een week Turkije voor 129 euro


Ik ben al sinds de start een trouwe lezer en fan van MO*.   Het maandblad en de site bieden een brede waaier van kritische artikels, diepgaande interviews en interessante initiatieven. Met zijn scherpe analyses levert hoofdredacteur Gie Goris al jarenlang een bijdrage aan het debat, waarvoor hij onlangs nog de prijs “Journalist voor de Vrede” voor 2012 kreeg  toegekend door Het Humanistisch Vredesberaad.

mocoverIk  was dan ook heel blij toen het dubbeldikke jubileumnummer in de bus viel. Mijn enthousiasme daalde merkelijk toen ik een bijhorende envelop met een brief, een folder, een voordeelbon én een naamkaartje ontdekte. Als trouwe lezer van MO* kan ik namelijk gebruik maken van een uitzonderlijke aanbieding! Een 8-daagse rondreis door Turkije voor 129 euro, vluchten inbegrepen. Pardon? Voor die prijs zullen de buschauffeurs die het gezelschap rondrijden met hun loon zelf niet op reis kunnen. De dienstmeisjes die in de luxehotels de bedden opmaken en het ‘royaal ontbijtbuffet’ opdienen zullen zich wel geen abonnement op om het even welk magazine kunnen veroorloven.

Kortom, dit soort toerisme staat garant voor sociale wantoestanden zoals je ze regelmatig in MO* kan lezen. De ecologische impact is al even vernietigend. De vliegreis is per persoon goed voor 1630 kilo CO2, daarbovenop komen zo’n 1000 kilometer rondrijden met een tourbus, minstens nog eens 100 kg CO2 per persoon. Dit kan toch moeilijk het  ecologische en sociale geschenk zijn wat een trouwe lezer van MO* magazine verwacht bij een jubileum. Ik heb al even contact gehad met de redactie hierover en daar begrijpen ze ook wel dat niet zo fraai is. Het jammere is dat MO* het financieel niet makkelijk heeft en moeilijk advertentie inkomsten kan missen.

Ik begrijp al te goed dat kwaliteitsjournalistiek geld kost, en het niet makkelijk is voldoende financiers en adverteerders te vinden. Maar als we echt moeten leren denken in een nieuw paradigma kan je moeilijk wantoestanden aanklagen gefinancierd door activiteiten die wantoestanden creëren.  Misschien is dit een goed moment om eens na te denken over andere financieringsmechanismen. Als lezer ben ik best bereid om wat meer te betalen voor kwalitatieve journalistiek, maar stuur me aub geen aanbiedingen meer die het probleem alleen maar vergroten. Ik hoop dan ook dat de kritische MO* lezers dit aanbod massaal negeren.

17 juni 2034: de grote reis


Vandaag voel ik me opgewonden als een jong veulen. Binnen een uurtje vertrekken we naar Oostende om daar op de boot te stappen naar Cartagena (Colombia). Het is al dertig jaar geleden dat ik een grote reis heb gemaakt en het was een oude droom om nog eens naar Latijns-Amerika terug te keren. Ik ga trouwens niet alleen, Marieke en Klaas zijn ook mee. Marieke heeft drie maanden vrij genomen en in het onderwijs worden dergelijke lange reizen sterk aangemoedigd. Klaas is nu vijftien en zal achteraf wel in de klas een heel project over zijn reis moeten uitwerken, zodat zijn klasgenoten mee kunnen genieten van zijn ervaringen. Voor Gert-Jan was het wat moeilijk om mee te gaan omwille van zijn werk, dus die blijft thuis.

We gaan met een redelijk klein vrachtschip, er zullen zo’n 60 passagiers meevaren en daarnaast zit er in het ruim een lading derde generatie warmtepompen van Daikin.  Bij de terugreis zal de boot – naast de passagiers – vooral bananen en cacao meebrengen. Hoewel de internationale handel fel is verminderd is die niet stilgevallen. We zullen 12 tot 15 dagen op de boot zitten, een beetje afhankelijk van de wind. Want het vrachtschip is uitgerust met zeilen om zo weinig mogelijk biodiesel te gebruiken.

De overtocht is niet goedkoop (ook omwille van de klimaattaks), maar je krijgt korting als je een paar uur per dag bepaalde taken uitvoert. Zo gaat Klaas elke dag twee uur meehelpen in de keuken en Marieke werkt mee in de onderhoudsploeg. Ze zal dus in de machinekamer mee te motoren onderhouden. Ik wou zelf ook wel iets doen, maar mijn kinderen drongen er op aan dat ik van deze reis zou genieten. Om het simpel te zeggen, ze hebben met gewoon verboden om klusjes te doen onderweg.

Dus zal ik veel tijd hebben, ik heb een hele (digitale) bibliotheek mee en enkele lege schriften. Het lijkt me een goede gelegenheid om eens terug te kijken op mijn leven. Ik ben tenslotte 74 en mijn lichaam wil niet altijd meer mee. Op de boot is er elke dag een uurtje internettoegang via satelliet zodat mijn lezers toch regelmatig nog een stand van zaken kan doorsturen.

Eenmaal we in Cartagena zijn gaan we verder met de trein langs de kust naar Quito (een reis van 2 dagen), dan blijven we een drietal weken in Ecuador. Een van de reisdoelen is Guasuntos. In januari 1997 ben ik daar geweest en heeft Marieke, die toen iets meer dan een jaar was, haar eerste stapjes gezet. We verwachten niet direct nog mensen terug te zien uit die periode, maar je weet maar nooit natuurlijk.

De uiteindelijk bedoeling is om dan via Peru in Bolivia te raken. Het zal nog een flinke trip zijn met bussen en treinen. Toch wil ik nog een keer terug naar de plaatsen die in ’87 zo’n diepe indruk op mij hebben gemaakt. De mijnwerkers in hun kartonnen huisjes op de gure Altiplano, de jeugdige actievoerders in Cochabamba, de boeren in Potosi. Het zijn die ontmoetingen die me als 27 jarige jongeman hebben gemaakt tot wie ik nu nog ben. Het contrast met de rijkdom in mijn zorgeloze jonge jaren kon niet groter zijn. Toen is me duidelijk geworden dan het probleem niet enkel armoede was, maar ook onze rijkdom.

Ik merk dat als ik hierover begin te schrijven, ik moeilijk te stoppen ben. Maar Klaas komt de kamer binnengestormd, ‘komaan opa, we moeten vertrekken onze trien naar Oostende wacht niet’.

11 juli 2028: ook vakantie voor de planeet


We zijn midden in de vakantie, maar wegens het permafrost-alarm ziet die er behoorlijk anders uit dan pakweg 20 jaar geleden. Er zijn geen vakantievluchten meer toegelaten en ook op vakantie gaan met de auto is tijdelijk verboden. Wie om een of andere dringende reden toch zou willen vliegen moet een heleboel papierwerk invullen en zeer grondige redenen aangeven. Na goedkeuring komt hij of zij op een wachtlijst, het kan vaak maanden duren voor je mag vertrekken.

Dit is vooral lastig voor mensen die familie overzee hebben wonen. Mijn jongste broer Koen woont al een hele tijd in New York, maar door het vliegverbod is het alweer vier jaar geleden dat hij nog eens naar hier op bezoek kwam. Ik overweeg om hem zelf eens te gaan bezoeken, het kost ongeveer 2 weken om met een vrachtschip de overtocht te maken. Uiteindelijk heb ik nu toch tijd en de prijs valt redelijk mee.

Nu vliegen en autorijden niet meer kan wil dit niet zeggen dat er geen vakantie meer bestaat. In tegendeel zou ik zeggen. Je ziet dezer dagen massa’s gezinnen die op de fiets het land doorkruisen. Soms hebben ze hun eigen kampeerspullen bij, maar heel wat mensen maken gebruik van de talloze systemen van ‘openhuislogies’. Mensen met een tuin plaatsen bijvoorbeeld een bordje wat aangeeft dat passanten er mogen kamperen. Andere stellen een kamer of een zetel ter beschikking via het  razend populaire coachsurfing. Wie honger heeft onderweg kan aanbellen bij de mensen die een poster aan het raam hebben met de vermelding ‘hier kan je mee-eten’.

Daarnaast zijn er ook heel wat mensen die niet meer op reis gaan in de letterlijke zin van het woord, maar die vakantie zien als een periode voor lange wandelingen in de natuur, cursussen meditatie of tijd eindelijk veel tijd voor vrienden. Anderen kiezen voor dansvakantie’s, leesvakantie’s, muziekvakantie’s, kookvakantie’s enzovoort. Waar lang geleden het idee van vakantie helemaal is gekaapt door de commerciële sector bepalen mensen nu weer zelf hoe ze hun vrije tijd invullen.  Plots weten mensen weer zelf best wat goed voor hun is, en deze Low Impact manier van vakantie zorgt dat ook de planeet even rust krijgt.

Daarnaast zijn er heel wat kleinschalige stadsfestivals en evenementen waardoor en echt wel kansen genoeg zijn voor ontmoeting en ontspanning. Door het vliegverbod zijn er nauwelijks nog buitenlandse groepen te horen op die festivals, en wat blijkt; er is ongelofelijk veel lokaal talent dat nu eindelijk de kans krijgt zijn kunnen aan een breder publiek te tonen. Aangezien er grote groepen klimaatvluchtelingen zijn aangespoeld is het aanbod bijzonder divers en bij wijlen exotisch.

Oja, als ik me niet vergis was 11 juli vroeger ook de ‘Vlaamsche feestdag’. Dit is een gebruik dat nu niet meer gevierd wordt, sinds het ontstaan van de wereldregering enerzijds en de grotere autonomie van steden en gemeentes is het regionale tussenniveau steeds minder belangrijk geworden. In de vakantie komen er trouwens tienduizenden zogenaamde Walen op vakantie naar hier en omgekeerd. Wat zouden we ons druk maken over een paar ridders die 700 jaar geleden op een pattattenveld op de vuist gingen. We hebben echt wel betere dingen te doen.

4 juli 2020: naar het Oosten


Straks moeten we afscheid nemen van Adam. Hij wordt binnen enkele weken 22 jaar en hij wil een stukje van de wereld zien. Samen met zijn vriend Tore gaat hij een lange tocht maken, richting het Oosten van Europa. Na zijn humaniora heeft hij een opleiding houtbewerking gevolgd, wat een verstandige keuze was want er zijn de voorbije jaren heel wat schrijnwerkerijen opgestart.  De grote Ikea winkel in Gent heeft trouwens zijn deuren gesloten omdat de toevoer van de kant en klare pakketten was stilgevallen.

Adam zou direct aan de slag kunnen als meubelmaker maar hij wil dus eerst op reis. Het is met enige ongerustheid dat we hem laten vertrekken. We hebben niet zoveel nieuws over de situatie in Polen, Slovakije en Hongarije, maar de Permanente Crisis is overal en niemand weet wat er nog allemaal kan gebeuren. Maar goed, hij is gezond, heeft een goed stel hersenen en kan de handen uit de mouwen steken, ik vermoed dat hij zijn plan wel kan trekken. Hij heeft beloofd om regelmatig iets te laten weten via internet (een gsm meenemen heeft geen zin gezien de netwerken erg onbetrouwbaar zijn). Toen ik jong was heb wou ik ook de wereld zien, wat dat betreft kan ik hem geen ongelijk geven.

Zelf ga ik niet op reis tijdens deze vakantie (dat is trouwens al een flinke tijd geleden). Ik moet blijven werken om rond te komen. Ongeveer de helft van wat ik nodig heb kan ik verdienen via de Torekens, de lokale Gentse munt. Ik geef bijvoorbeeld workshops voor het maken van zonne-ovens en windmolentjes, met de Torekens die ik daarmee verdien kan ik het meeste voedsel dat ik nodig heb aankopen via de lokale boerenmarkten en zelfsoogstboerderij. Maar de huur moet nog steeds in Euro’s betaald worden, en daarvoor combineer ik een aantal activiteiten.

Af en toe geef ik nog een lezing al is het veel minder dan tijdens de jaren 2010-2011. Daarnaast werk ik een dag per week mee voor het Ministerie van Noodsituaties. Dit ministerie heeft afdelingen in alle provincies en daar wordt gewerkt aan mogelijke scenario’s van nieuwe crisissen. We zijn nu bezig met een inventaris van alle mogelijke lege gebouwen of ruimtes die kunnen gebruikt worden om mensen op te vangen. We hebben al een overzicht van alle vergeten waterputten in en rond de stad en mogelijke opvangreservoirs. Het werk voor het ministerie is soms wat deprimerend, maar het is wel een goede zaak dat er nu tenminste nagedacht worden over risico’s en hoe ze op te vangen. Ik hoop in elk geval dat we de plannen die we maken nooit uitgevoerd zullen moeten worden.

 

 

reisplannen


Vanavond ben ik te gast in Sint-Niklaas voor een debat over ‘duurzaam reizen’.  Ter voorbereiding heb ik nog wat zitten lezen over de impact van toerisme en ik vrees dat ik vanavond weinig vrienden zal maken. Voor een publiek van reizigers ga ik vertellen dat duurzaam reizen onmogelijk kan als het met een vliegtuig gebeurt.

Als ik rond kijk op de sites van de meer alternatieve reisorganisaties zoals Joker en Tierra natuurreizen dan stel ik toch vragen bij het duurzaamheidskarakter ervan. Ontdekkingsreizen naar tijgers in India, bezoeken aan de fragiele  ecosystemen van Galapagos, walvissen gaan bekijken aan de kustlijn van Costa Rica, kamelentochten in Australië. Je kan tegenwoordig zelfs gaan mountainbiken met Broederlijk Delen in Burkina Fasso. Dat dit soort reizen georganiseerd worden, tot daar aan toe, maar beweren dat dit duurzaam is kan natuurlijk niet.

Duurzaam wil zeggen dat iedereen op de planeet het zou moeten kunnen doen zonder dat het schadelijk is, en dat het ook in de tijd kan blijven duren. Dat je dit soort reizen ook binnen 20 of 100 jaar kan doen, zonder schade. Aan beide criteria voldoen deze reizen niet. De reizigers geraken allemaal ter bestemming met het vliegtuig. Op dit moment heeft ongeveer 5% van de wereldbevolking in een vliegtuig gezeten. Aangezien ik ervan uitga dat iedereen hetzelfde recht heeft dan is duidelijk dat dit niet veralgemeenbaar is. Dan zitten we binnen enkele jaren aan een opwarming van 2 graden of meer. De neveneffecten van het toerisme zijn trouwens zo gigantisch (water, biodiversiteit, verspreiding exoten,…) dat het alle inspanningen op andere vlakken teniet zal doen. Het vliegtuig nemen is een privilege, geen mensenrecht.

Ik zal vanavond dus geen pleidooi houden tegen reizen, maar wel tegen vliegen. Voor mij mag er een wettelijk verbod komen op het gebruik van het label ‘duurzaam reizen’ als er een vliegtuig aan te pas komt.

Veel respect heb ik voor mensen als Lien Imbrechts die voor haar stage naar Indonesië moet en beslist heeft de hele reis te maken zonder het vliegtuig. Het vraagt een andere aanpak en organisatie, maar als we in de toekomst nog verre reizen willen maken is de enige rechtvaardige en duurzame manier wellicht die.

Terug naar huis…


Heen met de boot, terug met de bus. Voor de terugreis nemen we in Kopenhagen de bus en zullen we 15 uur later aankomen in Gent. De bus is (na de boot wellicht) de meest milieuvriendelijk manier van reizen. Even een vergelijking voor een enkele rit Kopenhagen-Gent

  • met het vliegtuig: 240 kilogram CO2 per persoon
  • met de auto (3 personen): 96 kilogram CO2 per persoon
  • met de trein: 60 kilogram CO2 per persoon
  • met de touringbus: 50 kilogram CO2 per persoon

Rijden met de bus is een wellicht wat onbekende manier van reizen. Het aantal bestemmingen dat je kan bereiken met Eurolines is erg uitgebreid, en de prijzen zijn best schappelijk.  Ik ben zelf regelmatig met zo’n bus op reis geweest, nu is het de eerste keer met kinderen. Ik ben dus wel benieuwd hoe dat zal lopen.

De berekeningen hierboven zijn gemaakt met het rekenmodel van Ecolife, je kan het op de site van CompeCO2 rustig nalezen. Het is wel redelijk ingewikkeld, maar voor de liefhebbers toch de moeite om eens uit te pluizen.