eco-promo


De voorbije dagen was hier nog flink wat discussie omdat Richard het helemaal geen probleem vindt dat er rijke mensen zijn die steeds rijker worden en arme mensen die steeds armer worden. De verleiding is groot om daar dan inhoudelijk op in te gaan, maar veel zin heeft dit niet natuurlijk. Het doel van Richard is namelijk ‘spelen met Linksche mensen’, dat is ook de titel van zijn blog. Ik heb er geen probleem mee dat Richard de linkse ideeën wil onderuit halen, maar als ik zijn blog bekijk gaat het niet zozeer over de ideeën maar veel meer over de mensen die de ideeën propageren.  Daarbij worden grote (vaak Engelse) woorden, clichés, overdrijvingen en kromme redeneringen naar hartelust ingezet om deze ‘Linksche’ mensen als dom en onverdraagzaam voor te stellen. Voor mij niet gelaten maar in dat soort gesprekken ga ik geen energie stoppen.

Trouwens ondertussen blijkt dat de rijke mensen steeds inventiever worden. Ik vermoed dat Richard het ook een goede zaak zal vinden dat bankiers rentevoeten manipuleren om zo de winsten en bonussen op te drijven. Dat ze met hun hebzucht een financiële crisis hebben veroorzaakt is dan maar een bijzaak. En dat van al deze mensen nog niemand voor de rechter is gekomen zal dan ook wel normaal zijn, terwijl wie een brood steelt in de supermarkt meteen wordt opgepakt. Er zijn honderden, nee, duizenden voorbeelden te vinden zijn waar bedrijfsleiders moedwillig water, lucht en grond vervuilen om de winsten te maximaliseren.

Gisteren sprak ik nog met een Kosovaar die al 17 jaar (!) met interim contracten werkt in hetzelfde bedrijf. Hij krijgt geen vast contract omdat het ‘crisis’ is. De arbeider vond het niet eens zo erg, hij had tenminste een job en kon zijn gezin onderhouden. In Kosovo vertelde hij zijn er mensen die een hele dag hard moeten werken voor 15 euro.  Ik heb gisteren nog met een heleboel andere mensen gebabbeld terwijl ik aan het rondfietsen was met de Sp.a-Groen promotiefiets.De bedoeling is om op milieuvriendelijke wijze de Gentenaars warm te maken voor ons project.

Ik ben niet zo zeker of dit echt veel uitmaakt, maar zo’n fiets valt in elk geval op, en is een aanleiding om wat gesprekjes te hebben. Ik had ook nog wat zaadbommen bij die ik aan de parkbezoekers aan het Zuid heb uitgedeeld. Alle mensen met wie ik sprak zijn het er over eens dat meer groen in de stad een goede zaak zou zijn. Er waren ook nogal wat mensen met andere nationaliteiten (Roemenië, Kenia,…) en daar kreeg ik ook de indruk dat ze voorstander waren van een wat betere verdeling van rijkdom en natuurlijke hulpbronnen. Het zijn duidelijk geen lezers van de blog van Richard.

 

it’s the inequality, stupid!


In deze tijden van crisis en besparen is het misschien goed om eens te kijken naar een basisprobleem wat veel te weinig aandacht krijgt; ongelijkheid.  Zo kon je vorige week op verschillende plaatsen lezen dat het aantal miljonairs vorig jaar alweer is gestegen. Zo zijn er tegenwoordig 11 miljoen miljonairs.  Laat ons eens kijken naar de verdeling van rijkdom in de Verenigde staten.

Eerst hoe je de volgende grafieken moet lezen. De hele samenleving is in 5 stukken verdeeld: het rode blokje zijn de 20% rijksten, het groene blokje de 20% armsten, en dan heb je er nog drie andere blokken tussen.

In een uitgebreid onderzoek is gevraagd aan de Amerikanen hoe volgens hen de rijkdom ideaal gezien zou moeten verdeeld worden over deze groepen. En dan zie je dat het ok is als de rijkste 20% beschikt over 30°% van alle middelen, en armste 20% het moet stellen met zo’n dikke 10%. Mensen vinden een bepaalde mate van ongelijke verdeling van rijkdom best aanvaardbaar.

In het tweede deel van het onderzoek is dan gevraagd aan dezelfde mensen hoe ze denken dat het zit met de verdeling van rijkdom in hun land. De perceptie is dat de 20% rijksten toch wel bijna 60% zullen bezitten, en de armste 20% het moeten doen met zo’n 3 tot 4 % van de rijkdom.

Dat is een heel ander verhaal dan de ‘ideale’ verdeling, maar de realiteit is nog hallucinanter.

Ja, u ziet het juist. De rijkste 20% van de huishoudens beschikt over ruim 85% van de rijkdom. De armste 20% moet het doen met zowat 1%. Een behoorlijk onthutsend beeld van de samenleving waar iedereen ‘gelijke kansen’ heeft om het te maken. De VS kunnen dan wel extreem lijken, maar deze trend is wereldwijd terug te zien en dreigt ook hier.

Misschien maakt dit ook duidelijk waarom sommigen veel liever andere thema’s naar voren schuiven om de aandacht af te leiden van deze basistegenstelling. Laat ons de staat ontvetten, discussie voeren over de ‘dreiging van de Islam’, het beperken van uitkeringen, laat ons aandacht geven aan sport en filmsterren. Maar laat ons niet de vraag stellen hoe het kan dan de kloof tussen arm en rijk steeds groter wordt.

De grote maatschappelijk uitdagingen (ook klimaatverandering, migratie, energie…) zullen niet opgelost worden als we ook de ongelijkheid niet aanpakken.  Laat ons dus met luide stem ons als ‘normaal’ gezien model gebaseerd op groei, competitie en consumptie in vraag stellen.

Met dank aan Bjorn om deze interessante info door te sturen. De grafieken komen van ConnectingTheDots.

echte rijkdom


Deze morgen bij de klimaatshow voor 260 leerlingen in Kortrijk was er bij de kwis een jongeman die vragen stelde bij de tips die ik op zo’n moment geef. Het idee dat ‘te rijk worden’ niet goed is voor de planeet kon er bij hem niet goed in. “Wat heeft dat nu te maken met ecologie en natuur“, bleef hij vragen.

Tja, ik begrijp best dat niet iedereen het verband ziet. Al weten we dat de rijkere landen een veel grotere ecologische voetafdruk hebben dan de arme landen. En we weten ook dat wie meer geld heeft het er veel minder problemen mee heeft om voedsel of energie te verspillen. Of dat het maken van exotische reizen en kopen van grote wagens veel te maken heeft met rijkdom. Deze feiten maakten echter weinig indruk.  Op de terugweg in de trein kreeg ik nog een argument cadeau. In de Standaard las ik een artikel over de relatie tussen rijkdom en waarden.

Uit een aantal onderzoeken blijkt dat rijkere mensen zich minder houden aan de verkeersregels, er minder moeite mee hebben om te liegen of vals te spelen. De verklaring is dat de rijke mensen ervan uitgaan dat ‘hebzucht goed is’ een waarde die ze meestal meekrijgen in hun opvoeding. Andere factoren (zoals religie, geslacht of politieke voorkeur) blijken geen invloed te hebben. De slotzin is duidelijk ‘voor de elite moet alles wijken voor het verwezenlijken van de eigen belangen’. Misschien niet zo’n wereldschokkende conclusie, want het is iets wat we op kousevoeten aanvoelen.

En wie zich afvraag wat ‘te rijk zijn’ is, kan deze link helpen. Je voert je gemiddelde netto inkomen in en ziet meteen hoe rijk je bent. Met een inkomen van ongeveer 1600 euro per maand  ben ik zelf ook bij de rijkste 10% van de planeet. Het is een ruwe vergelijking gebaseerd op algemene gegevens. Maar het helpt toch om een en ander in perspectief te plaatsen. En begrijp me niet verkeerd ik heb het nu niet over de 15 tot 20% van onze bevolking die moeite heeft om de touwtjes aan elkaar te knopen, maar eigenlijk moeten we misschien blij zijn als we de volgende jaren gemiddeld een beetje armer worden. Tenslotte is een betere herverdeling absoluut nodig én is het goed voor de planeet.

Want zeg nu zelf, echte rijkdom heeft niet zoveel te maken met de bankrekening. Een onverwacht praatje in de bus, een lekkere zelfgebakken taart met je kinderen, erkenning voor het werk dat je doet,  een trage wandeling langs het water, of een gestolen uurtje in de armen van je geliefde, dat is pas rijkdom.

7 oktober 2028: minder maar beter


De permafrostcrisis is nog niet afgewend zodat er bijkomende maatregelen zijn afgekondigd. Zo is  de vleesproductie nog verder afgebouwd en is het mondiaal rantsoen nu 200 gram per week per persoon. Tenminste als het gaat over vlees van kleinvee zoals kippen of konijnen. Wie perse rundvlees wil moet tevreden zijn met 100 gram per week. Het gebruik van fossiele brandstoffen is al sinds 2025 sterk afgenomen en zal nu nog sneller worden ingeperkt. De resterende kolencentrales moeten voor het einde van het jaar allemaal dicht, wat vooral in China een moeilijke klus is.

Verder worden er grootschalige plannen gemaakt om enkele tientallen miljoenen mensen een nieuw onderkomen te kunnen geven. Op basis van de verwachte bijkomende opwarming worden nu kaarten gemaakt die aangeven in welke zone’s het moeilijk zal zijn om menselijke nederzettingen te handhaven. Ofwel zijn de zone’s te droog ofwel is de stijgende zeespiegel te gevaarlijk. Daarnaast zijn er regio’s waar nog redelijk wat ruimte is en de leefomstandigheden steeds beter worden. Het gaat onder andere om streken in Canada, Groenland, Finland en Alaska. Het ambitieuze plan is om tegen 2040 de grootste verhuisoperatie in de menselijke geschiedenis ooit rond te hebben.

Het dagelijks leven is met de nieuwe maatregelen niet makkelijker geworden, maar hier in Gent zijn we reeds een en ander gewoon. Het beleid van het stadsbestuur is reeds jarenlang gericht op een totale onafhankelijkheid van de fossiele brandstoffen en heeft tegelijk geleid tot een boost van creatieve en nieuwe oplossingen. Er zijn recent nog een aantal cijfers bekend gemaakt rond het huidige inkomen. Het BNP per hoofd was hier in 2010 gemiddeld 37 000 US dollar. Vandaag is dit gemiddelde gezakt tot 19 000 US dollar. Dat zou dramatisch kunnen klinken maar er is nog iets interessants aan de hand met de inkomensongelijkheid.

Deze ongelijkheid wordt uitgedrukt in de Gini-coëfficiënt. Het gaat om een getal tussen de 0 en de 1. Bij totaal gelijke inkomensverdeling krijgt deze de waarde 0: iedereen beschikt over een gelijk inkomen. Omgekeerd krijgt men bij totaal ongelijke inkomensverdeling – waarbij het gehele inkomen in handen is van één persoon – de waarde 1. Wat was nu de tendens in de periode voor de ineenstorting? Een constante toename van deze ongelijkheid, van 0,35 in 1990 tot 0,48 in 2010.

Het voorbije decennium is de tendens helemaal omgekeerd en zitten we nu in de buurt van 0,19. Deze cijfers zeggen wellicht niet zoveel, maar het is wetenschappelijk aangetoond dat hoe kleiner de ongelijkheid hoe groter het welzijn en de tevredenheid van iedereen. Dit is lang geleden reeds overtuigend aangetoond door Richard Wilkinson. Toen hadden de politici er echter geen oren naar en was het marktsysteem volledig gericht op het vergroten van de rijkdom bij degene die al het meeste hadden.

Wie dacht dat we na de ineenstorting in een nieuw soort communistisch systeem zouden terecht komen heeft de bal ook misgeslagen. Het economische model waar we nu inzitten is nog steeds gebaseerd op een vrije markt. Wellicht veel meer vrije markt dat in de jaren 2000. Heel veel mensen en groepen zijn nu lokale ondernemers geworden en beiden hun diensten aan de gemeenschap aan.  De meeste bedrijven zijn echter coöperaties geworden met een maatschappelijk doel. De winstuitkering is wettelijk beperkt tot 4% en het er bestaat ook geen beurs meer waar kan gespeculeerd worden. Kortom zowel het systeem als onze manier van denken is niet meer gericht op korte termijn winsten in financiële of materiële zin, maar op lange termijn denken waarbij persoonlijke groei en maatschappelijk en ecologisch evenwicht de drijfveer zijn.

In die zin hebben we allemaal veel minder, maar hebben we het stilaan steeds beter. Marnix Gijsen (1899-1984) wist het al doen hij volgende uitspraak deed: “rijke mensen zijn maar arme mensen die geld hebben”.

24 maart 2018: tentenkamp voor dollarmiljonairs


Terwijl ik dit schrijf zitten hier bij me thuis twee studenten flink te fietsen op mijn energiefietsen. De opgewekte stroom gebruiken ze om te werken op de laptop die ze zelf hebben meegebracht. Omdat het voor studenten niet zo eenvoudig is om een stabiele stroomvoorziening te hebben stel ik elke voormiddag enkele uren mijn fietsen ter beschikking. De studenten hoeven er niet voor de betalen, want aangezien ze bij het trappen iets meer opwekken dan ze gebruiken zijn op het einde van de voormiddag mijn batterijen vol. Meestal kan ik daar dan nog een flink stuk van de dag mee verder. Het is een win-win situatie dus. Voor mij en voor de studenten.

Ik hoorde net op de radio over het nieuwe tentenkamp in het Citadelpark. Er zijn namelijk steeds meer mensen die zwaar in de problemen geraken. En nu heb ik het even niet over de miljoenen vluchtelingen die wereldwijd op de loop zijn voor honger en natuurgeweld. Maar over een andere categorie. Het gaat over bankdirecteurs, CEO’s, beursmakelaars en andere mensen die nog niet zo lang gelden bij de absolute elite hoorden. In 2010 waren er ruim 76 000 Belgen met meer dan 1 miljoen dollar. Wereldwijd was het zo dat 1 procent van de wereldbevolking bijna 40% van de totale rijkdom in handen had.

Met de ineenstorting van de beurzen en de economie zijn redelijk wat van die mensen alles kwijtgeraakt. Ze kunnen vaak de verwarming en het onderhoud van hun villa’s niet meer betalen en blijken ook weinig praktische vaardigheden te hebben om zelf wat groenten te verbouwen of hout te hakken. Daarbij komt dat ze op dit moment niet zo positief bekeken worden door de bevolking omdat volgens velen de schuld van de huidige crisis te maken heeft met de hebzucht van de toenmalige elite. In een aantal villawijken zijn de rijke bewoners zelfs verjaagd door vluchtelingen.

Maar om te vermijden dat deze lieden al bedelend de straten vullen heeft de stad nu een tentenkamp opgericht in het Citadelpark. Wie kan bewijzen aan de hand van de oude belastingsaangiftes ooit een netto-inkomen van minstens 250 000 euro te hebben genoten, heeft recht op een tentje.

Let op, het leven in zo’n kamp is geen lachertje. Voor een karig rantsoen van voedsel moeten ze 6 uur per dag handenarbeid verrichten, wat voor deze mensen niet evident is. Ze worden onder andere ingezet bij het ontmantelen van oude toestellen en auto’s met als doel zo veel mogelijk materialen te recupereren. Wat soms tot pijnlijke taferelen leidt als een van de beursmakelaars zijn eigen 4×4 in stukken moet zagen.

Toch zijn er veel kandidaten voor het tentenkamp. Ze hebben een dak boven hun hoofd en dagelijks 3 sobere maaltijden. Ze worden beschermd tegen woedende menigtes en ze kunnen ’s avonds samen Monopoly spelen. En tijdens de ramadam krijgen ze vaak extra zoetigheden toegestopt door de Moslim gezinnen die medelijden hebben met de voormalige dollarmiljonairs. Gelukkig dat een aantal tradities ook in deze tijden standhouden.