op te doen over het nieuwe tijdperk waar in stappen.

In het Kaaitheater is er een breed aanbod  al wie begaan is met de transitie naar een sociaalecologische samenleving.

Schrijvers, wetenschappers en denkers uit het middenveld gaan er in gesprek over een duurzame en rechtvaardige toekomst. Naast te luisteren, kan je ook zelf in gesprek gaan aan de Trage Transitietafels.

Er zijn heel wat boeiende sprekers. Jean-Pascal van Ypersele, Mathias Bienstman, Patrick Meire en schrijfster Laïla Koubaa gaan het gesprek aan over klimaat. Hartmut Rosa, auteur van Social Acceleration. A New Theory of Modernity, deelt zijn inzichten rond de versnelling van ons levenstempo en gaat in gesprek met Riet Ory, die met Femma actie voert voor een 30-uren week. Pieter De Buysser , Anne Provoost en historicus en dramaturg Selm Wenselaers gaan in op de vraag naar meer utopisch denken. Transitie zélf is ook onderwerp van een gesprek tussen onder meer Peter Tom Jones en Agoria-voorzitster Christ’l Joris. Michaël Pas speelt een fragment uit de voorstelling Angst, Dirk Barrez, Evy Puelinckx en Kobe Boussauw en Thomas Vanoutrive stellen hun boek voor. Daarnaast vertoont Jan van den Berg zijn kortfilm Silent Land – When the elephants dance the grass gets beaten.

Een absolute aanrader zijn ook de transitietafels, waar je met deskundigen kan aanschuiven voor gedachtenwisselingen over thema’s als wonen, voedsel, energie, participatie en ook innerlijke transitie. Kortom een niet te missen programma. Zelf ben ik er ook om met Evy Puelinckx en Jan van den Berg in gesprek te gaan over hun respectievelijke boek en film. Het volledige programma kan je hier rustig bekijken.

 

eco-babe, eco-bitch, eco-hero


Je hebt Eco in vele vormen tegenwoordig, vandaag dus  aandacht voor de groeiende vrouwelijke beweging rond duurzaamheid. Zo is er Pamela Peeters, een Vlaamse dame die vooral in New-York bekend is als eco-hero, of ook wel eco-babe. Dit filmpje toont wat meer over haar werk en aanpak.

Het is duidelijk een andere aanpak dan die van mij of pakweg Green Evelien. Het doel is echter lovenswaardig, dit deel van de bevolking meekrijgen dat helemaal geen interesse heeft in ecologie en milieu.

Pamela heeft net een boek uitgegeven: “Word ook een Eco Hero : de weg naar een duurzaam leven”. De omschrijving is als volgt : een populair boek rond ecologie – waar Pamela op een vrouwelijke – hippe – manier  haar visie kan weergeven. Want volgens Pamela Peeters,wordt het onderwerp te frequent  SAAI oftewel onbegrijpbaar – te wetenschappelijk voor het grote publiek – benaderd en wil ze IEDEREEN mee. De aarde heeft ons nodig. Het is ook interactief – want het derde deel is inclusief van een “one week workshop”.  Ik heb het boek nog niet gelezen, maar wil het zeker eens bekijken en vergelijken met bijvoorbeeld ‘Veggie in Pumps’ of ‘Groeten uit Transitië’, beiden ook geschreven door vrouwen. Ik heb iets meer sympathie voor de rubberen laarzen dan voor de naaldhakken, maar ik kan me voorstellen dat het bij veel mensen andersom is.

Hier kan je de blog van Pamela Peeters zien, en wie wil kan die dan even vergelijken met een andere Vlaamse dame, Lucie Evers, die als Eco-bitch door het leven gaat. De weg naar duurzaam leven wordt in elk geval getoond door een hele reeks dappere vrouwen.

 

my fair baby en andere fraaie dingen


Hier kan je een samenvatting bekijken van de transitie dag op de boekenbeurs. Meer nog, je kan zelf een boek winnen als je het filmpje uitkijkt en een paar vragen beantwoord op de site van Sumo TV. Dit is een internet zender die ecologische en sociaalbewuste initiatieven in de kijker wil zetten. Je kan op hun site dus best nog wel wat interessante informatie vinden.

De mensen van Sumo hebben trouwens nog een andere hobby. Ze komen op voor het bestaansrecht van kunstzinnige groenten en fruit. Vooral als aanklacht tegen de vele tonnen groenten en fruit die worden weggegooid omdat ze niet voldoen aan het schoonheidsideaal. Meer info op deze facebookpagina. 

babyspulEn nu we toch bezig zijn met ongewone dingen: Netwerk Bewust Verbruiken, Gezinsbond, Vredeseilanden en Max Havelaar lanceren My Fair Baby, een project dat jonge ouders informeert rond duurzaam opvoeden.

Werd je afgelopen jaar ouder, of verwacht je een kind? Ben jij of is je partner zwanger? Heb je net een kindje gekregen? Dan willen de initiatiefnemers graag horen welke keuzes jij momenteel maakt rond voeding, verzorging en de aankoop van babyspullen.Vul dan de My Fair baby-startenquête in en maak kans op een waardebon van webwinkel Villa Kakelbont, ter waarde van € 50.

Het project zal drie jaar lopen en ongetwijfeld nog heel wat boeiende info opleveren. Wellicht ook binnenkort op Sumo teevee.

EHBC (eerst hulp bij catastrofes)


Ik heb wat stukjes bekeken van de ‘crash course’ van Chris Martenson. Martenson is een Amerikaanse biochemicus die zich steeds meer is gaan verdiepen in economie en milieu en op basis daarvan een uitgewerkte online ‘ineenstortingscursus’ heeft uitgewerkt. Hoewel dit iets peakprosperityte dramatische klinkt voor een analyse die stelt dat we ons moeten voorbereiden op een onvermijdelijke verandering (die al of niet via dramatische schokken zal verlopen). Zijn inschatting is dat we in de periode 2015-2020 volop in die periode zullen zitten.

Wie wat tijd heeft (en het ziet zitten om dit in het Engels te bekijken) kan hier de 20 filmpjes bekijken met het hele verhaal (de duur varieert van anderhalve tot twintig minuten). De andere – en meer hoopgevende – kant van het verhaal is parallelle site met de toelichting resilientlivehoe je je kan voorbereiden op de toekomst. Niet toevallig stelt ook hij voor dat we moeten werken aan ‘veerkracht’, onze afhankelijkheid van fossiele energie afbouwen, aandacht besteden aan de gemeenschap. Op de site is er trouwens veel achtergrond info te vinden.

De filmpjes zijn visueel een beetje saai, maar wel zeer helder en systematisch opgebouwd. Voor iemand die absoluut geen idee heeft van de uitdagingen waarvoor we staan dan is het wel een snelle introductie om weer helemaal mee te zijn.