de kolonisatie van de toekomst


Op het einde van zijn indrukwekkende boek Revolusi zit David Van Reybrouck te dobberen op een prauw aan het strand van Noord-Sulawesi. Terwijl hij mijmert over het koloniale verleden van Indonesië glijden zijn gedachten over de toekomst. Een citaat dat me heel hard trof:

Zelfs als we ooit met het kolonialisme uit het verleden helemaal in het reine zijn gekomen, hebben we nog steeds niets gedaan aan de dramatische manier waarop we nu de toekomst koloniseren. De mensheid neemt de komende eeuw in met dezelfde meedogenloosheid waarmee in vroeger tijden werelddelen werden toegeëigend. Wij gedragen ons als de kolonisatoren van de toekomstige generaties, wij ontnemen hun hun vrijheid, hun gezondheid, misschien zelfs hun leven. We zadelen hen op met onszelf. 2020 heerst over 2080 met een brutalitiet en onverschilliehgeid die doen duizelen.

Verder borduurdend op het thema gaf Van Reybrouck enkele dagen terug de 50ste Huizinga-lezing. Dit is een prestigeuze lezing die jaarlijks aan de universiteit van Leiden wordt gehouden. Je kan hieronder de hele lezing bekijken. Het is een flinke brok. Voor de ongeduldigen: David start op minuut zes en hij spreekt precies een uur.

Het eerste deel is voor de meeste bezoekers van deze blog wellicht bekend. Een prangende beschrijving van de ernst van de biodiversiteitscrisis en de klimaatcrisis. Hij maakt duidelijk hoe onrechtvaardig de gevolgen van deze rampen verdeeld zijn over de wereld én hoe slecht we ervoor staan. Na een oproep aan de rijke landen om hun beloftes voor een klimaatfonds voor het Zuiden eindelijk na te komen, schetst Van Reybrouck vier mogelijke oplossingen.

1. Een ander democratisch model. Laat burgers mee delilbereren over mogelijke maatregelen en leg de voorstellen via een preferendum voor aan de brede bevolking. Inderdaad een piste die het draagvlak kan vergroten en het gebrek aan leidersschap kan compenseren. Een aantal voorbeelden maken duidelijk dat dit echt een verschil kan maken.

2. Zorgen dat er op mondiaal vlak een overleg komt waar burgers mee input kunnen geven over de grote milieu-uitdagingen. Want bij instellingen zoals de VN verdedigen de landen vooral hun eigen belangen. Op dit moment loopt een eerste dergelijk experiment ‘Global Assembly’ het zou moeten leiden tot op grote schaal organiseren van wereldwijd overleg tussen burgers.

3. Het invoeren van individuele uitstootrechten in de zin van ‘klimaatdukaten’, een idee dat ooit is uitegewerkt door David Fleming in zijn boek ‘energieslank leven met klimaatdukaten‘. Iedereen krijgt eenzelfde aantal CO2 credits als basisinkomen en kan dus meer door te kiezen voor klimaatvriendelijke producten en diensten. Het zou de hele economie doen kantelen is veel rechtvaardiger dan een platte CO2 taks.

4. Burgelijke ongehoorzaamheid. Uiteindelijk is de situatie zo ernstig en blijven onze leiders zo in gebreke dat een volgende stap nodig is. We kennen Extiction Rebellion en de klimaatzaak als voorbeelden. David Van Reybrouck pleit voor een ‘fiscaal gewetensbezwaar’. Eerst moeten we berekenen welk deel van het uitgegeven overheidsgeld gebruikt wordt voor destructieve activiteiten zoals fossiele brandstoffen. Stel dat dit 20 % is, dan kunnen burgers beslissen om 20% van hun belastingen te betalen. Het is een campagne die doet denken aan een acties van VRAK met oorlogsbelastingweigeraars. Decennia geleden heb ik deze campagne nog gesteund en de website (zij het in antieke vorm) bestaat nog steeds.

Na het bekijken van de lezing moest ik (natuurlijk) wel eens aan mijn boek denken. Want in Amor Mundi zijn er experimenten met participatieve democratie. Er zal een Citycouncil en zelfs een wereldregering (met burgers) ontstaan. Het basisinkomen met CO2 budget worden ingevoerd en het hele boek is doorspekt met voorbeelden van burgelijke ongehoorzaamheid en activisme. Je zou bijna kunnen zeggen dat Amor Mundi een beeld geeft van een samenleving die de vier voorstellen uit de lezing integreert. Ik heb mijn roman een tijd geleden naar David gestuurd, ik heb geen idee of hij al tijd heeft gehad om het te lezen. In elk geval is het fijn te zien dat ik op eenzelfde lijn zit als deze grote en inspirerende denker 😉

Een reactie op “de kolonisatie van de toekomst

Laat een reactie achter op elinevanantwerpen Reactie annuleren

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s