voor een tedere voetafdruk


Deze week was ik te gast voor een gesprek bij een boeddhistisch centrum in Gent. Ik werd er aangekondigd als een man met een tedere ecologische voetafdruk.

Het is een omschrijving die me wel bevalt. In deze tijden van verharding en individualisering,van polarisering en onbegrip is het verleidelijk om mee gaan in het discours van de goede en de slechten (waarbij we onszelf natuurlijk als de goede zien). Zelf bezondig ik me ook wel eens aan stevig in het rond schoppen. Als we inderdaad willen dat  ‘het allemaal een beetje minder, trager, echter, gezelliger, menselijker, zachter’ mag – zoals Martine hier gisteren schreef dan moeten we bereid zijn ons eigen mentale kaart te herzien.

Dus heb ik die avond een stukje gelezen uit de ‘Shambhala’ profetie, een tekst die meer dan duizend jaar oud is. Je kan het verhaal hieronder horen vertellen door Joana Macey. De voorspelling heeft het over een tijd waarin al het leven op aarde in gevaar is, waarbij de toekomst van alle leven aan het zijden draadje hangt. In die tijd zal het rijk van de Shambhala-krijgers ontstaan. Mensen die met veel morele en fysieke moed de wapens die zullen leiden tot de vernietiging ontmantelen. De enige wapens die de krijgers ter beschikking hebben zijn compassie en inzicht. Het inzicht dat het niet om een strijd tussen goed en kwaad gaat omdat de grens van goed en kwaad door het hart van ieder mens loopt.  Het inzicht dat alles met alles verbonden is. Dit inzicht combineren met het vuur van de compassie maakt het mogelijk te komen tot echte verandering.

de echte verandering


Deze morgen hoorde ik op radio 1 Kris Peeters en Gwendolien Rutten vol enthousiasme praten over de golf van verandering waar hun nieuwe regering zal voor zorgen. Terwijl ik alleen maar oude recepten hoor herhalen en er geen enkel oog is voor de echte sociale en ecologische problemen waar we voor staan. Ik heb besloten niet meer te luisteren naar hun zelfgenoegzaam gepraat en meer dan ooit te focussen op de echte verandering.
rooffoodZo waren gisteren op het transitie festival weer tientallen voorbeelden van hoopgevende initiatieven die wél perspectief bieden om een andere toekomst. Ik stel er graag enkele aan u voor. Binnenkort gaat Rooffood van start, alweer een project dat focust op gezonde en lokale voeding in de stad. Daarmee heeft Gent binnenkort ook een dakboerin (alleen heeft zoon Adam al een lief). Andere jonge ondernemers starten op 1 november een bijzonder restaurant in Gent. Een wereldverbeterende ontmoetingsplek met eten en liefde in hartje Gent.  Lokaal wordt het eerste verse en vegetarische eet- en theehuis in de mooiste stad ter wereld. Een stopplaats waar je naast een biologische thee ook een gezonde maaltijd zal kunnen verkrijgen. Zoals onze naam ‘Lokaal’ al doet vermoeden doen we dit met zoveel mogelijk plaatselijke ingrediënten. (H)eerlijke gerechten die bewijzen dat ecologisch eten en drinken helemaal niet duur hoeft te zijn. Ons gedachtegoed luidt dan ook: Iedereen heeft recht op smaakvol, betaalbaar en gezond eten. Je kan de enthousiaste starters, Arno en Felipe steunen via deze crowdfunding actie.
Een heel ander verhaal is dat van Sanne en Flosh dromen van een zelfvoorziende manier van leven in een eco-dorp en schrijven daar over in hun blog. Je kan er een heleboel dingen lezen over wat je zelf thuis kan maken, ecologisch en goedkoop. Gisteren was er in Telefacts een reportage over de mogelijkheden van de deeleconomie, je kan ze hier  een stukje bekijken.
Voor wie van actie houdt nog deze oproep. Op 28 oktober is er een bijzondere boerenmarkt op de Kouter in Gent, gekoppeld aan een nieuwe Patattenslag. Want die voormiddag komt de zaak van de actievoerders in Wetteren terug voor de rechtbank. Ook de industriële GGO gerichte landbouw hoort bij het oude, niet langer houdbare model. Een oproep dus om erbij te zijn, want nu is het wel duidelijk, deze regering gaat de status quo (of achteruitgang) als het gaat over milieu of ongelijkheid. Voor de echte verandering zullen we zelf moeten zorgen.

onze rangen groeien aan


wat doet u

EOS magazine heeft een onderzoek gedaan bij de Vlaming rond diverse thema’s waaronder het klimaat. Zo blijkt dat een op vijf Vlamingen (19%) helemaal niet gelooft dat de mens een rol speelt bij klimaatverandering. Een grote tussengroep denkt dat de mens mede-verantwoordelijk is en 30% is er zeker van dat de mens de belangrijkste oorzaak is van klimaatchaos. Deze driedeling zie je ook terugkomen in de acties en merk ik ook wel bij de verschillende groepen waar ik zelf mee in contact kom.

Een groep van 10 tot 30% ziet het helemaal niet zitten om het eigen gedrag aan te passen, zeker minder autorijden en vlees eten is voor pakweg een derde van de Vlamingen niet bespreekbaar. 25 tot 50 % doet naar eigen zeggen regelmatig acties die het milieu ten goede komen, waarbij kiezen voor lokale seizoensgebonden groenten en isoleren van het huis het beste scoren. En dan is er een middengroep die afhankelijk van de actie schommelt van 18 tot 44%, deze mensen kiezen  af en toe wel eens voor een ecologisch alternatief.

Je kan dergelijke onderzoeken (die sowieso vooral de intenties in kaart brengen) op vele manieren bekijken, maar ik vind het al bij al behoorlijk bemoedigend. Vooral die tussengroep is interessant, want deze mensen kennen het milieubewuste gedrag, geloven ook wel dat het zinnig is (want ze passen regelmatig toe), dus de kans dat ze plots naar het kamp van de non-believers opschuiven is klein. Als we er dus in slagen om die tussengroep duidelijk te maken hoeveel voordelen er verbonden zijn aan de ecologische keuzes schuift de maatschappij op in de goede richting. Zeker als we kunnen tonen dat we daarmee winnen aan levenskwaliteit. En dan zie je dat een meerderheid van de bevolking bereid is te isoleren, minder auto te rijden en wat minder vlees te eten!

Dus laat ons met volle moed verder werken aan een vrolijke, sociale en kwaliteitsvolle levensstijl die rekening houdt met de grenzen van de planeet. Wie weet kunnen we het dubbeltje alsnog aan de goede kant laten vallen.

nieuwe moed in deze dwaze wereld


De boekenbeurs is dan wel vooral een commerciële hoogmis, op de stand van EPO zijn altijd wat interessante dingen te vinden. Ik heb er enkele boeken gekocht en een ervan dit weekend ongeveer in een ruk uitgelezen. Het gaat om ‘Ver van huis’, van Margaret J. Wheatley, met als ondertitel ‘nieuwe moed in deze dwaze wereld’. Het is altijd een beetje riskant om een dergelijk rijk boek in een stukje samen te vatten, maar hier toch enkele gedachten.

Het is een bijzonder boek dat enkele van mijn (en misschien onze overtuigingen) in vraag stelt. Zo bevat het een oproep om te stoppen met proberen om de wereld te redden. Volgend citaat maakt iets duidelijker waarover het gaat. “We kunnen de manier waarop de wereld is niet veranderen, maar door onszelf open te stellen voor de wereld zoals ze is zullen we bemerken dat zachtaardigheid, fatsoen en onverschrokkenheid beschikbaar zijn – niet alleen voor ons, maar voor alle mensen”.

Het basisidee in het boek is dat we moeten evolueren van ‘redder’ naar ‘krijger’ waarbij een krijger vanuit twee kwaliteiten ‘mededogen’ en ‘inzicht’ het juiste werk gaat doen. Dit klinkt misschien wat zweverig maar het boek beschrijft onder andere zeer helder hoe we verdwaald zijn en hoe we een systeem hebben laten ontstaat dat alles vernietigd wat ons dierbaar is (menselijke relaties, gezondheid, ecosystemen). Wheatley is bijzonder kritische voor de politieke klasse en gaat ook in op de invloed van internet. Op een herkenbare manier maakt ze duidelijk dat we steeds meer afgeleid worden, dat we continu virtueel in contact staan met de hele wereld en tegelijk steeds eenzamer worden.

sofarfromhomeToch is het geen deprimerend boek, al roept het op om voorzichtig te zijn met ‘hoop’ en eerder te vertrekken van vertrouwen. Veel inzichten uit het boek sluiten aan bij het boeddhisme, maar ook wetenschappelijke bevindingen uit neurologie en epigenetica versterken het verhaal.

Het is in elk geval een boek om meer dan een keer te lezen, een boek dat kan helpen om op een andere manier om te gaan met de uitdagingen van onze tijd. Om te eindigen dit citaat: ‘Het doet ertoe wat we doen. Het doet ertoe of we goed voor onszelf – voor onze fysieke en psychische zelf- zorgen. Er bestaat niet zoiets als een deterministisch universum, we hebben de macht onze toekomst te bepalen.

(Nederlandse vertaling uitgegeven door Uitgeverij Jan Van Arkel, ISBN 978 90 6224 525 3). Meer info over de auteur kan je hier vinden.

ja, we kunnen


Ik ben al vijf jaar fan van Annie Leonard, toen ze met haar eerste ‘Story off Stuff’ filmpje een heel duidelijk beeld schetste van onze consumptiesamenleving. Ondertussen heeft ze nog meer filmpjes gemaakt; the story of bottled water, the story of cosmetics, the story of electronics, en the story of change.

Het zijn stuk voor stuk heldere filmpjes die het probleem duidelijk stellen en tegelijk aangeven wat wij als burger kunnen doen. Ik ben dan ook heel blij met het nieuwe filmpje dat gisteren is gelanceerd: ‘the story of sollutions’. Het toont dat het spel dat we nu spelen en gericht is op groei, de ellende alleen maar groter maakt, en we dus best een ander spel gaan spelen, gericht op ‘beter’ in plaats van ‘meer’.

Daarom hebben we nood aan ‘spelveranderende acties’, dit zijn initiatieven die voldoen aan vier kenmerken. Mensen zelf meer macht geven, duidelijk maken dat geluk niet afhankelijk is van meer spullen, alle (milieu)kosten en effecten meerekenen én iets doen aan de kloof tussen rijk en arm. Ze illustreert dit met een aantal voorbeelden zoals de repaircafé’s, de deel-initiatieven en energiecoöperaties. (Een beetje wat ik ook vertel in ‘Stop met klagen’)

Wie af en toe een duwtje in de rug nodig heeft bij het veranderen van de wereld zou ik aanraden dit meteen te bekijken.

waarom


Geen nieuw proefstukje vandaag, enerzijds omdat ik zeker tijdens juli en augustus eerder kies voor een 21-urenweek, anderzijds omdat bij ik de ‘research’ zoals dit dan heet, regelmatig interessante zaken tegenkom die ik wil lezen en uitzoeken. En vaak leidt dat weer tot andere sites en interessante informatie. Want als het gaat over alternatieven, goede voorbeelden, nieuwe ideeën en verrassende inzichten over hoe we tot een andere wereldorde kunnen komen dan is er geen sprake van schaarste. Integendeel, overvloed is het juiste woord.

Vanuit die gedachte vertrekt ook de Nederlandse beweging Durftevragen. Hun boek kan je trouwen gratis downloaden via deze link. Het uitgangspunt is eenvoudig; alles wat we nodig hebben om onze dromen te realiseren is er, het is alleen een kwestie van er te durven om vragen. Ze gaan er ook vanuit dat mensen vaak meer plezier hebben aan delen en helpen, dan aan louter vanuit eigenbelang handelen. Een stelling die steeds meer ondersteund wordt door wetenschappelijk onderzoek. Veel ideeën uit het boek passen in een nieuw paradigma, waar delen belangrijker is dan bezitten, waar geld terug een middel wordt en geen doel, waar samenwerken meer oplevert dan competitie.

Het vlot geschreven boek maakt ook wat uitstapjes naar de psychologie van verandering. Zo verwijzen ze naar een TED lezing van Simon Sinek die het belang van de ‘waarom’ vraag uit de doeken doet, en een benadering toelicht die bijvoorbeeld ook voor de milieubeweging (of politieke partijen) voor vernieuwende communicatie zou kunnen zorgen. Over al dat soort dingen wil ik zeker nog proefstukjes schrijven, maar voor vandaag stel ik voor  eens te kijken naar deze lezing. Je kan hier ook een ondertitelde versie bekijken)

 

de kracht van doen


Twee zaken vielen me meteen op bij de eerste zitting van de gemeenteraad in januari. De vele lichten in de zaal en het flessenwater. We zijn 6 maanden verder, ik heb het thema enkele keren aangekaart en zelf kannen kraantjeswater aangebracht. Gisterenavond was ik dan ook blij verrast door de nieuwe flessen KRNWTR op alle banken. Een initiatief van schepen Sofie Bracke, die meteen akkoord was toen ik voorstelde om meteen de luchters te doven, en daarmee 90 spaarlampen uit te schakelen voor minstens 4 uur.

Het zijn geen wereldschokkende zaken, maar ik geloof wel dat dergelijke acties kleine puzzelstukjes zijn in de omslag die we moeten maken. Ik merk dat steeds meer collega’s van alle partijen daar positief op reageren.  Een andere open-VLD schepen Mathias De Clerck is bijvoorbeeld een enthousiaste bakfietsgebruiker geworden. Ik ben net zijn boek aan het lezen, waar heel wat groene ideeën instaan. Dus blijf ik hopen dat hier een beweging in de goede richting is ingezet. De wind van verandering is op meer en meer plaatsen voelbaar, het aantal ‘give-boxen‘ neemt snel toe, de leefstraten worden positief geëvalueerd, zelfs de horeca in de Overpoort wil nu een fietsstraat. Zeer opvallend, veel van deze initiatieven starten van onderuit, van mensen die ervoor kiezen om de handen uit de mouwen te steken.

De inspanningen rond klimaatverandering krijgen ook aandacht in de media, zo is er deze reportage van VTM over de klimaatacties in Gent. Aangezien vandaag ook Obama met nieuwe klimaatplannen komt aanzetten misschien reden tot wat hoop.

Maar meer nog dan verklaringen en intenties zijn het echter daden die de wereld veranderen. Dit is ook de boodschap van Rob Hobkins in zijn nieuwe boekje ‘the power of just doing stuff“. Hier een niet altijd even duidelijk filmpje over de lancering van dit boek. Je kan hier binnenkort nog een bespreking verwachten. Ondertussen probeer ik mijn bescheiden bijdrage te leveren aan de kracht van gewoon dingen doen.

leven en delen


foto: het Nieuwsblad
foto: het Nieuwsblad

Het is waarschijnlijk een natte droom van nogal wat groene jongens en meisjes: straten zonder auto’s. Straten waar geleefd en gespeeld kan worden, straten met groen, straten zonder lawaai-overlast, straten zonder uitlaatgassen waar je met gerust hart je kinderen kan laten spelen. Sinds gisteren zijn er (tijdelijk) twee van die straten in Gent.

Deze straten worden leefstraten, wat wil zeggen dat deze straten een maand lang in functie staan van het samenleven en het sociaal contact. Om de bewoners te stimuleren het zonder auto te doen krijgen ze een lijnkaart, kunnen ze beroep doen op een deelfiets, een elektrische fiets en een bakfiets én krijgen ze kortingsbonnen voor de taxi en een fietskoeriersdienst. Het experiment zal natuurlijk achteraf geëvalueerd worden en daarna eventueel een vervolg en uitbreiding krijgen.

Nog meer goed nieuws hier, sinds enkele dagen is ook ‘wijdelen’ gestart. Het is een nieuw deelplatform dat vooral gericht is op het delen in de buurt. Er zijn reeds verschillende manieren om spullen te delen, denk maar aan spullendelen of iedereen ruilt mee. WijDelen is een lokaal deelinitiatief (zo zijn er nog te vinden op gedeeld door, de uitstekende site van Netwerk Bewust Verbruiken). Ik heb me lid gemaakt, benieuwd wat er zal gebeuren.  De site van Wijdelen is trouwens gemaakt met opensource software van Sharetribe, dat een link heeft met OuiShare, het netwerk voor de collaboratieve economie.

Alweer boeiende initiatieven die als paddenstoelen uit de grond schieten. Als op een dag ons bestaande economie in elkaar stort en de benzineprijzen verdubbelen – of nergens meer te tanken valt – dan krijgen we overal leefstraten en ruilsystemen. Het kan dus geen kwaad al een beetje te oefenen.

voor meer rechts bewustzijn


Bij het bedenken van manieren om mensen aan te zetten tot duurzaam gedrag komen we vaak bij dezelfde mechanismen uit. Ofwel willen we verbieden en bestraffen (door meer regels, boetes, controles, verplichtingen, wetten, procedures enzovoort) ofwel willen we het goede gedrag belonen (vaak met subsidie of  statusverhoging). Maar beide strategieën zijn gebaseerd op hetzelfde uitgangspunt: mensen gaan veranderen omwille van factoren van buitenaf.

Terwijl ik de voorbije weken bezig was elke dag een nieuw ideetje te verzinnen – ideetjes die vaak elementen van straffen of belonen bevatten – was ik net een boeiend boek aan het lezen met een andere kijk op verandering. ‘De essentie van Duurzaamheid, gedrag en bewustzijn’ is geschreven door Nathalie Van Der Borgt en Marco Oteman (ISBN 978 90 6224 5161). Het is onder invloed van hun gedachten dat mijn voorstellen de laatste dagen steeds meer evolueerden naar bewustzijn in plaats van gedragsbeïnvloeding.

essentievanHet globale uitgangspunt van het boek is dat de huidige trends rond duurzaamheid vooral ingegeven worden door mogelijke externe bedreigingen. Burgers gaan sorteren omdat ze boetes kunnen krijgen, bedrijven kiezen voor groenere productie omdat het betere marketing oplevert of omdat het moet van de overheid. Op zich niks mis mee, maar uiteindelijk levert dit vooral nieuwe regels op en zijn we vooral bezig met schadebeperking en risicovermijding.

Het is een aanpak die steunt op de vermogens van onze linkerhersenhelft, het deel dat goed is in analyseren, plannen en logica. Het is ook de linker hersenhelft waar ons ik-gevoel (en ego) zich bevinden en waardoor we ons los zien van de alles wat zich in de wereld afspeelt.

De auteurs denken dat we de focus misschien moeten verleggen van het aanpassen van gedrag naar het verruimen van bewustzijn. Dus meer de rechterhersenhelft inschakelen. Daar is er een eenheid tussen onszelf en de wereld, daar is ook de bron van alle creatie en verbeelding te vinden. Als we tot echte duurzaamheid willen komen zal bewustwording een belangrijke rol gaan spelen. Het is via bewustzijn dat we ook komen tot verantwoordelijkheid en verbondenheid.

Echte duurzaamheid kan dus enkel werken als het gebaseerd is op innerlijke drijfveren en niet uit schrik of schuld. En deze verandering is bezig en onvermijdelijk omdat we allen beschikking over een ethisch bewustzijn, we een wil hebben om te leven én we een wil hebben om te komen tot een goed, zinvol en liefdevol leven. Dit is volgens hen ook de reden waarom we in de samenleving sterke tendensen zien opkomen rond delen, voedsel en energie in eigen handen nemen, drang naar onthaasting  enzovoort. Als we dus niet meer bezig zijn met het naleven van allerlei regels en voorschriften maar kiezen voor beleven van wat we echt willen krijgen we kracht en vertrouwen om nieuwe dingen te creëren.

Bon, dit klinkt misschien wat wollig, maar het boek is goed onderbouwd, bespreekt een aantal zaken als de paradigmawending, beïnvloeding en aantrekking, het spreekt over macht en vrijheid, waarden en normen. Het sluit tevens goed aan bij de oproep van Welzer waar ik vorige week nog over schreef. Kortom, ik krijg meer en meer het gevoel dat nieuwe inzichten naar boven komen en nieuwe mogelijkheden zich aandienen. Je zal er hier zeker nog meer over kunnen lezen, en ondertussen kunnen we al oefenen om onze rechter hersenhelft wat meer in te schakelen…