luxury disaster evacuation


De komst van Noami Klein is bij ons in elk geval niet onopgemerkt voorbijgegaan. Ze was uitgebreid aan het woord in de Standaard, was te zien op Reyers laat. Je kan hier nog een interview lezen in Mo*, ik schreef een bespreking van haar boek en wie wil kan de avond in de KVS opnieuw bekijken. Haar ideeën hebben redelijk wat aandacht gekregen hebben, wat een goede zaak is natuurlijk.

Ik ga het dus houden bij wat persoonlijke bespiegelingen bij haar komst. Het was mooi om zien hoe de fine fleur van de klimaatactivisten, transitiedenkers en bottom up ondernemers stond aan te schuiven aan de ingang van de KVS. Veel bekend volk dus, al heb ik zelf geen enkele politicus kunnen spotten.

Ze begon haar verhaal met een verwijzing van de situatie in ons land en haar ‘Shok-doctrine’ theorie. Om een of andere redenen krijgen jullie drie jaar na de rest te maken met de besparingspolitiek, waarbij de economische crisis (veroorzaakt door de banken crisis in 2008) nu gebruikt wordt om de staat af te bouwen, de economie te dereguleren en privatiseren. Als we dit de weg is die we kiezen dan gaan we naar een grote tweespalt tussen een kleine groep rijken en een grote groep sukkels. Zo was er na Katarina in New Orleans een bedrijf dat ‘Luxury disaster evacuation’ aanbod. Je werd met een helikopter opgehaald, champagne aan boord, om na een vlucht over het rampgebied afgezet te worden in een vier-sterren hotel. Terwijl mensen zonder ziekteverzekering of geld aan hun lot werden overgelaten. Een metafoor van wat ons te wachten kan staan.

Wat klimaat betreft is Klein heel duidelijk. Als we echt de grote rampen willen voorkomen, dan zullen wij hier elk jaar 8 tot 10% minder CO2 moeten uitstoten. Dat kan enkel met radicale maatregelen en een herdenken van het economisch model (wokken  zal niet volstaan). Voor haar is de klimaatuitdaging dan ook de kans om meteen alles om te gooien. Onze afhankelijkheid van olie, ons consumentisme en onze neo-liberale denkframes. In het gesprek met Karel Verhoeven (die niet meteen de beste vragen stelde) benadrukte ze het belang van een massieve sociale mobilisatie. Wij moeten doen wat de politiek niet wil of kan doen. Een blauwdruk hiervoor kon ze niet bieden, maar we moeten werken aan transformatieve alternatieven. Over groei stelde ze dat het stoppen van de groei niet het doel kan zijn. Want er is nog veel groei nodig in hernieuwbare energie, openbaar vervoer, onderwijs en gezondheidszorg. En het zal vooral van onderuit komen.

Ze nodigde ons uit om goede voorbeelden van alternatieven te delen op haar site, this changes everything, waar al heel wat hoopgevende initiatieven staan. Laat je dus maar eens goed gaan.

klimaat of kapitalisme


Noami Klein is voor mij een grote madam. Zowel met No Logo als de ‘shock doctrine‘ heeft ze een belangrijke bijdrage geleverd aan het maatschappelijk debat. Met haar nieuwste boek ‘This Changes Everything, Capitalism vs the Climate  ‘ doet ze er nog een flinke schep bovenop. De stelling is glashelder, zolang we binnen het paradigma van het neo-liberale kapitalisme blijven zullen we het klimaatprobleem (en de andere grote uitdagingen) niet oplossen.

Ze onderbouwt dit met een stevig onderzoek naar hoe de oliebedrijven werken, waarom groene economie en emissiehandel het probleem alleen maar erger maken. Ze is bijzonder kritische voor de milieubeweging (die in de VS en Canada heel wat allianties hebben gesloten met multinationals en zelfs oliebedrijven). Zolang het ‘extractivisme’ het heersend economisch model blijft is er geen zicht op beterschap. Einstein wist het al langer, je kan problemen niet oplossen met dezelfde mindset die de problemen veroorzaakt.

naomi-klein-no-timeHet is een uitgebreid boek waar Klein probeert aan te geven dat het ook mogelijk is dat economisch systeem minstens te wankelen. Ze verwijst naar de vele vormen van protest die her en daar opduiken en kan enkele succesverhalen aanhalen waar inheemse volkeren de strijd tegen een oliemaatschappij hebben gewonnen. Ze verwijst naar de strijd tegen de slavenhandel en maakt duidelijk dat er nog net genoeg tijd is om het onmogelijke te realiseren.

Opvallend, in de Nederlandse vertaling is de titel aangepast, en komt het woord kapitalisme niet meer voor. Blijkbaar is het benoemen van ons economisch model al lastig, laat staan het in vraag stellen. Terwijl het de spreekwoordelijke olifant in de kamer is, die aan de basis ligt van alle problemen, maar die niet genoemd mag worden. Dus misschien moeten we daar al mee starten. Het ding terug een naam geven. Voor de duidelijkheid, dit boek is absoluut geen pleidooi voor communisme, integendeel.

Conclusie: niet steeds een makkelijk boek (sommige hoofdstukken zijn te veel op Amerikaanse of Canadese leest geschoeid), maar toch een belangrijke analyse waar we heel wat uit kunnen leren.

Naomi Klein komt trouwens naar Brussel op 26 november, ik ga er naartoe.

klimaat of kapitalisme


Het is al een tijdje geleden, maar kijk, er is terug aandacht voor de klimaatproblematiek. Nee, niet in de septemberverklaring, daar wordt er met geen woord over gerept, maar de VN vergadering in New York zorgt toch voor enige aandacht. Zo waren er vorig weekend maar liefst 675.000 mensen op straat gekomen om onze politici aan de oren te trekken.

Er zijn natuurlijk redenen te over om ons te buigen over deze kwestie, zo is recent duidelijk geworden dat augustus wereldwijd de warmste augustus ooit gemeten is geworden. Wie even wil zien wat er met ons poolijs aan het gebeuren is kan deze beelden eens bekijken. Dat onze gezondheid ook op het spel staat kan u hier nalezen. Kortom, het probleem is zo duidelijk en de bewijslast zo overweldigend dat niks doen misdadig is.

Het is dan ook bedroevend om opnieuw vast te stellen dat bij de inspanningen om een deftig klimaatbeleid op poten te zetten Vlaanderen en België bijzonder slecht scoort. Eerdere beloftes van de Belgische regering om 150 miljoen klimaatgeld te voorzien is slechts uitgevoerd voor 92,5 miljoen. En wat ambitie betreft bungelen we ook onderaan de lijst.

Tegelijk gaat het veel meer over het klimaat. Ik ben net begonnen met de lectuur van het nieuwe boek van Naomi Klein en haar stelling is behoorlijk duidelijk. Zolang we blijven voor het kapitalisme zullen we het klimaatprobleem niet oplossen. De titel van haar boek is dan ook ‘Climate versus Capitalism’. Als ik het boek heb uitgelezen meer erover, hier alvast een kleine introductie…