geen auto’s en een eco-toilet


Gisteren was ik erbij, de opening van het festival Possible Futures in de Vooruit. Als je aan iemand van 11 jaar vraagt om na te denken over de toekomst krijgt je dit. Mooi om te zien hoe dit meisje voor een zaal met 700 mensen rustig de tijd nam om haar verhaal te vertellen. En als we de toekomst overlaten aan de kinderen, dan ziet het er goed uit!

boek, boeken, geboekt


Gisteren op het Groene boek was de verleiding weer groot. Je kon er tussen de lezingen en debatten door rondneuzen tussen de interessante boeken rond sociale en ecologische thema’s. Ik heb mezelf voorgenomen om zo veel mogelijk te weerstaan aan de verleiding, wat maar met mate gelukt is. Je kan hier de volgende weken dan weer wat boekbesprekingen verwachten.

Maar graag vandaag wat aandacht voor boeken die minder in de picture komen.

vos-eenoog‘Vos Eenoog doet niet meer mee‘ is een (voor-)leesboek voor jong en oud. Zeven dierenverhalen waar de het vooral voor het zeggen mensen amper aan bod komen, en waar een leeuw besluit om vegetariër te worden. Alle info kan je hier vinden.

Een boek van een andere aard is het ‘wandelboek’ van Nick Meyen. De titel is ‘wandelen met Flora’ en het gaat over een wandeling van twee mensen met hun tweejarige dochter de Pyreneeën. Op vraag van de auteur heb ik daarvoor volgende quote aangeleverd:

De omwentelingen waar we voor staan zullen zich niet enkel afspelen op vlak van energievoorziening, financiële systemen en voedselproductie. Minstens even belangrijk zijn de veranderingen in ons bewustzijn, in onze relatie met anderen, onze relatie met de natuur. Ik ben ervan overtuigt dat het opnieuw voelen van verbondenheid met het ecosysteem waarin we leven cruciaal zal zijn om een nieuw evenwicht te vinden. Tijd doorbrengen in de natuur, wandelen met onze kinderen zou wel eens even belangrijk kunnen zijn als het verkleinen van onze ecologische impact. Daarom hoop ik dat veel mensen geïnspireerd geraken door de beelden en gedachten uit dit boek

Wie zicht verder wil verdiepen in wondere wereld van wandelen en natuur en kinderen kan zich verdiepen in het werk van  Richard Louv . En wat natuureducatie integreren in het onderwijs betreft kan je meer vinden bij David Selby. Van het boek van Nick is er ook een facebookpagina met een filmpje enzo.

de appel valt niet ver van de boom


Gisteren zondag mag dan wel heel ontspannend geweest zijn, de nieuwe week dient zich iets meer gevuld aan. Ik vermoed dat ik heel wat kilometers zal afleggen op de trein. De ronde van Vlaanderen ziet er zo uit: van Gent naar Vorselaar-Hoogstraten-Gent-Rotselaar-Diepenbeek-Gent-Antwerpen-Gent-Tienen-Gent. Goed voor 7 lezingen en een paar begeleidingen.

Mijn plannen om dit jaar wat minder te werken zijn ver naar de achtergrond verdwenen. Maar er is toch verandering op komst. Wat lezingen betreft zullen er dit jaar niet al te veel meer bijkomen. Waar ik vorig jaar 160 keer mijn verhaal heb gedaan is mijn plan om het voor 2012 te beperken tot 120 keer. En aangezien ik al over de 100 voorbije of geplande lezingen en shows zit kunnen er nog een twintigtal bij. In het najaar wil ik in elk geval voldoende tijd hebben om campagne te voeren. Wat erna komt weet nog niemand natuurlijk.

Deze week start ook een mini-reeks voor de provincie Vlaams-Brabant over hoe je kinderen kan aanzetten tot meer ecologisch gedrag. Het is trouwens een vraag die ik heel vaak krijg van ouders. Lichten die blijven branden, deuren die steeds openstaan en zeker tieners en douches, dat zijn heikele punten. Er zijn natuurlijk geen toverformules om kinderen dit soort waarden bij te brengen (zeker in een omgeving die vooral de nadruk legt op consumptie en directe bevrediging van elke impuls). Zelf geloof ik niet in de dwangmaatregelen of de morele vingertjes in de lucht. Soms is een goede spaardouchekop een betere oplossing en is een licht dat blijft branden minder verbruikend als het een LED-lamp is.

Naast het gedrag – waar niemand een foutloos parcours heeft- zijn er vooral de waarden en normen die je kinderen meegeeft. En dit is niet enkel door erover te praten, maar vooral door je eigen gedrag. Dus je  kinderen vragen om geen papiertje op de grond te gooien voor het milieu, maar wel zelf alle verplaatsingen met de auto doen is weinig geloofwaardig. En het duurt niet lang voor kinderen dit ook door hebben. De beste manier om ecologische kinderen te hebben is dus gewoon zelf ecologisch leven.

(de illustratie is van Tinne, die het LIM kinderboek illustreerde en tevens heel leuke workshops geeft voor kinderen)

2019


Bram is hard aan het fietsen op zijn hometrainer. Met de energie kan hij een peertje van 60 watt laten branden in de donkere kelder waar hij zichzelf verschanst. Overal ligt rommel en staan er dozen met onduidelijke spullen. Bram is duidelijk niet op zijn gemak. Hij ziet er moe en gespannen uit, zijn kleren zijn vies, hij kijkt met doffe ogen rond.  Af en toe gluurt hij even door een kiertje dat hij gemaakt heeft in het met zwart papier afgeplakte kelderraampje. In de verte zijn af en toe ontploffingen te horen, dichterbij is er geblaf van honden, een auto die traag door de straat rijdt. Hij ziet aan de horizon het schijnsel van een brand, wellicht wat verder in de stad.

Plots hoort hij gebons, iemand roept ‘doe open, ik weet dat je hier zit, komaan doe open, snel’. Bram krimpt in elkaar. Hij gaat even naar de kelderdeur, maar aarzelt.  Hij bedenkt even dat hij beter een een stok had kunnen nemen. Het geroep wordt luider, hij doet voorzichtig de deur open. In een flits springt het jonge meisje de kelder binnen. Bram doet de deur dicht en kijkt voorzichtig naar zijn bezoeker. Ze ziet er even  belabberd uit als hij zelf, maar ze is niet bang en kijkt hem recht in de ogen. ‘Oda’ zegt ze krachtig, ze zet een volle rugzak op de grond en steekt een vuile hand uit. Ze schudden elkaar de hand. De grote jongen zegt met een klein stemmetje ‘aangenaam, Bram Blijleven, Bram’. Even knippert de gloeilamp en dan gaat ze uit.

Voila, dit zou de start kunnen zijn van het verhaal dat ik ga maken. Geen verhaal eigenlijk maar een toneelstuk voor kinderen van 10-12 jaar dat ik ga schrijven in opdracht van het Educatief Theater Antwerpen. Dit gezelschap maakt producties voor kinderen en jongeren rond diverse thema’s, en na een paar gesprekken is afgesproken dat ik een stuk over milieu en klimaat ga maken. Iets waar ik met plezier aan ga werken. Of het zal uitgevoerd zal worden is nog even afwachten omdat er wat subsidiedossiers moeten ingediend worden. Maar als alles goed gaat zal ‘2019’ in het najaar volgend jaar in première gaan. (voor de duidelijkheid, ik ga deze keer niet meespelen)

Aangezien in vandaag weer flink wat onder weg was kon al de eerste ideeën op papier zetten over personages en verhaallijnen. Verder heb ik deze middag een brainstormsessie gehad met een aantal medewerkers van de Bond Moyson Oost-Vlaanderen, want daar willen ze ook de groene kaart trekken. Veel enthousiasme en ideeën om de volgende jaren de milieudruk te verminderen tot en met een kinderboerderij op het dak.

Hieronder nog een (slechte) foto van de groep scholieren in Menen die deze morgen mijn verhaal mocht (moest) aanhoren. Goed opletten wie zijn groene kaartje in de lucht stopt…

30 november 2024: het nieuwe opvoeden


Klaas is ondertussen 5 jaar geworden. Het is een vrolijk en nieuwsgierig baasje. Dagelijks is hij van 9 tot 15 uur in het kindercentrum, de plaats waar kinderen tot hun 10de verjaardag leren en opgroeien. De aanpak is wel behoorlijk verschillend van mijn kleutertijd. Minstens een uur per dag zijn de kinderen buiten bezig met natuurbeleving of de schoolmoestuin. Veel aandacht is er voor relationele en persoonlijke ontwikkeling. Doorheen de gewone activiteiten zijn er oefeningen in communicatie en conflictpreventie.

Vanaf dit jaar krijgt Klaas ook wekelijks een sessie meditatie en filosofie. Waardoor hij ons nog meer bestookt met allerlei vragen. Een tweede taal wordt aangeleerd vanaf het vierde levensjaar. Na heel wat discussie is uiteindelijk beslist dat alle kinderen die geboren zijn na 2020 Engels moeten leren. Het had voor mij ook Spaans of Esperanto mogen zijn, maar dat was blijkbaar niet haalbaar. Het goede is natuurlijk dat de volgende generaties makkelijker met elkaar zullen kunnen spreken. Tegelijk is er aandacht voor lokale dialecten, en spreekt Klaas nu al beter Gents dan zijn grootvader.

Omdat de overheid voorzichtig moet omspringen met de schaarse middelen is onderwijs veel meer gedragen door de gemeenschap. Ouders nemen allerlei taken op zich, heel wat senioren helpen mee, bijvoorbeeld in de schoolmoestuin of de schoolkeuken. De infrastructuur van de school met onder andere een sportzaal en computerklas is dan vanaf 15 uur de plek voor vergaderingen, buurtactiviteiten en feestjes. Het hele centrum staat onder beheer van een groep ouders, de schooldirectie en buurtbewoners.

De vroegere stadswijken zijn ook verder opgesplitst in kleinere ‘stadsdorpen’ van enkele straten en met 500 tot 800 inwoners. Marieke woont met Gert-Jan en Klaas in mijn vroegere woning in stadsdorp ‘Azalea’. Ik woon in stadsdorp ‘oude betoncentrale’  maar dat is uiteindelijk maar vijf minuten fietsen van elkaar. En aangezien ik er nog redelijk wat mensen ken ben ik ook wel eens per week in het kindercentrum van Azalea.

En Adam, tja heeft gekozen voor een meer nomadische woonvorm. Met een groepje andere schrijnwerkers en isolatiebouwers woont hij in caravans. Deze staan meestal een tijdje bij een bepaald verbouwproject en trekken naar een volgende werf als de job afgerond is. Het is een vrolijke bende jonge mensen die op korte tijd heel wat expertise hebben opgebouwd rond natuurlijk bouwen. De ‘caravanbouwers’ – dat is de naam van hun club – is veelgevraagd, waardoor het wel eens gebeurt dat ik Adam enkele weken niet te zien krijg.

Hij amuseert zich blijkbaar best in deze formule. Of ik van die kant nog kleinkinderen mag verwachten weet ik niet. Ik zie hem regelmatig wel eens met een andere vrouw aan zijn zijde. Ik vermoed dat hij best tevreden is zo en zelf nog geen zin hebt om te starten met het nieuwe opvoeden.

 

a perfect day…


Het deed me onwillekeurig denken aan ‘Mission’, de aangrijpende film over de kolonisering van Latijns Amerika. Wie de film heeft gezien kent de scène wel. Ergens in een missiepost komt een afgezant van de Paus langs. Hij moet oordelen of de ‘indianen’ over een ziel beschikken en dus al of niet rechten hebben. De Indiaanse gemeenschap heeft samen met een aantal Spaanse priesters alle mogelijke voorbereidingen getroffen om de afgezant goed te ontvangen. De kinderen vormen een koor en zingen hemelse liederen. De afgezant is onder de indruk (al zullen de Indianen later afgeslacht worden, economische belangen staan op het spel nietwaar).

Terug naar gisteren, vrijdag. Ik ben uitgenodigd door de mensen van het schooltje hier naast het park waar ik woon. De ouders en kinderen willen een stukje van het park gebruiken om hun eigen speelplaats wat uit te breiden. Een speelplaats die bestaat uit steen en hekkens. Vandaag komt de burgemeester op bezoek met zijn schepen van onderwijs. De voorbije maanden hebben leerkrachten, kinderen en ouders dit moment goed voorbereid. Ze hebben onderzoek gedaan, enquête’s gehouden, plannen getekend. Een stuk van de tegels op de speelplaats is weggehaald en een prachtige notenboom is gepland. Vandaag wordt het dossier overhandigd aan de burgemeester. De burgemeester en zijn schepen gaan zitten in ligzetels (een troon is niet meer van deze tijd). De kinderen nemen zelf het woord en zingen een prachtig lied. Ze hebben kleurrijke hoeden aan en zingen vol overtuiging. Het zelfgemaakt lied eindigt met: ‘Burgemeester, kan jij iets voor ons doen’.  Zonder sentimenteel te doen, ik krijg een krop in de keel als ik die kleuters hoor met hun oprechte vraag voor een beetje groen. Ik ben niet de enige.

Na afloop geven de kinderen de dossiers af en laten de burgemeester het lint rond de notenboom doorknippen (de pers is erbij). En dan neemt Daniël Termont onverwacht de microfoon. Hij had het dossier al doorgenomen en wist te melden dat de stad bereid is de speelplaats en het park met elkaar te verbinden. Gejuich bij de kinderen, leerkrachten en ouders vallen elkaar in de armen. Een emo-moment zoals ze er op TV geen tonen. Zo simpel kan het zijn, een buurt die samenwerkt en een redelijke vraag stelt. Met resultaat.

En het vervolg van de avond mag er ook zijn. Tegen 19 uur fiets ik naar het depot van het voedselteam. Het is mijn beurt om de mensen te helpen die hun verse lokale groenten en zuivel komen ophalen. Tevreden consumenten en tevreden producenten.  Ik sla een babbeltje met een paar mensen en fiets met twee tassen vol vers brood en aardappelen naar een andere afhaalplek. Die van het VOKO, dit is een ‘voedselcollectief’ met als doel gezonde voeding aan betaalbare prijzen ter beschikking te stellen. Ik heb onder andere rijst, granen en poetsproducten besteld.

Het is te veel om mee te nemen met de fiets, maar ik had een afspraakje gemaakt met Debbie via Spullendelen. Ik kan gewoon met haar bakfiets mijn spullen van voedselteam én Voko naar huis brengen. Ondertussen zie ik dat er 10 stropkes op mijn rekening zijn gekomen omdat ik mijn beamer enkele dagen verletst heb. Als ik de bakfiets terugbreng spring ik nog even binnen in het huis dat de stad ter beschikking stelt voor lokale verenigingen. Op de bovenste verdieping zitten een tiental vrouwen duchtig te naaien en te breien. Welkom in Café Rétouché. Ze komen elke twee weken samen om verhalen en ervaring uit te wisselen en ondertussen kleren te maken en te herstellen.

Als ik een half uur en glaasje wijn later naar huis fiets is alles duidelijk. We hoeven nergens op te wachten. Niet op de politiek, niet op de bedrijven, niet op andere mensen. Wie duurzaam en sociaal wil leven kan er meteen aan beginnen. Alles wat we daarvoor nodig hebben is er…

kinderen van de wonderfluit (met dank aan de anonieme fotograaf)

conclusies (1): de kinderen


fotosessie-410 dagen voor het einde van het Low Impact jaar wordt het tijd om een balans op te maken. Vanaf vandaag komt dagelijks een thema aan bod. Ik start met de kinderen.

Hoe is het voorbije jaar geweest voor Adam en Marieke? Zelf vind ik dat ze het fantastisch gedaan hebben. Hoewel ze meestal niet zoveel moeite hadden met de ecologische acties heeft dit project op hun leven toch wat meer impact gehad dan voorzien.

Voor 1 mei 2008 waren het ook geen High Impact kinderen natuurlijk. Ze gingen al met de fiets of bus naar school, droegen redelijk wat tweedehandskleren en werden niet verwend met spullen en kadootjes. Er waren wel enkele veranderingen tijdens het LIM jaar waar ze het soms wat lastig mee hadden. De temperatuur bijvoorbeeld, zeker ’s ochtens bij het opstaan vonden ze het wel eens frisjes. Het fietsen op de energiefiets deden ze ook niet steeds met enthousiasme. Ik heb ze daarom niet verplicht dit dagelijks te doen. Zo was het trouwens met de meeste LIM acties.  Zij konden dus wel een douche of bad nemen. Het raw food experiment zagen ze niet zo zitten, maar een vleesloos menu was geen probleem. Aangezien ze slechts één week op twee bij mij zijn, konden ze tussendoor wel eens een stukje vlees eten bij de mama (maar ook niet zo vaak). Het leuke is dat Marieke nu nauwelijks nog vlees eet, en dat dit haar eigen keuze is. 

Zo’n experiment zou eigenlijk nog eens overgedaan moeten worden in een gezin fotosessie-71met kinderen die gewoon zijn om alle verplaatsingen te doen met de auto, die minstens één keer per week naar een hamburgerrestaurant gaan, die dagelijks zeker een uur naar televisie kijken en bij voorkeur steeds kunnen pronken met nieuwe merkkledij. Dat zou toch boeiende televisie zijn. (of een nieuwe reeks van de Pfafs, een jaar met een voetafdruk van 1,6 hectare)

Wat Adam en Marieke leuk vonden aan het experiment? In elk geval het feit dat ik meer tijd voor hen had, dat we meer mensen over de vloer kregen dan voorheen. Het feit dat we met ons drie dit gezamenlijk projectje deden is onze onderlinge relatie zeker ten goede gekomen.

Het allerlastigste vonden ze zonder twijfel de media-aandacht. Meer dan eens merkten ze op; wat komen die journalisten hier doen, het is toch niet zo bijzonder hoe wij leven? In feite kan ik ze enkel gelijk geven…

(deze mooie foto’s zijn van Piet De Kersgieter, nog een onverwacht neveneffectje van het LIM project; het voorbije jaar heb ik heel wat leuke foto’s ontvangen van allerlei bezoekers en fotografen)