vluchten, vechten, bevriezen of verbinden


Nu is er geen weg meer terug. Ik zal dit boekje moeten schrijven, want vandaag schreef mijn zielsverwant Kris Peeters er over in een prachtige opinie in de Standaard.

De klimaatverandering is verpopt van mogelijkheid naar feit. Low Impact Man Steven Vromman stond jarenlang op de barricaden om de opwarming af te wenden, maar verlegt nu zijn aandacht naar overlevingsstrategieën. Voor zijn nieuwe boek twijfelt hij tussen titels als ‘Eerste hulp bij klimaatverandering’ en ‘Genoeg gelachen’.

De opinie staat achter een betaalmuur, maar het zal morgen ongetwijfeld op zijn blog staan. Nog een mooie zin uit zijn opiniestuk:

Het teveel wordt maar decadentie in zijn volgehouden, vanzelfsprekende vorm. In zijn hoedanigheid van uitzondering is dat juist een verschijningsvorm van het noodzakelijke: de maatschappelijke en mentale buffer die we niet kunnen missen. (…) Het is dansen op een slapper wordende koord. Want wie ophoudt met dansen, valt onherroepelijk in de diepte.

Dat zou dus ook een mooie titel kunnen zijn: dansen op een slapper wordende koord. Maar graag wil ik vandaag nog een andere invalshoek voorstellen: Vluchten, Vechten, (be)Vriezen of Verbinden.

Uiteindelijk gaat het over hoe we reageren op de schokken die op onze weg komen. Zo zijn er mensen die geneigd zijn te vluchten voor het vele slechte (klimaat)nieuws. Vluchten in feestjes en consumptie, of je toevlucht nemen tot complottheorieën of techno-fantasie verhalen. Met een paar vrienden een zelfvoorzienende gemeenschap vormen in de Ardennen is misschien ook een vorm van vluchten. Het zijn alle strategiëen waarmee je wegkijkt van de risico’s, en kan ook letterlijk betekenen: nog een vlucht boeken naar een parelwit strand.

Bevriezen is dan eerder de reactie die je ziet bij mensen die angstig of depressief worden. Ze geloven dat het allemaal geen zin meer heeft, dat hun acties er niet toe doen. Ze volgen angstvallig het nieuws en gaan er vanuit dat het niet meer goed komt. Of ze worden apathisch en gevoelloos. Ze leven hun leven ‘nu het nog kan’.

Vechten is de reflex die wellicht het meest bij mezelf past. Alles doen wat je kan om het de vijand te bestrijden. Je levensstijl aanpassen, petitie’s tekenen meedoen met klimaatmarsen en code rood. Nogal wat van die vechters komen vroeg of laat in een eco-burnout. Ze worden cynisch of gaan uiteindelijk toch vluchten. Vechten is natuurlijk beter dan bevriezen, maar vermoeiend en lastig. In een gevecht kan je ook gekwetst raken.

Zo kennen we allemaal de theorie, in geval van dreiging omschakelen naar een van deze modi; bevriezen, vechten of vluchten. Maar er is nog een vierde optie, en die leerde ik kennen dank zij mijn levenspartner (die therapeute is).

Het 3-V verhaaltje wordt vaak verteld in een context “toen we als grotbewoner met een beer geconfronteerd werden hadden we maar drie keuzes. Vechten, vluchten of bevriezen.” Onze voorouders leerden echter snel dat er nog een vierde optie was: Verbinden. Je stamgenoten verwittigen en samen een plan maken om de beer uit te schakelen. En ook, je laten troosten en verzorgen mocht je getraumatiseerd of gewond raken bij de ontmoeting met de beer.

In de context van de huidige uitdagingen is dit ook de boodschap van het boek. We kunnen de schokken niet alleen aan, we zullen ons moeten verbinden. Met elkaar, met onze buren en gemeenschappen. Zo kunnen we ons beter voorbereiden én indien nodig samen puin ruimen. Maar ook verbinden met wat we echt voelen in deze penibele situatie. We kunnen ons verbinden om te rouwen over het verlies dat ons te wachten staat. Verbinden ook met alles wat leeft op de planeet, en met de toekomstige generaties wiens lot in onze handen ligt. Verbinden als sleutelwoord, gekoppeld aan veerkracht en voorbereiding.

Als ik dit idee even in een cover giet dat is dit de uitkomst (de foto of vormgeving is niet zo belangrijk). Alweer bedankt voor de reacties.

8 reacties op ‘vluchten, vechten, bevriezen of verbinden

  1. EN verbinden, niet OF verbinden. Ik zal altijd vechten en nooit ‘fluffy’ worden, dat komt er van als uit de onderkant komt en op straat hebt geleefd! Blijf dus alert voor het lijden dat we niet kunnen ‘afschaffen’ door alleen maar ‘te verbinden’ en te voelen.

    Geliked door 1 persoon

  2. Misschien wel en/of verbinden? voor mij is het duidelijk dat het EN is maar de meesten vluchten spijitig genoeg misschien omdat ze de 4de weg niet kennen, maar ook omdat dit de gemakkelijkste weg is, en wordt ons opgelegd door het consumptiepatroon; voor mij is het duidelijk dat het neo liberaal kapitalisme onverenigbaar is met de klimaatuitdagingen, zie ook de verklaringen van Bruno Colmant van de Koninklijke Academie van Belgie, maar welke politicus durft dat te zeggen, het lijkt wel een taboe, vandaar het vluchten,…

    Like

  3. Ja! Dit is het! Ik zou dan ‘Vluchten, vechten, (be)vriezen of verbinden’ schrijven. En zeker de uitleg over de titel die je hier doet, in het boekje opnemen. Veel succes Steven! 👏

    Like

  4. Super goede insteek vind ik.
    Ik kies voor EN verbinden. In diverse situaties kan iemand op een andere V manier reageren en dat is een keuze van het moment en is ok. Als alle Vechters zich op een constructieve manier met elkaar Verbinden komen we ook al veel Verder.
    Wat de ondertitel betreft: ‘… chaotische tijden’ vind ik te algemeen. Het boek gaat over de klimaatopwarming en deze is verpopt tot een feit. ‘… de opgewarmde wereld’ of ‘… ‘… in de klimaatopwarming’

    Like

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s