tips voor onderweg


Zoals beloofd, nog wat tips uit het boek 2052 (waarvan je trouwens heel wat info kan vinden op de bijhorende site). In het laatste hoofdstuk ‘what should you do?’ gaat hij in op hoe we nu kunnen reageren op wat ons de lange lastige weg die ons te wachten staat. Vooreerst gelooft hij – net als ik – dat we nog alles op alles moeten zetten om het tij te keren door politici onder druk te zetten, actie te voeren en de eigen impact te verkleinen. Maar aangezien dit volgens hem niet voldoende zal zijn moeten we ons tegelijk voorbereiden op wat komen kan, een periode vol schokken, en hier in het rijke Westen zo goed als geen groei meer.

Ik ga niet alle 20 tips meegeven maar toch enkele opvallende.

  • verleg je focus van inkomen naar levenskwaliteit en tevredenheid
  • zorg dat je niet te veel afhankelijk bent van dingen die zullen verdwijnen (goedkope vliegreizen, goedkope energie, vlees in overvloed…)
  • bereid je voor op minder reizen
  • probeer in te schatten hoe kwetsbaar de regio waar je woont is voor gevolgen van klimaatverandering, verhuis indien nodig
  • verhuis naar een land waar men in staat in om lange termijn beslissingen te nemen (waar zou dat zijn?)
  • maak een lijstje van mondiale trends die je persoonlijk leven kunnen beïnvloeden
  • leer jezelf (en vooral je kinderen) Chinees
  • geloof niet langer dat groei goed is
  • vermijdt een slecht geweten in de toekomst (door nu je levensstijl aan te passen)

En dan staan er tot mijn vreugde ook enkele tips in voor politici. Dit is de eerste: als je wil herverkozen worden, neem alleen maatregelen die op korte termijn iets opleveren. Met een licht cynische ondertoon doelt Randers hier op het tekortschieten van het politiek systeem, waarbij burgers en politici bijna gedwongen worden op korte termijn te denken. Zelfs al wil je zelf vooral lange termijn effecten realiseren dan nog moet je de boodschap zo brengen dat het kiespubliek er op korte termijn de voordelen van ziet. Ik ben echter niet zeker of ik die strategie ga volgen. Ik hou er meer van om duidelijk te stellen waar we voor staan en dus ook onpopulaire maatregelen voor te stellen.

RandersWat volgens Randers ook onvermijdelijk is, de politieke marge die we hebben zal steeds meer gedomineerd worden door fysieke grenzen. Steeds meer zullen problemen te maken hebben met tekorten aan hulpbronnen enerzijds en effecten van vervuiling en uitstoot aan de andere kant. Daarbij zal de roep om gelijke toegang tot beperkte hulpbronnen steeds luider zal klinken. Anders gezegd, er komt een steeds groeiende beweging die eist dat het algemeen belang en het belang van de komende generaties boven het individueel belang van een elite moet staan. En dat zijn inzichten waar ik graag wil in geloven.

Tot slot zegt hij dat de allergrootste uitdaging van mentale aard is. Hoopvol blijven terwijl je weet dat het er niet goed uit ziet. Succes ermee!

een lange slechte weg voor de boeg


Ik heb hier enkele weken geleden geschreven over Jorgen Randers en zijn boek ‘2052’. Dank zij een lange treinrit heen en terug van Gent naar Genk heb ik het boek nu helemaal uitgelezen en wil ik daar toch wel en ander over kwijt.

Het boek biedt een grondige studie van wat volgens Randers het meest waarschijnlijke pad is dat de mensheid zal kiezen de volgende 40 jaar. Hij doet dit met de nodige omzichtigheid én met zo veel mogelijk op modellen gebaseerde inschattingen. Hij combineert een hele reeks factoren (bevolking, energie, klimaat, economische groei, voedselproductie, …) en bekijkt hoe deze zullen evolueren en elkaar beïnvloeden. In tegenstelling tot het befaamde boek ‘grenzen aan de groei’ waar verschillende scenario’s worden voorgesteld probeert Randers hier tot één voorspelling te komen.

Vooreerst het goede nieuws. Volgens Randers stevenen we niet echt af op een totale ineenstorting. De bevolkingsgroei zal minder groot zijn dan wat we nu denken. Hij verwacht een piek van 8,1 miljard rond 2040 waarna de wereldbevolking stilaan zal dalen. Er zal globaal gezien nog economische groei zijn, maar veel minder dan de 3,5% die er gemiddeld was in de periode 1970 tot 2010. De voedselproductie zal toereikend blijven, al blijft het voedsel zeer ongelijk verdeeld. Randers ondersteunt de stelling dat de conventionele olie op zijn piek zit, maar wijst erop dat de gevolgen zullen meevallen omdat er steeds meer onconventionele fossiele brandstoffen zullen gebruikt worden (samen met meer hernieuwbare energie). En dit maakt dan weer dat we wellicht rond 2050 de drempel van de 450 ppm CO2-equivalenten zullen bereikt hebben. Wat wil zeggen dat de gemiddelde opwarming van 2° rond die tijd zal bereikt zijn. Ondertussen ben ik blijkbaar bij het slechte nieuws beland.

wegslechtestaatHoe ziet de wereld er dan uit in 2052? Nog steeds zowat 3 miljard mensen zullen leven in armoede en ellende, het vraagstuk van de ongelijkheid zal nauwelijks zijn aangepakt. Er ontstaat wel een nieuwe groep van bijna 4 miljard (China en een tiental andere groeilanden) waar de levensstandaard flink is opgekrikt. De miljard mensen die nu in de rijke geïndustrialiseerde landen leven zullen er de  niet  meteen op vooruitgaan.  Randers gaat er van uit de volgende veertig jaar de inkomens en de koopkracht bij ons niet zullen stijgen, eerder zelfs verminderen.  Ook al omdat  steeds meer geld zal nodig zijn om de gevolgen van klimaatverandering aan te pakken en de overschakeling naar hernieuwbare energie te realiseren.

In het boek klinkt flink wat teleurstelling omdat er voor alle problemen oplossingen voorhanden zijn, maar de mensheid er niet zal in slagen de daadkracht te tonen om ze ook te implementeren. Dit omdat zowel de politiek als het economisch model in teken staan van korte-termijn denken. Met als gevolg dat er een serieus risico is dat de tweede helft van deze eeuw nog een pak dramatischer wordt als de feedback mechanismen in de klimaatverandering beginnen te spelen. Hoewel dit volgens Randers kantje boord zal zijn,  want de CO2 uitstoot zal wel dalen maar pas vanaf 2030 en trager dan zou moeten.  Kortom geen ineenstorting, maar een eeuw met veel schokken en ellende.

In laatste stuk heeft hij nog wat advies over hoe we nu kunnen omgaan met deze te verwachten toekomst. Maar dit hou ik voor morgen.