geschiedenis van de vooruitgang


geschiedenisVoor wie stilaan de aandrang voelt om cadeautjes te gaan kopen wil ik alvast een tip geven; de geschiedenis van de vooruitgang’ van Rutger Bregman.

Misschien moet ik eerst eens vertellen hoe ik aan het boek ben gekomen. Tijdens het festival ‘possible futures’ stond voor de Vooruit een bestelwagen geparkeerd met als opschrift ‘The Political Party’. Daarin een hele hoop boeken en een kunstenaar, Michiel Vandevelde. Zijn artistiek project is het verspreiden van nieuwe ideeën en het oprichten van een politieke partij. Iedereen mocht enkele boeken meenemen, op een dag zal Michiel dan alle ontleners contacteren om er verder over te praten.

Ik heb 3 boeken meegenomen waaronder dus deze geschiedenis van de vooruitgang. Het is een indrukwekkend boek omdat de auteur (25 jaar) met een zeer vlotte pen een caleidoscopisch beeld schets van de evolutie van de mensheid. Met heel wat achtergrond informatie, rake beschrijvingen en inspirerende ideeën.

Het boek gaat onder andere in tegen de onheilstijdingen die we te horen krijgen, en met heel wat materiaal toont Bregman aan dat we het beter hebben dan ooit. Tegelijk is hij erg kritische voor onze westerse manier van leven met name het individualisme en de vermarkting die overal zijn doorgedrongen. Ondanks zijn optimistische kijk ontkent hij de risico’s niet die we lopen met de klimaatverandering.

Omdat het boek zo rijk is aan ideeën is het moeilijk om samen te vatten, maar ik deel hier toch graag een stukje waar hij de diagnose brengt over onze manier van leven.

–        We houden ons teveel met onszelf bezig, het gemeenschapsgevoel brokkelt af. Met ‘mij’ gaat het misschien wel goed met ‘ons’ – de samenleving – gaat het slecht.

–        We gaan gebukt onder keuzestress. Vrijheid om te kiezen is ons hoogste goed, maar de keuzes waar we in omkomen zijn wezenloos.

–        We hebben het te druk, terwijl we meer tijd hebben dan ook. We werken vaak te hard en er is geen goede reden om het niet wat rustiger aan te doen.

–        We worden gereduceerd tot economische eenheden die zo efficiënt mogelijk moeten worden ingezet.

–        We stellen veel te hoge eisen. We hebben alles wat we nodig hebben en nog veel meer dat we niét nodig hebben en toch willen we alsmaar meer en beter.

–        We weten te weinig over vroeger, we wennen heel snel aan nieuwe verworvenheden en beseffen niet hoe uitzonderlijk deze zijn.

–        We geloven niet meer in vooruitgang, niet omdat we denken dat we het slecht zullen hebben, maar omdat we niet meer weten hoe het beter moet. We hebben een materieel gebrek ingeruild voor een zingevend gebrek.

Of samenvattend: egocentrisme, stress, tijdgebrek, hyperflexibiliteit, veeleisendheid, geheugenverlies en ongeloof. Daartegenover stelt hij het belang van utopiën (niet de blauwdrukutopiën zoals het Nazisme of Communisme), maar het soort open utopieën die vertrekken van gemeenschappelijk nadenken over wat soort wereld en wat soort vooruitgang we willen. Dit lijkt me een goed plan!