afval aanpakken aan de bron


Sinds dit weekend kan je in het Design Museum terecht voor een opmerkelijke tentoonstelling over…rommel en vuilnis. Onder de noemer ‘Out to Sea?‘ wordt je ondergedompeld in de gigantische hoeveelheden afval die in de oceanen rond drijven. Bij het binnenkomen wordt je meteen geconfronteerd met allerlei stukken en brokken kunststof in alle kleuren en uit alle werelddelen. Een flinke wake-up call.

Verder in de tentoonstelling is er heel wat informatie te bekijken over hoe het plastic zich gedraagt in de oceanen, hoelang het duurt voor bepaalde producten zijn afgebroken (een wegwerpluier 250 jaar), welke soorten plastic er zijn en wat de gevolgen zijn voor fauna en flora. Er zijn ook enkele mogelijke toepassingen te zien van wat er met dit afval kan gebeuren.

Belangrijkste is natuurlijk het probleem aan de bron aanpakken, zorgen dat er minder plastic wordt gebruikt én minder in de natuur terecht komt. Ik ben dan ook blij dat we proberen als stad daar iets aan te doen. Zo wil Gent projecten zoals een verpakkingsvrije winkel ondersteunen, en is de vraag gesteld aan de komende Vlaamse regering om ook statiegeld in te voeren voor Pet-flessen en blikjes. Wie de volgende weken op reis gaat in Duitsland of de Scandinavische landen zal merken dat dit daar overal is ingevoerd én alvast zorgt dat deze fractie nauwelijks in de natuur of op straat voorkomt.

Afval blijft een moeilijk beheersbaar probleem, maar dat er iets aan moet gebeuren is wel duidelijk, en dat iedereen een stukje verantwoordelijkheid heeft ook.

een zee van informatie


Dit weekend kwam ik enkele actievoerders tegen van Bite Back. Een organisatie die opkomt voor dierenrechten. Hun actie naast de Mac Donalds was gericht op de overbevissing en het dierenleed dat veroorzaakt wordt door de manier van vissen. Ik heb even met de mensen gebabbeld en ook gesproken over de viswijzer van Goede Vis. Volgens de mensen van Bite Back is deze wijzer redelijk vaag, en zou het wel eens kunnen dat er ook soorten een positieve quotering krijgen die dat niet verdienen. Het is uiteraard een heel ingewikkelde kwestie om te weten komen welke vis je al of niet kan eten. Een beter alternatief zou wel eens de viswijzer van EOS kunnen zijn. Je kan deze viswijzer simpel downloaden, en je krijgt er meteen ook een aantal suggesties bij rond de gezondheidsimplicaties van het eten van vis.

Ik heb het mezelf wat makkelijker gemaakt door gewoon geen vis meer te eten, zo hoef ik niet steeds bezorgd te zijn over de mogelijke gevolgen van mijn keuzes rond duurzaamheid of gezondheid. Al begrijp ik dat sommige mensen dit een stap te ver vinden, en dus wel op zoek gaan naar verantwoorde vis.

Voor wie meer wil weten over de Vlaamse visserij kan de film ‘Fish and Run’ van Climaxi bekijken. Een documentaire waar vissers, reders, wetenschappers, verkopers en politici hun visie geven op de kwestie. Zelf vind ik de film niet zo krachtig (en een beetje moeilijk te verstaan met vooral niet ondertitelde West-Vlamingen) omdat niet zo duidelijk is waar de film naar toe wil. De ene zegt dat er genoeg vis is, de andere dat er te weinig is. Wat moet je daar dan mee.

Van een heel andere aard, en met een veel ruimere thematiek is de nieuwe film van Yann Arthus Bertrand ‘Planet Ocean’ Ik heb de film nog niet gezien, maar de trailer toont het bekende recept van Bertrand. Enerzijds de onmetelijke schoonheid in beeld brengen en dan de kijker confronteren met de verwoestende impact van de mens daarop. Ik hoop dat deze film ook hier te bekijken zal zijn.

shark alarm


Gisterenavond samen met Adam gekeken naar “Sharkwater”, een film van Rob Steward over de haaienvangst. Meer dan eens zaten we vol ongeloof te kijken hoe wreed en stom de mens kan zijn. Haaien zijn ongeveer de oudste gewervelde dieren die al meer dan 450 miljoen jaar in de oceanen rondzwemmen. Daarmee hebben ze de 5 natuurlijke periodes van massaal uitsterven van diersoorten overleeft. De slachting die nu bezig is zou echter wel eens rampzalig kunnen zijn.

Zo worden naar schatting 73 miljoen haaien per jaar gevangen, de reden daarvoor is het geloof dat haaienvinnen mensen speciale krachten zouden bezorgen. De vangst van de haaien gebeurt onder andere met ‘long-lines’, vislijnen die tot 50 kilometer lang zijn en waar honderden dieren in verstrikt geraken. De haaien worden aan boord gehaald en van de vinnen ontdaan (soms leven ze dan nog) en dan terug de zee in gegooid. Omwille van de gigantische winsten zijn er nogal wat overheden die deze illegale vangsten toelaten. Zo zien we in de film hoe zowel Costa Rica (het paradijs van het eco-toerisme) als Ecuador (de beschermers van de Galapagos eilanden) de vangst toelaten.

De wereldwijde jacht op haaien maakt dat sommige soorten al met 90% zijn afgenomen, aangezien ze weinig nakomelingen hebben is herstel van de populatie niet evident. Haaien spelen een erg belangrijke rol om het evenwicht in de het ecosysteem van de oceaan te bewaren. Als ze verdwijnen zou dit grote gevolgen kunnen hebben voor onder andere het planton en fytoplankton en uiteindelijk voor de zuurstof balans op de planeet. Kortom nog maar eens een schrijnend verhaal over hoe alles moet wijken voor het winstbejag. Waarbij Adam opmerkte dat het beste dat de planeet zou kunnen overkomen wellicht het uitsterven van de mens zou zijn.

Wie meer wil weten over de film kan hier eens kijken,  wie acties wil ondersteunen rond het beschermen van haaien klikt hier of  kan lid worden van de seafirstfoundation.  Andere organisaties die het opnemen voor de Oceanen zijn Mare-Nostrum en vissenbescherming.

Vis in Zicht


Terwijl de zon hier weer bezig is om mijn huisje gratis te verwarmen begint het niveau van de waterton stilaan alarmerend te worden. En aangezien er de volgende dagen niet veel regen op komst is zal de geheime waterput onder de parking voor een oplossing moeten zorgen wat betreft het doorspoelen van het toilet.

Maar goed, dit is een  belachelijk kleine kwestie in vergelijking met wat zich afspeelt in de oceanen. De manier waarop het daar aan toe gaat is bedroevend. Daarom geef ik graag aandacht het nieuwe magazine van de Stichting Vissenbescherming die zet zich inzet voor het welzijn van vissen en andere in het water levende dieren.

Vissen hebben namelijk  geen tranen en vissen schreeuwen niet. Toch zijn de courante vangstmethoden gruwelijk en voelen vissen pijn. Weinigen staan er bij stil. Zeeën worden leeggevist en men vindt dat normaal. Het is niet normaal. Dat, en nog veel meer over vissenleven en -welzijn, brengt VISinZICHT aan het licht.

Het magazine heeft een nieuwe trendy uitstraling en is informatief, wervelend, gestructureerd en – vooral – wetenschappelijk onderbouwd. VISinZICHT wil een breed publiek informeren en sensibiliseren omtrent het welzijn en leefmilieu van de vissen, met speciale aandacht voor zeevisserij, viskweek, sportvisserij en vermaak met vissen. Er wordt ingespeeld op hedendaagse gebeurtenissen en eindelijk krijgen deze niet aaibare en te weinig gekende dieren de aandacht
die ze verdienen.

De eerste editie van VISinZICHT informeert onder andere over de orka Morgan en de rechtszaak die daarover wordt gevoerd, over pijnwaarneming bij vissen, over NON*FISH*A*LI*CIOUS, het wereldwijd allereerste visvervangende kookboek en over de Japanse walvisvangst.

VISinZICHT is het eerste magazine dat specifiek vissenleed aankaart en daarnaast de schoonheid van het leven onder water laat zien. Je kan een gratis nummer bestellen via redactie@vissenbescherming.nl.

Ook in Vlaanderen wordt actie gevoerd voor duurzame visserij, zo zijn vorige week enkele jongeren van JMN ontvangen bij minister-president Kris Peeters.  Het interessante artikel daarover kan je hier lezen.

Wist je trouwens dat  in China levende vissen en schildpadden in sleutelhangers worden verkocht… de menselijke inventiviteit kent inderdaad geen grenzen (als er winst kan gemaakt worden)


18 november 2021: de laatste tonijn is gevangen


Via radio BBC hoorde ik vandaag het verontrustend bericht dat de laatste tonijn zou gevangen zijn. Het nieuws komt van de IUCN (International Union for the Conservation of Nature, internationale unie voor natuurbescherming). Dit is een internationaal samenwerkingsverband dat zich bezig houdt met natuurbehoud en het verantwoord gebruik van natuurlijke middelen.

De blauwvintonijn is de voorbije drie jaren niet meer opgemerkt in de oceanen, wat de wetenschappers doet besluiten dat de soort is uitgestorven. De laatste keer dat er een blauwvintonijn op de markt is gebracht (zie foto uit 2018) is daar bijna een half miljoen dollar voor betaald.

De grootoogtonijn, geelvintonijn en albacore, de soorten die vooral in blikjes werden verkocht zijn dit jaar ook niet teruggevonden in de netten van de vissers. De commissie gaat er wel van uit dat er nog gebieden zijn die niet bevist worden waar eventueel nog exemplaren te vinden zijn. Maar officieel is de mensheid er weer in geslaagd een belangrijke soort te vernietigen. De prognoses over de leeggeviste oceanen zijn bijgesteld op 2046. Tenzij er drastische maatregelen komen zal er dan geen eetbare vis meer in de oceanen te vinden zijn.

In Japan is ondertussen een schandaal losgebarsten rond het bedrijf Mitsubichi. Zo blijkt dat dit bedrijf tijdens het eerste decennium van deze eeuw massaal op tonijn heeft gevist en deze heeft diepgevroren. Daarom ligt er nu in de Japanse supermarkten nog tonijn (soms van 10 jaar oud of meer) die aan woekerprijzen wordt verkocht. De verontwaardiging over deze praktijken nemen echter dag na dag toe. Hoewel de beurskoersen van het bedrijf eerst omhoog gingen toen het uitsterven van de tonijn is bekend gemaakt zit het aandeel nu in een vrije val.

Veel consumenten vinden dat het bedrijf een grote verantwoordelijkheid heeft voor de schade aan de planeet en overal weigeren mensen nog Mitsubishi producten te kopen. Eigenaars van hun auto’s durven ze niet meer op straat parkeren omdat ze binnen het uur worden beklad met anti-Mitsubishi slogans. De bedrijfsleiders die toen het geniale buseniss plan hebben bedacht zullen zich nu moeten verantwoorden in het pas opgerichte internationaal milieutribunaal. Deze nieuwe VN rechtbank is gevestigd in Bhopal en is gestart met het vervolgen van de verantwoordelijken van de milieurampen die we nu meemaken. De Mitsubichi-boys zullen als eersten voor de rechter moeten verschijnen.

Als het daarmee lukt om het straffeloos vernietigen van milieu te stoppen dan zal de tonijn toch niet voor niks zijn uitgestorven…

over koptelefoons en vissen


Een beetje zenuwachtig, want straks vertrekken we naar Hulst voor een optreden op het Vestrock festival. Een ecologisch festival waar ze ook voor inhoud zorgen door de organisatie van een Vestrock University. De lezingen gebeuren via het Silent Disco principe waarbij iedereen via draadloze koptelefoons de klank kan beluisteren. Lijkt me een vreemd zicht om een publiek te zien met allemaal koptelefoons op het hoofd. Flor zal trouwens op een speciale saxofoon spelen, eentje waar geen geluid uit komt (enkel via de koptelefoons).

Ik ben ook benieuwd naar de ontmoeting met Marc Van Montagu, de Godfather van de GGO’s. Wellicht zal ik hem back-stage wel ontmoeten. Want tijdens zijn lezing zal ik niet kunnen luisteren omdat ik net dan via de radio woordje mag placeren over de aardappelveldkwestie tijdens het programma ‘Vijf na twaalf’ op Radio Centraal (106.7 in Antwerpen, of streaming via radiocentraal.be).

Maar dat mag ons niet doen vergeten dat het bijna ‘wereldoceanendag’ is, een zeer belangrijke kwestie want wat met onze oceanen aan het gebeuren is lijkt me bijzonder verontrustend. Hieronder alvast het promotiefilmpje.

Voor wie denkt dat gekweekte vis dan de oplossing is, kan dit mooie filmpje wellicht voor wat inzichten zorgen:

Eating Fish from Nigel Upchurch on Vimeo.

Ik zal er zelf niet bij kunnen zijn in Antwerpen omdat ik in Turnhout zelf te zien ben bij de dag van de Aarde. Waardoor het me ook niet zal lukken om langs te gaan bij een van de vele ecologische tuinen die worden opengesteld. Al die activiteiten voor een betere wereld maken in elk geval duidelijk dat veel mensen er niet onverschillig blijven bij het vele ecologische en sociale onrecht.

Omdat ik denk dat Barbara Van Dijck (die door de KUL is ontslagen wegens actie tegen GGO’s) ook bij die mensen hoort heb ik alvast de petitie getekend.

in actie


Van enkele studenten reclame kreeg ik nog volgend filmpje doorgestuurd. Ze willen op deze manier het probleem van de blauwvintonijn aan de kaak stellen. Nog een aanwijzing dat jonge mensen hun creativiteit willen inzetten voor de goede zaak. Bekijken en verspreiden zou ik zeggen.

Goed nieuws ook van het walsvissenfront. De activisten van Sea Sheperd zijn erin geslaagd om de Japanse walvisvangers zodanig het leven zuur te maken dat ze besloten hebben om de jacht op walvissen stop te zetten. Japan is (net zoals IJsland) een land dat nog walvissen vangt, ondanks een wereldwijd verbod. Japan omzeilt dit verbod door hun vangsten als ‘wetenschappelijk’ te omschrijven. Terwijl iedereen weet dat het walvisvlees gewoon in de handel wordt gebracht.

Ik heb nog een tijd samen gewerkt met Stijn Breurs, een Vlaming die in 2007 mee is gevaren met Sea Sheperd. Zijn verhaal heeft hij in een boek uitgeschreven ‘de Odysee van Medeleven’, waar je als lezer een goed inzicht krijgt in de drijfveren en methodes van de actievoerders. In elk geval de moeite om de blog van Stijn eens te bezoeken.

Ik maak van de gelegenheid gebruik om nog even te wijzen op de op til zijnde Oceanen week in Gent. En opnieuw zijn het jonge, enthousiaste activisten die de hele zaak organiseren. Het lijkt erop dat hoe groter de uitdagingen, hoe meer mensen bereid zijn actie te voeren. Nog een een stimulerende quote van Anne Frank: ‘wat geweldig dat niemand ook maar één moment hoeft te wachten met het verbeteren van de wereld’