tussen de schermen


fietsstoraDeze week ben ik een kijkje gaan nemen bij Stora Enzo, de gigantische papierfabriek in de haven van Gent. Dit bezoek kaderde in een promotietoer van Indaver, gericht op nieuwe raadsleden en bestuurders van intercommunales. Het was een flink eindje fietsen, en veel gezelschap had mijn fiets niet op de parking.

Het was in elk geval een evenement in stijl. Shuttels met chauffeur om je van het onthaal naar de start te brengen, exquise hapjes en drankjes, een fotograaf die kiekjes maakt die dan meteen te zien zijn op de slotreceptie. Zoals jullie kunnen begrijpen, de biotoop waar ik me helemaal thuis voel.

Maar kijk, zonder het goed te beseffen stond ik plots aan een tafeltje te praten met niemand minder dan Chris De Hollander, de grote baas van Stora Enzo. Hij vertelde onder andere dat het gebruik van papier met ongeveer 5% per jaar vermindert, wat ik persoonlijk goed nieuws vind, maar voor het bedrijf is dat een probleem, want ze hebben jaarlijks 700 000 ton gesorteerd papier nodig om de persen te laten draaien. Aangezien er in België in totaal maar 600 000 ton voorhanden is, moeten ze dus elders papier vinden. Hij had het over de grote hoeveelheden warm water die ze over hebben – als ik ideeën had – graag. Natuurlijk ging het ook over duurzaamheid, en kwam ook de documentaire van Leo en An-Katrien ter sprake. Daar was mijnheer De Hollander niet zo blij mee, want zijn bedrijf wil enkel en alleen bomen met FSC of PEFC label. Het feit dat er wel eens iets mis loopt met de labels wou hij niet zo graag horen. Maar, eerlijk gezegd, dit was een interessante babbel met een vriendelijk man.

Toen mochten we met zijn allen in de hypermoderne aula voor een aantal lezingen. Er was wel iemand vergeten de mirco aan te zetten waardoor het allemaal niet zo duidelijk was, maar kijk, ook zonder die techniek ging het wel. Hoewel, na drie lezingen dacht ik even dat ik op een wedstrijd ‘de saaiste lezing van het jaar’ terecht was gekomen. Maar dat was buiten Chris De Hollander gerekend. Hij palmde het publiek in met een overtuigende speech, mooie beelden, indrukwekkende cijfers en de nodige humor. Stilaan kwam ook de aap uit de mouw.

Vanaf 2018 veranderd er namelijk iets in de afvalwetgeving waardoor bijvoorbeeld ook Chinese bedrijven hier het oud papier zouden mogen opkomen. De grote nachtmerrie van Stora Enzo, want dan kunnen ze de boeken sluiten. Zelfs nu is het zo dat sommige Vlaamse intercommunales hun papier naar Rotterdam brengen, terwijl er oud papier van Breda naar Gent komt. Niet te verwonderen dat de Antwerpse ring volstaat. Dus pleite meneer de Hollander gewoon tegen de vrije markt, en wou hij de aanwezige bestuurders overtuigen hun papier vooral bij hem af te leveren. Het argument van duurzaamheid kwam natuurlijk goed van pas,  als denk ik dat dit weer minder speelt als hij zijn afgewerkt papier kan verkopen in China.

storaenzoDaarna kwam het bedrijfsbezoek, en dat is natuurlijk indrukwekkend. De grootste krantenpapiermachine van de wereld, twee eigen energiecentrales, een sorteerbedrijf en nog veel meer.

Een gigantische kapitaalintensieve machine die echter stilvalt als we met zijn allen minder papier gebruiken of de markt verder wordt vrijgemaakt. Benieuwd hoe het daar de volgende 10 jaar zal gaan. Ik denk ondertussen op een plan om het warme water in te zetten (bijvoorbeeld voor Aquaphonics). Wie weet doe ik nog eens een projectje samen met de heer De Hollander.

duurzaam op papier


Gisteren was ik dus op de voorstelling van de film ‘duurzaam op papier’. De zaal zat afgeladen vol, wat in elk geval een opsteker was voor de makers, Leo en AnKatrien. De film gaat vooral over de praktijken van het papierbedrijf Veracel, die in Brazilië gigantische eucalyptus plantages aanleggen voor papierproductie. Dat dit niet altijd gunstige gevolgen heeft voor de lokale bevolking is een herkenbaar verhaal. Dat het papier uit die plantages echter het FSC label krijgt is behoorlijk verrassend. Blijkbaar gebeurt de controle van de criteria door een extern bedrijf niet zo grondig als wel zou moeten.

Uit het debat achteraf bleken verschillende zaken. Er is onenigheid over de te volgen strategie en over de vraag of plantages sowieso wel een FSC certificaat zouden mogen krijgen. Anderzijds zeggen de voorstanders is het wel een middel om de plantages die er toch zijn een stukje in de goede richting te duwen. Tijdens het debat was de verrassing groot toen plots bleek dat de PR dame van Verasel in de zaal zat. Deze dame komt ook in de film en beweert bij hoog en bij laag dat het bedrijf voldoet aan alle criteria, waarbij ze de woorden duurzaamheid en stakeholder overleg om de twee zinnen gebruikt.

Achteraf heb ik nog even met de mevrouw gepraat, ze bleek dus speciaal overgevlogen van Brazilië voor de filmvoorstelling in de Skoop in Gent. Naast de voetafdruk van zo’n retourtje zegt dit ook wel iets over de schrik van het bedrijf voor hun imago. Ze vond het belangrijk de aanklachten uit de film te ontkrachten. Ze zij daarbij steeds: ‘het is hun woord, of het mijne, geloof zelf wat je wil’.

Het deed me denken aan de vele verhalen die we al kennen, van de tabakslobby die de gezondheidsvoordelen van roken bepleiten, van de oliebedrijven die de gevolgen van hun exploitatie minimaliseren, van de MC Donaldsen die dure marketingsbureaus inschakelen om duidelijk te maken dat fast food deel kan zijn van gezonde voeding.

Bij zo’n gesprekken heb ik toch eerder de neiging om de lokale boeren of de kleine NGO’s te geloven dan de goed betaalde PR-mensen.

Eén thema kwam onvoldoende uit de verf. De oorzaak van de groei van deze productiebossen. De steeds groeiende vraag naar papier, vooral in de Westerse landen. België staat op de tweede plaats wat wereldwijde papierconsumptie betreft. 350 kilogram per persoon per JAAR (danku Lies). Dat is dus bijna elk dag 1 kilogram papier per persoon. Als dit niet drastisch naar beneden gaat zullen bedrijven als Veracel hun onduurzame praktijken verder zetten…

Brazilië voor beginners…


Vanavond wordt op Canvas de aflevering uitgezonden van Brazilië voor beginners waaraan ik mocht meedoen. Trouwe bloglezers herinneren zich wellicht wel de uitgebreide overpeinzingen over dit probleem in februari dit jaar. Het dilemma was toen duidelijk: neem ik het vliegtuig om de ecologische situatie in Brazilië te gaan bekijken en daarmee het Vlaamse publiek te sensibiliseren en help ik daarmee mijn eigen voetafdruk om zeep? Ik heb toen na behoorlijk wat twijfelen nee gezegd.

En daar heb ik absoluut geen spijt van. Sven Pichal heeft de plaats ingenomen en ik ben er zeker van dat hij dat erg goed heeft gedaan. Vandaag ging het op Peeters en Pichal over de illegale houtkap. En hier kan je al een klein stukje zien van de uitzending.  Dit is trouwens ook een goede gelegenheid om nog iets te zeggen over het FSC-hout. Een alternatief voor wie bewust wil kiezen voor hout afkomstig van duurzame bosbouw.

In het laatste nummer van MO* staat een behoorlijk kritisch artikel over de controle op het FSC label. Met name het feit dat ook enkele plantages – die helemaal niet duurzaam zijn- het label krijgen doet toch de wenkbrauwen fronsen. Via de link kan je het hele artikel lezen en de reactie van FSC. Let wel, laat ons het kind niet met het badwater weggooien; Als je dan toch hout – of papier – nodig hebt dan koop je nog steeds beter mét het FSC logo. Wat papier betreft blijft de boodschap natuurlijk vooral minder gebruiken, en zo veel mogelijk gerecycleerd papier. Dan is er veel minder houtpulp nodig. En laat ons ook eisen dat de voorwaarden voor FSC correct worden opgevolgd. Want als we beginnen twijfelen aan de logo’s rond duurzaamheid, dan zijn we ver van huis.

Ik ga vanavond niet thuis blijven om het programma te zien, dat zou ook niet veel zin hebben want ik heb geen TV. De kans is groot dat mijn moeder de reportage zal opnemen, en dan bekijk ik het achteraf wel eens…