de vrijwillige samenlevingsdienst


Deze week een interessante ontmoeting gehad met een tiental jongeren die al zes maanden bezig zijn met een vrijwillige samenlevingsdienst. Het gaat om een initiatief dat onlangs ook in heel wat media-aandacht kreeg en waarbij geijverd wordt voor de mogelijkheid voor jongeren om zich gedurende een periode in te zetten voor een maatschappelijk project. Oudere lezers ūüôā herinneren zich wellicht nog de burgerdienst die enkele decennia terug een alternatief vormde voor de verplichte legerdienst. Wees maar zeker dat heel wat waardevolle maatschappelijke initiatieven ontstaan zijn door de gewetensbezwaarden van toen.

Het voorstel komt van het platform Jongeren voor de Samenleving. Ze geloven dat het zowel voor de samenleving als voor de jongeren zo’n samenlevingsdienst een meerwaarde kan betekenen. Een belangrijke focus is het herstellen van het van het sociale weefsel, om mensen terug zin te geven om ¬ę samen te leven ¬Ľ. Om het gaat om het vertrouwen in de democratische instellingen te herstellen, ¬†om iedereen het plezier terug te geven om zijn eigen weg te gaan, omringd door anderen.¬†Hier kan je hun open brief lezen en ondertekenen.

De jongeren die nu hun gemeenschapsdienst uitvoeren doen dit bij uiteenlopende organisaties zoals de Sleutel, Leo, Kif Kif en anderen. Ondanks de steun die ze kregen vanuit alle partijen is er geen enkele overheid bereid om dit voorstel ernstig te overwegen. Dus nog een interessant idee dat we van onderuit kunnen ondersteunen. Hier alvast een verslag van de eerste editie van het project in 2011.

fijn op de trein!


De voorbije dagen weer behoorlijk wat treinritjes gedaan, en het valt me toch op dat reizen met de trein toch heel wat voordelen heeft.

Zo ben ik de voorbije dagen heel wat bekenden tegen gekomen bij het opstappen. Mensen die ik al jaren niet meer gezien heb en ik waarmee ik dan meteen een hele rit kan bijpraten. Bij een van die babbels begon een onbekende dame trouwens spontaan mee te praten, want ze vond het jammer dat mensen op de trein zo weinig met elkaar in gesprek gaan.

funtrainIn het station van Antwerpen Centraal werd ik dan weer aangesproken door een enthousiaste jongeman: ‚Äúmag ik u feliciteren met wat u doet, want u bent toch de Low Impact Man h√©‚ÄĚ.¬† En hij voegde er nog aan toe dat hij samen met zijn vriendin ook allerlei acties onderneemt om de voetafdruk te verkleinen.

In de trein van Gent naar Antwerpen hadden we te maken met een vrolijke treinbegeleider die afsluit met de woorden: ‚Äėuw treinbegeleiders Jan, Piet, Joris en Corneel wensen u nog een prettige dag‚Äô. Wat meteen heel glimlachende gezichten opleverde, een bejaard koppel begon zowaar te zingen over mannen met baarden.

Tenslotte nog deze. Ik zat op de trein naar Brussel en was een boek aan het signeren voor Meryem Almaci (die me trouwens beloofd heeft binnenkort enkele idee√ęn uit het boek naar voren te schuiven) toen de conducteur langs kwam om mijn kaartje te knippen. Hij sprak me meteen aan: ‚Äúah, dat boek, dat ken ik, ik heb er iets van gelezen in de Jommekeskrant.‚Ä̬† (jawel, ik heb mijn hoogtepunt in mij carri√®re nu echt wel bereikt: een artikel in de Jommekeskrant. Hij begon meteen te vertellen hoe belangrijk het milieu wel is en dat het goed is dat meer en meer mensen er aandacht voor hebben. Hijzelf bijvoorbeeld at 1 dag per week geen vlees. (Ik maak van de gelegenheid gebruik om te vermelden dat Dirk De Wachter, auteur van een schitterend boek over de liefde, me toevertrouwde dat hij al van bij de start meedoet met Dagen Zonder Vlees. Maar die ontmoeting was niet op de trein.)

Om maar te zeggen, wie open staat voor ontmoetingen en babbels zal in het openbaar vervoer beter aan zijn trekken komen dan in de file!

kunst helpt de wereld redden


impossible futuresHier alweer wat mooie dingen uit het nieuwe tijdperk.¬†Van 11 tot 29 maart zal Vooruit een blik werpen op de toekomst met het festival: impossible futures.¬†Het festival wil op zoek gaan naar¬†de grenzen op van wat (on)mogelijk is. Want door de confrontatie met het onmogelijke, cre√ęer je ruimte voor het mogelijke. We zetten dus alle oogkleppen af, breken denkkaders open, schakelen stoorzenders uit en beslissen niet wat mogelijk of onmogelijk is. Het is aan het publiek en aan de artiesten om dat uit te maken. Boeiende denkoefeningen dus over TAPAS (There Are Plenty of Alternatives) en NINA (Now is the New Alternative).

Dat het onmogelijke steeds meer aan het gebeuren is zie je ook aan initiatieven die overal opduiken. Zo zal na Antwerpen en Leuven, Gent binnenkort ook zijn eigen verpakkingsarme winkel hebben. En om te zorgen dat al die nieuwe sociale ondernemers aan wat middelen kunnen geraken start de stad Gent binnenkort met een eigen Crowdfunding platform. ¬†Nog een nieuw economisch model dat zich situeert tussen de klassieke spelers ‘de markt’ en ‘de overheid’, waarbij de burgers zelf een belangrijke rol spelen. En natuurlijk is dit geen pleidooi voor het verminderen van investering van de overheid. Integendeel, er zou meer moeten ge√Įnvesteerd worden in zorg, onderwijs, hernieuwbare energie, openbaar vervoer, armoede bestrijding en zoveel meer. Daarnaast is het wel zinvol om nieuwe economische modellen (zoals complementaire munten en crowdfunding acties) verder te ontwikkelen.

Dat dergelijke oproepen wel degelijk werken bewijst het succes van de actie voor het nieuwe permacultuur tijdschrift waar ik hier eerder over schreef. Op enkele weken tijd hebben meer dan 400 mensen het nodige bedrag bij elkaar gelegd. Wie weet komen op (im)possible futures nog nieuwe grote idee√ęn naar boven, die ons inspireren en motiveren om iets te doen.

 

levenslessen in DS


Gisteren mocht ik in de Standaard enkele levenslessen delen. Ik heb gekozen voor het refrein van het slotnummer uit de voorstelling. Hier is de tekst voor wie de krant niet heeft gezien.
1. word activist

‘Iedereen heeft het in zich om activist te worden, om op zijn of haar manier iets bij te dragen aan het beter maken van de wereld. Activist worden hoeft niet per se te betekenen dat je op de barricades moet springen, ook met kleine acties kun je veel bereiken: een buurtfeest organiseren, of wat minder vlees eten. Het gaat erom dat je niet afwacht en ondergaat, maar dat je actie onderneemt. Zelfs door gewoon na te denken over wat je wel of niet koopt, kun je al een groot verschil maken. De consument heeft meer macht dan je hij denkt.’

2. bevrijd jezelf

‘Bewust of onbewust hebben we het gevoel vast te zitten aan alles wat gangbaar is: dat¬†status afhangt van de spullen die we hebben, van de reizen die we maken, van onze carri√®re en van een groeiende economie. Durf jezelf te bevrijden van die veronderstellingen en van de druk te conformeren.’¬†‘Ja, zelfs voor mij vergt dat oefening. Ook in omgekeerde zin: ik had vroeger de neiging me op te winden als mensen een heel andere visie hadden dan ik, maar dat doe ik niet meer. In 2008 ben ik begonnen met mijn voetafdruk zo klein mogelijk te maken, wat resulteerde in het boekLow impact man. Achteraf besefte ik dat ik er wat te obsessief mee bezig was, ik zou het melkje bij de koffie geweigerd hebben omdat dat verpakt was. Van die rigide manier van leven heb ik me ook bevrijd.’

3. zoek ­bondgenoten

‘Ik zie nogal wat mensen rondom mij die heel erg bezig zijn met het milieu, die ieder nietje uit de krant halen alvorens ze ze bij het oud papier te gooien en die heel erg hun best doen om ecologisch verantwoord te leven. Op een bepaald moment krijgen ze dan een soort ecoburn-out, omdat ze het gevoel hebben dat ze in hun eentje de wereld moeten redden. Ze voelen zich machteloos en denken dat het toch niks uithaalt.’¬†‘Daarom is het belangrijk bondgenoten te vinden, mensen die met vergelijkbare dingen als jij bezig zijn, zodat je je interesse kunt delen. Richt een co√∂peratieve op, deel een tuin, doe samen dingen. Dat is ook veel plezanter dan thuis in je eentje gefrustreerd te raken over de CO 2 -uitstoot van de buren of van je huisgenoten.’

4. deel alles

‘Materi√ęle spullen worden gelukkig steeds vaker gedeeld (auto’s, tuinen, enzovoort), maar delen slaat ook op het delen van waar we mee bezig zijn. Dromen delen zorgt ervoor de dat ze veel meer kans krijgen om werkelijkheid te worden.’

eekhoornzon5. doe het met ­liefde

‘Doe al de voorgaande dingen met liefde. Er is al genoeg agressie en haat in de wereld. Als ik mijn verhaal breng, word ik niet kwaad als ik tegenstand krijg. En geloof me, die krijg ik regelmatig. Ik zit in de Gentse gemeenteraad, onder meer met Siegfried Bracke. Ik ben het absoluut niet eens met wat hij zegt en waarvoor hij staat, toch probeer ik zelfs mijn politieke tegenstander met liefde te bejegenen. Ik heb het hem onlangs gewoon gezegd, dat ik hem respecteer. Blijkt dat het wederzijds is. Dat klinkt wel wat soft, maar ach. We hebben een verschillende stijl en visie, maar daarom is hij geen slechte mens. Er is trouwens niemand die ’s ochtends opstaat en zegt: vandaag ga ik eens extra veel CO 2 uitstoten! Ik ben ge√ęvolueerd in het niet proberen te veroordelen, ook dat is liefde.’

(jdb)

Steven Vromman is de Low Impact Man. ‘Stop met klagen, doe-het-zelfgids voor een vrolijke nieuwe wereld’, werd uitgegeven bij Borgerhoff & Lamberigts. (het boek kan je nog steeds bij mij bestellen)

En wie de gezongen versie van de levenslessen eens wil bekijken, hier een try-out opname van een try-out vorig jaar. De tekst ken ik nog niet helemaal van buiten. (vanavond ook live in Eeklo, en ondertussen ken ik de teksten helemaal van buiten)


Toch wel makkelijk als er regelmatig een interviewtje verschijnt in de krant (of DS avond), dan kan ik dit de volgende dag gewoon op mijn blog zetten. (voor wie het wat beu geraakt, morgen ga ik hier niet over mezelf hebben).degentenaaremeers
‘Low impact man’ Steven Vromman trekt met zijn eco- comedyshowStop met Klagen door het land. In een nieuw boek met dezelfde titel geeft hij tips over hoe hij de planeet wil redden. Een doe-het-zelfgids voor een vrolijke nieuwe wereld, noemt Vromman het zelf. ‘Ik ben optimistisch, maar niet na√Įef. We zullen uit onze comfortzone moeten stappen.’ Karel Van Keymeulen

Steven Vromman raakte bekend door het tv-programma Low Impact Man op Canvas. Toen streefde hij met drastische maatregelen naar de kleinste ecologische voetafdruk van het land. Het gaf Vromman de aanzet om zelfstandige te worden. Sindsdien doet hij de mensen lachen, schrijft hij, geeft hij lezingen en doet hij aan politiek, want in 2012 werd hij verkozen als gemeenteraadslid voor Groen. ‘Groener dan een krop sla’, noemt theatermaker Dimitri Leue hem. Maar zijn strategie is veranderd. Weg is het vermanende vingertje. ‘Met humor, zelfrelativering en vriendelijkheid win je meer.’

Een mens wordt bijna vrolijk van uw boek, terwijl het toch de slechte kant uitgaat met onze planeet?

‘Ik wilde een boek schrijven dat moed en inspiratie geeft. Ik wou vertellen hoe we onze gemeenschap kunnen versterken en onze levenskwaliteit kunnen verhogen. Ik probeer mensen niet te veroordelen omdat ze een vliegtuig gebruiken of een iPhone hebben, dat levert niets op. We moeten wel beseffen wat we doen.’

‘Ik was vereerd toen de Optimistenbond me vroeg om erelid te worden. Ik b√©n optimistisch – niet: ¬≠na√Įef – omdat ik denk dat je dan meer gedaan krijgt. Je neemt meer controle over je leven. Uit onderzoek is gebleken dat optimisme beter is voor je gezondheid.’

Toch is uw boodschap niet zo best: velen zullen minder met de auto moeten rijden, minder vliegen, minder vlees eten. Anders komt het niet goed.

‘Is dat een achteruitgang? Een goed leven hangt niet alleen van materi√ęle omstandigheden af. Je moet vanzelfsprekend een basisinkomen hebben. Maar die 80 procent van de mensen die het goed heeft, moet niet per se nog meer koopkracht hebben. Die is gebaat bij meer vrije tijd en kansen om vrienden te zien.’

De regering zal blij zijn: ze kan nog wat besparen.

‘Dat is niet mijn boodschap. Er moet vooral stevig worden ge√Įnvesteerd in zorg en onderwijs. Het klassieke economische model, gebaseerd op zo veel mogelijk consumeren, is rampzalig voor onze planeet en maakt ons niet gelukkiger. We leven in een van de rijkste regio’s van de wereld, maar zijn kampioen in burn-outs en depressies. Voor onze ecologische voetafdruk zitten we bij de top vijf. Het gaat niet alleen over CO 2-uitstoot, maar ook over de zin van ons leven.’

Het stadsbestuur van Gent, waar Groen deel van uitmaakt, gelooft nochtans sterk in investeringen in winkels en bedrijven. Bent u een eenzame strijder binnen Groen?

‘Wij zijn niet gelukkig met The Loop, maar kunnen dat niet tegenhouden omdat er akkoorden moeten worden gehonoreerd. En niet alles wat in de haven wordt ontwikkeld, is per se goed.’

Bent u dan niet als de dood dat een bedrijf als Volvo zou verdwijnen? Daar hangen veel jobs van af.

‘Het is een moeilijke discussie. Ik zou niet graag hebben dat er duizenden werklozen bijkomen, maar ik denk dat het voor de auto¬≠industrie in Europa moeilijker wordt. Over dertig jaar worden in Volvo geen auto’s meer gemaakt. We moeten vooruitkijken naar nieuwe tewerkstelling in een duurzame economie.’

U komt op voor een basisinkomen, een werkweek van 21 uur, een koolstofbudget en bruto nationaal geluk. Is dat niet utopisch?

‘De geschiedenis leert dat onhaalbare zaken toch worden gerealiseerd, denk aan de afschaffing van de slavernij. We moeten durven utopisch te denken, anders gaan we naar een opwarming van 2 graden.’

Wat hebt u als gemeenteraadslid al veranderd?

‘Kleine dingen, zoals kraantjeswater in het stadhuis en geen tonijn meer op evenementen. Geen wereldschokkende dingen, maar het helpt. Ik volg het aankoopbeleid op de voet en wijs op duurzaamheid. Onze rol als raadslid is beperkt, zeker als je in de meerderheid zit. Ik ben tevreden met het werk van onze schepenen. Het klimaatplan en de investering van 105 miljoen euro om de CO 2-uitstoot te doen dalen, zijn een mijlpaal. Maar je moet het niet alleen aan de politiek overlaten.’

Verwijt u politici nu een gebrek aan lef?

‘Ik hoor er weinig die opkomen voor grotere idee√ęn. Men schaaft het bestaande systeem bij. Het waren de partijen Vivant en Open VLD die met het basisinkomen op de proppen kwamen. Waar blijven dat soort idee√ęn?’

Als ‘low impact man’ was u zeer radicaal. Klopt het dat uw kinderen er ongelukkig van werden?

‘Ongelukkig misschien niet, maar ze hadden er last van. Omdat ik op alles lette. Ik eet geen vlees, gebruik groene stroom, heb geen auto en vlieg niet. Ik ben intussen wat soepeler voor kleine dingen. Ik eet nog chocolade of bananen, het liefst fair trade. Als mensen op enkele dingen letten, zijn we al op goede weg. E√©n keer per week geen vlees eten, dat moet niet moeilijk zijn.’

U gelooft sterk in initiatieven van onderuit, zoals repair cafés, delen, stadslandbouw en energiecoöperaties. Zijn dat geen druppels op een hete plaat?

‘Ze zijn nog klein en niet zo merkbaar in CO 2- of economiecijfers. Maar ze tonen wel aan dat meer en meer mensen zinvolle dingen zoeken. Die projecten zijn een leerschool. Je kunt zeggen: alle banken zijn slecht. Of je kunt proberen iets nieuws op te zetten, zoals NewB.’

U verkondigt de blijde, groene boodschap. Steven Vromman als groene pastoor?

‘Ik kreeg die opmerking als kind al:Je kunt misschien pastoor worden. Zolang het een vrolijke pastoor is, en aangezien ik me niet aan het celibaat hoef te houden, vind ik dat commentaar niet zo erg.’

Stop met Klagen, Steven Vromman, uitg. Borgerhoff & Lamberigts, 192 blz. 19,95 euro. www.stopmetklagen.be

Karel Van Keymeulen

Copyright © 2015 Corelio. Alle rechten voorbehouden

bye bye Tina


Zaterdag mocht ik er ook bij zijn; het feestcongres van Oikos met boeiende mensen zoals Harald Welzer, Michel Bauwens, Olivier De Schutter en Paul Verhaeghe. Je zou ze kunnen omschrijven als de denkers van het nieuwe tijdperk, vurige critici van ons huidig paradigma die tevens actief nadenken over mogelijke alternatieven. Er zijn heel wat interessante gedachten geformuleerd, enkele ervan die me bijgebleven zijn wil ik wel even delen.

Michel Bauwens, de man van de peer2peer netwerken en de commons wees op een grafiek (oorspronkelijk van Tine De Moor) waaruit blijkt Grafiek-De-Moordat de laatste jaren het aantal burgerinitiatieven en co√∂peratieven exponentieel aan het groeien is. Volgens Bauwens is het opvallend dat reeds voor het uitbarsten van de financi√ęle crisis (2008) de stijging is ingezet door mensen die al vroeger doorhadden dat het huidig systeem onhoudbaar is. Een duidelijk teken van een paradigmashift.

Paul Verhaeghe had het ook over de onvermijdelijke verandering die er aan zit te komen. Maar parallel met hoe grote veranderingen in een mensenleven zich voordoen denkt dat alleen een crisis een echte koerswijziging kan met zich meebrengen. Daarbij is hij er niet helemaal gerust in, want het kan ook de verkeerde richting uitgaan natuurlijk (vandaar het belang van de groeiende beweging die uitdrukkelijk kiest voor een duurzame en rechtvaardige aanpak).

Harald Welzer gaf aan dat mensen steeds in een sociale context leven. Hij refereerde naar onderzoek waarbij proefpersonen hun eigen overtuiging opgeven om bij de groep te horen. Dit werkt natuurlijk in twee richtingen. Zijn oproep is dan ook om zelf te denken en zelf te doen. Door in groep op lokaal vlak allerhande experimenten op te zetten kan je nieuwe verhalen ontwikkelen en tonen dat er wel een alternatief is. Die goede praktijken delen maakt ze nog sterker.

Want zowel in de inleiding van Dirk Holemans als de afsluitende bedenkingen van Olivier De Schutter was de boodschap krachtig; laat ons ophouden met de roep dat er geen alternatief is , laat ons afscheid nemen van Tina (There Is No Alternative). Het is tijd voor Nina (Now Is (the) New Alternative)

en duurzame pingpong balletjes


(foto Frank Bombeke)
(foto Frank Bombeke)

Het was een heel fijne boekvoorstelling, met veel mensen en getuigenissen. Lekker (gezond, duurzaam) voedsel, helpende handen, spelende kinderen, muziek om stil van te worden en heel veel energie van mensen die zich actief inzetten voor een mooiere wereld.

VRT journaal was er om onder andere in beeld te brengen hoe Mia Sampermans bushokjes poetst en Koen Dalinium met zijn rapteksten ons een geweten schopt. Of de reportage ook te zien zal zijn is altijd een beetje afwachten (in principe deze avond in het journaal van 19u).

Het mooiste is natuurlijk om te zien met welke projecten en plannen mensen overal bezig zijn. Ik heb niet met iedereen uitgebreid kunnen babbelen, maar toch enkele boeiende dingen die me bijgebleven zijn. ¬†Een aantal permacultuur aanhangers starten binnenkort een eigen tijdschrift, een Gentse burger plant een grote campagne voor eetbare geveltuinen, een jonge ondernemer wil een co√∂peratieve opstarten rond duurzame mobiliteit, Zonen09 pakt binnenkort uit met duurzame stoffen voor doe-het-zelf-klerenmakers.¬† En… iemand wist me te vertellen dat de internationale internationale tafeltenniswereld duurzaam geproduceerde pingpong balletjes eist. Anders weigeren de spelers nog te spelen (dat laatste heb ik niet kunnen verifi√ęren, kan ook een grapje zijn)

In elk geval, de groep mensen die zich engageren voor een eerlijke en volhoudbare toekomst wordt elke dag groter.