luxury disaster evacuation


De komst van Noami Klein is bij ons in elk geval niet onopgemerkt voorbijgegaan. Ze was uitgebreid aan het woord in de Standaard, was te zien op Reyers laat. Je kan hier nog een interview lezen in Mo*, ik schreef een bespreking van haar boek en wie wil kan de avond in de KVS opnieuw bekijken. Haar ideeën hebben redelijk wat aandacht gekregen hebben, wat een goede zaak is natuurlijk.

Ik ga het dus houden bij wat persoonlijke bespiegelingen bij haar komst. Het was mooi om zien hoe de fine fleur van de klimaatactivisten, transitiedenkers en bottom up ondernemers stond aan te schuiven aan de ingang van de KVS. Veel bekend volk dus, al heb ik zelf geen enkele politicus kunnen spotten.

Ze begon haar verhaal met een verwijzing van de situatie in ons land en haar ‘Shok-doctrine’ theorie. Om een of andere redenen krijgen jullie drie jaar na de rest te maken met de besparingspolitiek, waarbij de economische crisis (veroorzaakt door de banken crisis in 2008) nu gebruikt wordt om de staat af te bouwen, de economie te dereguleren en privatiseren. Als we dit de weg is die we kiezen dan gaan we naar een grote tweespalt tussen een kleine groep rijken en een grote groep sukkels. Zo was er na Katarina in New Orleans een bedrijf dat ‘Luxury disaster evacuation’ aanbod. Je werd met een helikopter opgehaald, champagne aan boord, om na een vlucht over het rampgebied afgezet te worden in een vier-sterren hotel. Terwijl mensen zonder ziekteverzekering of geld aan hun lot werden overgelaten. Een metafoor van wat ons te wachten kan staan.

Wat klimaat betreft is Klein heel duidelijk. Als we echt de grote rampen willen voorkomen, dan zullen wij hier elk jaar 8 tot 10% minder CO2 moeten uitstoten. Dat kan enkel met radicale maatregelen en een herdenken van het economisch model (wokken  zal niet volstaan). Voor haar is de klimaatuitdaging dan ook de kans om meteen alles om te gooien. Onze afhankelijkheid van olie, ons consumentisme en onze neo-liberale denkframes. In het gesprek met Karel Verhoeven (die niet meteen de beste vragen stelde) benadrukte ze het belang van een massieve sociale mobilisatie. Wij moeten doen wat de politiek niet wil of kan doen. Een blauwdruk hiervoor kon ze niet bieden, maar we moeten werken aan transformatieve alternatieven. Over groei stelde ze dat het stoppen van de groei niet het doel kan zijn. Want er is nog veel groei nodig in hernieuwbare energie, openbaar vervoer, onderwijs en gezondheidszorg. En het zal vooral van onderuit komen.

Ze nodigde ons uit om goede voorbeelden van alternatieven te delen op haar site, this changes everything, waar al heel wat hoopgevende initiatieven staan. Laat je dus maar eens goed gaan.

klimaat of kapitalisme


Noami Klein is voor mij een grote madam. Zowel met No Logo als de ‘shock doctrine‘ heeft ze een belangrijke bijdrage geleverd aan het maatschappelijk debat. Met haar nieuwste boek ‘This Changes Everything, Capitalism vs the Climate  ‘ doet ze er nog een flinke schep bovenop. De stelling is glashelder, zolang we binnen het paradigma van het neo-liberale kapitalisme blijven zullen we het klimaatprobleem (en de andere grote uitdagingen) niet oplossen.

Ze onderbouwt dit met een stevig onderzoek naar hoe de oliebedrijven werken, waarom groene economie en emissiehandel het probleem alleen maar erger maken. Ze is bijzonder kritische voor de milieubeweging (die in de VS en Canada heel wat allianties hebben gesloten met multinationals en zelfs oliebedrijven). Zolang het ‘extractivisme’ het heersend economisch model blijft is er geen zicht op beterschap. Einstein wist het al langer, je kan problemen niet oplossen met dezelfde mindset die de problemen veroorzaakt.

naomi-klein-no-timeHet is een uitgebreid boek waar Klein probeert aan te geven dat het ook mogelijk is dat economisch systeem minstens te wankelen. Ze verwijst naar de vele vormen van protest die her en daar opduiken en kan enkele succesverhalen aanhalen waar inheemse volkeren de strijd tegen een oliemaatschappij hebben gewonnen. Ze verwijst naar de strijd tegen de slavenhandel en maakt duidelijk dat er nog net genoeg tijd is om het onmogelijke te realiseren.

Opvallend, in de Nederlandse vertaling is de titel aangepast, en komt het woord kapitalisme niet meer voor. Blijkbaar is het benoemen van ons economisch model al lastig, laat staan het in vraag stellen. Terwijl het de spreekwoordelijke olifant in de kamer is, die aan de basis ligt van alle problemen, maar die niet genoemd mag worden. Dus misschien moeten we daar al mee starten. Het ding terug een naam geven. Voor de duidelijkheid, dit boek is absoluut geen pleidooi voor communisme, integendeel.

Conclusie: niet steeds een makkelijk boek (sommige hoofdstukken zijn te veel op Amerikaanse of Canadese leest geschoeid), maar toch een belangrijke analyse waar we heel wat uit kunnen leren.

Naomi Klein komt trouwens naar Brussel op 26 november, ik ga er naartoe.

het kapitalisme is op!


Af en toe is er eens een artikel in de krant waarvan je achterover valt. Gisteren op het trouwens zeer geslaagde feestje van Eva kreeg ik een tip om eens de Financieel Economische Tijd van het weekend te bekijken.

Daar staat een verrassend interview met,  Santiago Niño Becerra,  een economie prof uit Barcelona.  De man heeft al enkele jaren terug de grote economische crisis van 2008 voorspeld, maar hij gaat nog een stapje verder. Volgens hem zitten voor minstens 10 jaar in een zware crisis en gaat die meteen het einde van het kapitalisme inluiden.

Vooraleer we allemaal in groot gejuich de straat op rennen, zijn toekomst beeld is alles behalve positief. Samengevat zegt hij dat het kapitalisme de individuele behoeften kon invullen zolang er genoeg hulpbronnen zijn. Nu duidelijk is geworden dat de bronnen stilaan opgeraken zullen we in een fase komen waarin het er nog harder aan toe zal gaan. Als een dokter twee kandidaten krijgt voor een hartoperatie  (een dertigjarige of zestigjarige) dan kregen ze nu beiden hun operatie. Omwille van de overvloed aan middelen. In de toekomst zal dit onmogelijk zijn en zal enkel de dertigjarige nog geholpen worden. Niet meer het individu zal centraal staan, maar wel de rationele verdeling van schaarse middelen.

Zijn analyse over de malaise van het financiële en economische systeem kan ik helemaal volgen (sluit ook aan bij visies van anderen), maar over wat er na moet komen hoop ik toch dat het een andere richting uit gaat. Het zou ook kunnen dat andere waarden naar boven komen. Solidariteit in plaats van individualisme, ecologisch respect in plaats van de consumptiemaatschappij, samenwerking in plaats van concurrentie…

Je kan het volledige interview hier lezen. Benieuwd wat jullie ervan denken.