voor duurzame mobiliteit moet je bij Groen zijn


Mobiliteit is een behoorlijk belangrijk thema in de samenleving en hopelijk ook in de verkiezingen binnen een dikke twee weken. Als je de analyse van Netwerk Duurzame Mobiliteit bekijkt dan steekt voor mobiliteit het programma Groen met kop en schouder boven de rest uit. NDM is een onafhankelijk netwerk met leden als de Fietsersbond, Autopia, Bond Beter Leefmilieu en Treintrambus.

duurzamemobiliteitDe organisatie heeft een memorandum opgesteld en daar alle verkiezingsprogramma’s aan getoetst. Het resultaat is duidelijk; er is de visie van Groen, en dan komen alle traditionele partijen die er blijkbaar niet in slagen nieuwe ideeën te ontwikkeling rond dit thema. Als je duurzame verandering zoekt op vlak van mobiliteit dan zie je meteen waar je moet zijn.

Het uitgangspunten van de Groene visie is dat we keuzes moeten maken ten voordele van de zachte weggebruiker en openbaar vervoer. Want het zal nu toch wel duidelijk zijn dat het én-én verhaal (zowel ruimte voor fietsers, auto’s, bussen, trams, voetgangers) niet meer werkt. Verder moet de effectieve kosten van wegverkeer in rekening gebracht worden (rekeningrijden) en moet de stad ingericht worden in functie van de bewoners (en niet in functie van de auto). Een verduurzaming (en vermindering) van het autoverkeer moet ook het fijn stof en CO2 aan banden leggen.

Het zou wel eens kunnen dat di soort keuzes een groter draagvlak hebben dan de traditionele partijen denken. Zo spraken vele partijen zich plots uit tegen rekeningrijden omdat er een succesvolle Facebookgroep was opgericht tegen rekeningrijden. Maar er is ook een andere onderstroom. Neem nu het massale protest in Antwerpen tegen het Oosterweeltraject of dit bericht op de redactie dat autorijden niet meer cool is.

Vandaag is trouwens nog een nieuw boek voorgesteld:‘Leven zonder auto’ van Luc Vanheerentals. Daarin staan heel wat bijdragen van mensen die zonder auto leven (ik mocht ook een stukje plegen), en dit boek maakt duidelijk dat de trend aan het keren is.levenzonderauto Aan de heerschappij van koning auto komt stilaan een einde. En wie de omslag naar een duurzame mobiliteit een duwtje wil geven kan op 25 mei alvast op lijst 2 stemmen.

een groen briesje in de stad?


Misschien wordt het een beetje eentonig, maar alweer kan ik wat positief nieuws melden vanuit mijn heimat. Zo heeft de schepen van onderwijs Elke De Cruynaere beslist om het uitdelen van melk in scholen te beperken. Vooreerst is het niet nodig om koemelk te geven aan opgroeiende kinderen (zie  www.melkmoetniet.be ), ten tweede was er nu regelmatig afgunst tussen kinderen die melk kregen en zij die chocomelk betaalden, en ten derde zal dit de afvalberg verkleinen, want enkel melk in glazen flessen is nog toegelaten.

Een andere kwestie; een paar maanden terug schreef ik over het experiment waarbij beslist is om sluikstorten tegen te gaan door een parkje niet langer op te ruimen. Er was heel veel scepticisme bij de start, maar wat blijkt uit een evaluatie na een drietal maanden, het parkje ligt er behoorlijk proper bij en de gebruikers zijn tevreden. Schepen Tine Heyse, blijft voorzichtig in het trekken van conclusies, maar het experiment wordt in elk geval een tijdje verlengd.

Ook op vlak van mobiliteit zijn er veranderingen, er is niet alleen de sluiting van de zeer gevaarlijke Kiss en Ride zone aan de Zuid, maar er komen ook vernieuwingen als het gaat over autoloze zondagen. Zo wil schepen Filip Watteeuw ook deelgemeentes betrekken bij de komende edities en zo meer mensen laten genieten van een dag zonder auto. Trouwens het experiment van de leefstraten, waar een maand lang geen auto’s in de straat mochten is ook positief geëvalueerd.

Niet alleen de bestuurders doen hun best, ook de komende feesten worden een stukje groener. Boomtown bijvoorbeeld gaat heel ver in het verkleinen van de ecologische voetafdruk, net als steeds meer organisatoren. Op deze uitgebreide blog kan je heel veel lezen over de stappen die Boomtown zet, en in dit filmpje zie je ook het wetenschappelijk werk dat daarbij komt kijken.

Ps: ik wordt niet gesponsord door De Gentenaar, maar het is wel de krant die veel aandacht geeft aan wat er leeft in Gent. En toevallig of niet zijn dit de laatste tijd meer en meer initiatieven voor een sociale en duurzame toekomst. Pas op, ik ga niet euforisch worden, er loopt nog veel mis, er is nog een lange weg te gaan. Maar zoals een oud Chinees spreekwoord ons al leerde, ook de grootste reis begint met de eerste stap.

goe bezig


Hier is de gemiddelde Belg weer, deze keer in het nieuws omwille van zijn bijzondere verknochtheid aan de auto. De Belg rijdt jaarlijks 17% meer met de auto dan alle andere Europeanen. Ons land is misschien toch groter dan we denken?

En als we iets fout doen, doen we het meteen grondig, dus kiezen we veel meer dan de andere Europeanen voor de diesel, wat fijn stof betreft de meest vervuilende optie. Nog een interessant cijfer in deze studie: het aantal kilometer afgelegd met de elektrische wagen bedraagt precies 0,00020 %. Het doet me denken aan een of andere dopingzondaar die zijn onschuld wou bewijzen. Wat verkeersslachtoffers betreft zitten we tenslotte ook in de Europese top.

top10EV

De cijfers passen naadloos bij onze grote ecologische voetafdruk, waar we wereldwijd nu de zesde plaats bezetten (na respectievelijk Qatar, Koeweit, de Verenigde Arabische Emiraten, Denemarken en de VS). Er is toch wat reden tot ongerustheid, want in de vorige rangschikking hadden we nog de vierde plaats.

Het punt is dat zo’n cijfers misschien aanleiding zouden kunnen geven tot drastische maatregelen om iets te doen aan de verwoestende effecten van dit autoverkeer. (Je kan het woord autoverkeer naar believen vervangen door energieverbruik, of voedselverspilling, of verlies aan biodiversiteit, of CO2 uitstoot, of chemische vervuiling, of armoedeproblematiek, of watergebruik, of vleesconsumptie enzovoort)

Maar neen, daar hebben onze politici nu echt wel geen tijd voor. Een jaar voor de verkiezingen moet alles ingezet worden op het verwerven van een goede uitgangspositie, het bekladden van de tegenstander en het strategisch uitzoeken waarmee best gescoord kan worden. De echte problemen oplossen, dat is voor de volgende generaties.

Het goede nieuws is dat veel mensen wel begrepen hebben dat de toekomst er anders uit zal zien, en dat veel mensen zich stilletjes voorbereiden op een leven met minder voetafdruk en meer levenskwaliteit. En aangezien onze ‘leiders’ vooral ‘volgers’ zijn van de trends in de publieke opinie komt er ongetwijfeld een dag dat ze zullen inspelen op een andere manier van denken. Dan zullen ze plots allen pleiten voor ‘nulgroei’, ‘consudelen’ en ‘levenskwaliteit’.  Het is enkel een kwestie van tijd.

Pas op, zij die liever gemiddelde Vlaming lezen dan Belg, de Vlaming doet het op veel vlakker nog slechter dan de Belg.

positieve actie


Nu we toch bezig zijn met andere ideeën, hier is er nog eentje. De ‘snelheidsloterij’. Er zijn ondertussen heel wat straten waarin camera’s zijn voorzien die de snelheid van chauffeurs meten en indien nodig de nummerplaat fotograferen om een boete te kunnen uitschrijven. Vanuit het principe ‘als we de daders straffen, dan houden ze er wel mee op’.

Een experiment in het Zweedse Hastighets toont aan dat het ook andersom werkt. Zo werden alle auto’s op een stukje weg gefotografeerd en kregen alle chauffeurs die zich aan de snelheidslimiet hielden een ticket voor een tombola. Gevolg, de gemiddelde snelheid op dit stuk weg ging met 22% naar beneden, en heel wat chauffeurs reageerden positief op de actie. Hier zie je hoe het in zijn werk gaat.

In Gent start er binnenkort nog een experiment rond verkeer en leefbaarheid. Er zullen drie leefstraten worden ingericht. Deze straten worden geknipt voor het autoverkeer en er komen  mobiele boompjes, moestuinen, picknicktafels en barbecues. Via bakfietsen en cargofietsen kunnen grote aankopen (gezamenlijk) georganiseerd worden, en de bewoners krijgen voor deze periode een abonnement voor het openbaar vervoer en toegang tot een deelauto.

Het project wil niet enkel de auto-mobiliteit verminderen maar ook mensen terug op straat krijgen en het contact tussen bewoners bevorderen. Het idee is gegroeid in de transitiegroep rond mobiliteit die een hele reeks interessante pistes hebben uitgewerkt in ‘de fiets van Troye’.

Het slagen en voortzetten van het project is afhankelijk van het draagvlak van de bewoners en de evaluatie. Als er voldoende enthousiasme is kan het project uitgebreid worden en nog een voorbeeld zijn van hoe met weinig middelen heel veel verandering mogelijk is.

een nieuwe toekomst voor Ford Genk


Deze dagen zijn alle ogen gericht op de mogelijke sluiting van Ford Genk, waar we nog maar eens het verhaal van Renault Vilvoorde en Opel Antwerpen zullen meemaken. Natuurlijk zijn dit drama’s voor de werknemers die hierdoor hun job verliezen. Anderzijds kon elk klein kind zoiets wel zien aankomen. Vorig jaar zijn er 80 miljoen auto’s gemaakt, dit jaar zijn er wereldwijd bijna 50 miljoen wagens van de band gerold. Wie moet dat allemaal kopen? Hebben de autoconstructeurs nu nog niet door dat exponentiële groei op een eindige planeet onmogelijk is?

Het is alleen jammer dat de Vlaamse overheid via subsidies en allerlei voordelen het voorbije decennium is blijven investeren in een industrie, die zeker in Europa, alleen maar terrein zal blijven verliezen. Mocht dit bedrag zijn geïnvesteerd in ecologische innovatie, in nieuwe pistes rond mobiliteit en energie stonden we al een pak verder. En dan bedoel ik niet investeren in de elektrische auto. Een artikel in Low Tech magazine toont aan dat de elektrische auto niet echt ecologisch blijkt te zijn. Tevens blijkt dat na het wegvallen van de ecologiepremie de markt helemaal is ingestort. In 2012 is het marktaandeel van deze auto’s gezakt tot 0,15%.

Kortom, het hele model van de individuele auto is niet lang meer houdbaar, tijd om op een andere manier over mobiliteit te denken. En deze keer komt het goede voorbeeld uit Italië, waar voor het eerst in meer dan 60 jaar meer fietsen zijn verkocht dan auto’s.Gezien de klimaatverandering, de olieprijzen, de impact op gezondheid en nog vele redenen is volgens mij de fiets het voertuig van de toekomst.

Dus als Kris Peeters van plan is om tewerkstelling te creëren voor de Ford arbeiders kan hij misschien wat inspiratie halen uit volgend lijstje toekomstberoepen: fietsenmakers, fietsherstellers, fietspadenbouwers, bakfietsbouwers, fietskledijontwerpers, fietshelmontwikkelaars, smartphonefietsapplicaties, fietstallingenfabrieken, huurfietsen, deelfietsen, transportfietsen, fietstaxi’s, fietskoeriers, bamboefietsbouwers, fietspolitie, fietskringwinkels, fietsoldtimers, busfietsrekken, plooifietscursussen, fietskeukens, fietsconcerten, ligfietsateliers, elektrische fietsen met hernieuwbare energie, fietsknooppuntaanleggers en fietsbellers.  Aangezien Limburg toch de fietsprovincie wil zijn zie ik alvast een mooie toekomst op de voormalige Ford site.

de Dacia Dusters


Gisteren stond in de Standaard een opmerkelijke opinie van Gert Goeminne. Gert is niet enkel een ex-collega én buur van mij, maar ook een van de mensen waar ik steeds met veel interesse naar luister. Want hij slaagt er in mijn overtuigingen over hoe de wereld in elkaar zit regelmatig in vraag te stellen. En dat is natuurlijk een goede zaak, want te zeker zijn van je eigen mening kan schadelijk zijn.

De kern van zijn betoog is dat  zingen voor het klimaat – hoe sympathiek ook – niks zal uithalen. Het is een samenkomst van gelijkgezinden waarmee je er niet in slaagt de Dacia Duster Vlaming te overtuigen. En wie mag dit wel zijn? Dit is de Vlaming die ‘je steeds vaker ziet rondscheuren in zijn glimmende lowbudget-terreinwagen, de hardwerkende Vlaming die zich een doortrapt verkooppraatje liet opspelden: ‘Ook u, simpele werkmens, hebt het recht om in een SUV rond te rijden’. Het is wellicht dezelfde Vlaming (of eventueel zijn vrouw) die in de Aldi een elektrische handdoekendroger gaat kopen.

De uitdaging volgens Gert is dat we ons niet alleen moeten focussen op het klimaatprobleem, maar vooral ‘actief moeten zoeken naar een andere organisatie van de samenleving. De strijd om duurzaamheid kan alleen maar gewonnen worden wanneer sociale en technologische vernieuwing mensen laat zien dat anders ook beter kan zijn.’ Daar ben ik het dus helemaal mee eens, en is ook een van de drijfveren in alles wat ik doe. Zo ga ik vandaag zo’n 600 scholieren in Hamme met mijn theatershow proberen duidelijk te maken dat Low Impact leven vele voordelen heeft. Het brede publiek nieuwe voorbeelden tonen is ook het doel van Ministerie van Ideeën. En dan ben ik wel benieuwd of Gert denkt dat we hiermee de Dacia Dusters kunnen bereiken – als je het filmpje bekijkt van Liesbeth, de minister van de week, krijg je in elk geval eerst een reclameblok.

Het blijft natuurlijk een aartsmoeilijke kwestie. De Vlaming die kiest voor goedkope kip verleiden voor een heerlijke seitansteak, of voor echte groene stroom. En hoe slagen we er in diezelfde Vlaming uit zijn Dacia Duster te krijgen (zie het prachtige stuk van Geert Van Istendael in Mo*).  Ik vrees dat het meer zal moeten zijn dan de fiets hipper maken of wijzen op de financiële voordelen.

Misschien moeten we eerst investeren in de relatie. Misschien moeten de ‘bakfietsvlamingen’ manieren vinden om de ‘Dacia Dusters’ te leren kennen? Misschien moeten we deze groep mensen niet minachtend vanuit ons groot gelijk benaderen, maar met respect (en liefde). Dus opdracht van de week, een praatje maken met buren of vrienden die er niet aan denken om ooit te zingen voor het Klimaat. Niet om ze met de vinger te wijzen maar op zoek te gaan naar iets wat we samen delen. Succes.

 

op een ander paard wedden


Dat auto’s niet echt efficiënt zijn als je de verhouding energieverbruik/prestatie gaat vergelijken wisten we al langer. Dat Volkswagen nu openlijk toegeeft dat hun auto’s een belachelijk voorbeeld zijn van ‘overkill’ bewijzen ze met deze advertentie. Het is wellicht een goede truck om bezitters van paarden te verleiden deze auto te kopen, een uiting van maatschappelijk verantwoord ondernemen kan je dit model moeilijk noemen.

Trouwens, Volkswagen doet het helemaal niet goed wat milieu betreft. Zo zal de nieuwste Golf niet uitgerust zijn met de recente benzine besparende technieken (die ze wel kennen bij VW)  en zo een derde meer CO2 uitstoten dan nodig. Je kan de achtergrond van het dossier lezen op de site van Greenpeace.

Het blijft toch een beetje vreemd hoe belangrijk de plaats is van de auto in onze manier van denken. In het debat tussen De Wever en Almaci onthou ik vooral dat Bart De Wever het bestrijden van de files (zij het met de foute plannen) belangrijker vindt dan de gezondheid van een half miljoen mensen. Tussen haakjes, ik heb veel respect voor Meyrem Almaci, een van de enige politici die niet onderuit gaat in een debat met De Wever. Als ik in Antwerpen zou wonen, ze had mijn stem.

Wat Gent betreft heb ik wel een voorstel om de rollen eens om te draaien. Misschien moeten we eens een proefproject opzetten om aan enkele oversteekplaatsen steeds groen licht te geven voor fietsers en voetgangers. Er zijn wel paaltjes voorzien met knoppen waar de automobilisten moeten op duwen om een minuut groen licht te krijgen. Enja, ook als het regent zullen ze moeten uitstappen om op het knopje te duwen.  Ik weet uit ervaring dat dit best wel te doen is met een goede regenjas.

sneller dan de trein…


Mijn laatste werkdag van het jaar zit erop, tenminste  wat betreft lezingen en shows. Ik heb zeker begrip voor de staking die aan de gang is maar ik wou de leerlingen in Brugge toch nog een paar dingen meegeven voor hun vakantie begint. De heenreis heb ik dus makkelijk kunnen regelen via de Letsgroep. Tegelijk had ik meteen een goed gesprek en bleek tijdens het rijden dat de dame in kwestie eigenlijk op dezelfde school moest zijn.

De laatste twee klimaatshows in Brugge waren niet de beste (de leerlingen waren al iets te veel in vakantiestemming), en om kwart over twaalf kon ik de terugreis aanvatten. Ik moest wel een stukje wandelen om een goede plek te vinden, maar toen ik op de juiste weg richting autostrade mijn bordje ‘GENT’ bovenhaalde gebeurde het onvoorstelbare. De eerste auto die voorbij reed stopte. Straffer nog, het was gewoon een bekende die behoorlijk dicht bij mij in de buurt woont. Mijn lift ervaring heeft dus nauwelijks 10 seconden geduurd. (terwijl ik rekende op sappige anekdotes van reacties van bestuurders of ontmoetingen met nobele onbekenden). Maar zo simpel is het dus.  Meer kan ik er eigenlijk niet over zeggen, behalve dat het weer een gezellige babbel was.

Misschien moet ik dit wat meer uittesten, want liften werkt!

14 maart 2022: we verplaatsen ons nog


De lente is terug begonnen. We zijn het ondertussen gewoon dat het vanaf half maart behoorlijk warm kan worden. Veel mensen halen opgelucht adem dat het zwaarste van de winter voorbij is. Het was niet bijzonder koud, maar grauw en grijs weer, met veel neerslag en flink wat stormen.

Hoe ziet het dagelijks leven er ondertussen uit, ongeveer 10 jaar na de start van de permanente crisis? Voor de meeste mensen is de hoofdzaak zorgen voor de basisbehoeften. Voedsel en onderdak zijn daarbij essentieel. Heel veel zaken die 10 jaar geleden vanzelfsprekend waren zijn nu helemaal omgedraaid.

Zo is het aantal auto’s per duizend inwoners is bij ons gezakt van 484 (2010) tot 213 (2021). De gemiddelde bezettingsgraad is toegenomen van 1,2 naar 2,5 inzittenden. Auto’s worden zelden nog gebruikt voor korte ritten minder dan 10 kilometer en bijna een derde van de wagens wordt nu gedeeld door 3 of meer gezinnen.  Allemaal cijfers waar de mobiliteitsorganisaties maar konden van dromen begin deze eeuw. De grote doorbraak van de elektrische wagens is er niet gekomen, te veel problemen rond bevoorrading en grondstoffen voor de batterijen.

Het openbaar vervoer is ondanks alles kunnen blijven groeien. De stiptheid is minder, en het comfort ook en het is zelfs duurder geworden, maar toch is dit voor veel mensen de interessantste manier voor verplaatsingen. Naast de Lijn en de NMBS zijn er een heleboel kleine bedrijfjes die goedkoop vervoer verzorgen. Tussen de steden zei je regelmatig de ‘superbussen’ rijden. Deze bussen zijn gemaakt van vrachtwagentrailers en kunnen heel veel mensen tegelijk vervoeren, wat de prijs dan weer goedkoper maakt.

Files zijn er niet meer. Het aantal wagens op de weg is bijna gehalveerd en daarbij komt dat er bijna 70% minder vrachtwagens op de weg zijn. Dit komt omdat de crisis gezorgd heeft voor een stimulans voor de lokale economie. Veel meer producten worden nu dichterbij geproduceerd, precies omdat transport zo duur is geworden. De grote werkeloosheid heeft de overheid ertoe aangezet de loonkosten te verlagen waardoor arbeid nu goedkoper is geworden. En zo worden in de herfst nu alle appelen en peren in Haspengouw geplukt, waar vroeger tonnen fruit lagen rotten op het veld omdat het te duur was om ze te plukken.

Een sector waar een grote ravage is aangericht is die van de luchtvaart. Bijna niemand neemt nog het vliegtuig voor een vakantie, het is gewoon onbetaalbaar geworden omwille van de zware CO2 taksen. Flink wat vliegtuigen die niet meer gebruikt worden hebben trouwens een andere bestemming gekregen. De foto hier komt uit Warschau, een project waar Adam ook een tijd heeft aan meegewerkt. Het is een Boeing 747 die door een groep schrijnwerkers is omgebouwd tot een meergezinswoning. Gemaakt met de handen van lokale houtsoorten.

En zo is de transitie toch bezig en beginnen mensen zich aan te passen aan de nieuwe situatie. Hoewel er nog steeds sprake is van veel ellende tonen dergelijke projecten al een glimp van de toekomst die op ons wacht…