I.VI. ziehier een bommetje


(Lees hier de start van het verhaal. Klik hier voor het personenregister)

Nu wordt het echt menens. Het wegvallen van de sociale media blijkt niet meer dan een aperitiefhapje. Het hoofdgerecht zal zwaar op de maag liggen. Wat mezelf betreft, we zijn twintig weken na de conceptie. De wereld waarin ik terecht zal komen ziet er steeds beroerder uit. Voor abortus kom ik echter niet meer in aanmerking (en die gedachte zal nooit zijn opgekomen bij mijn ouders).

Maandag 31 maart 2025 – 429.99 ppm

Tien dagen zonder verse foto’s van haar kleinkinderen is lastig voor Odette. Het skype gesprek van vorige week was niet echt geruststellend. Normaal let ze erop om haar zoon niet meer dan een keer per week te bellen, op vrijdagavond. Maar nu is de pijn van ontsteking te lastig en neemt ze haar gsm ter hand. Het is nog een van de zeldzame exemplaren zonder touchscreen. Odette hoort meteen aan de stem van haar zoon dat er hem iets dwars zit. ‘Mama, goed om je te horen, alles goed? Je spelletjes solitaire gewonnen vandaag?’   ‘Alles uitstekend met mij, ik heb nog niet met de kaarten gespeeld. Heb jij nog iets gehoord van je zus, en van de kleinkinderen in Boston, het is alweer enkele dagen geleden, ik ben toch een beetje ongerust’. Het blijft even stil aan de andere kant van de lijn. ‘Bart, heb je me gehoord?’. ‘Ja zegt Bart, “het wegvallen van de sociale media is nog het minste. Ik denk dat er nog meer komt’. ‘Hoe bedoel je Bart, komt er oorlog misschien?’ Odette heeft nog vage herinneringen aan de verhalen van haar moeder over de tweede wereldoorlog, en blijft dus steeds op haar hoede voor een nieuwe wereldbrand. ‘Dat weet ik niet, maar luister mama, probeer vandaag nog zoveel mogelijk geld af te halen, in de bank, aan bankautomaten, waar je maar iets kan vinden.’ ‘Hoezo Bart, ze zeggen altijd dat het niet slim is om veel contant geld in huis te hebben.’ ‘Luister mama, doe toch maar wat ik zeg. En ga ook naar de winkel, koop vooral water, batterijen, zeep, rijst, pasta, bouillonblokjes, kaarsen, lucifers – van die lange – en wc-papier’. Opnieuw een stilte. De gerimpelde hand van Odette trilt lichtjes. ‘Maar jongen, het wordt dus toch oorlog?’ ‘Dat weet ik niet, maar doe gewoon wat ik zeg. Het kan nooit kwaad om wat reserve te hebben”. ‘Ok, dus ik ga eerst geld afhalen en dan zo veel mogelijk kopen’. ‘Nee mama nee. Betaal vooral met je kaart, vraag wat extra cash en ga zoveel mogelijk geld ophalen. Ik probeer in het weekend langs te komen.’ ‘Ok’ antwoordt Odette, onzeker en zwak, ‘ik zal thuis zijn’. ‘En niet ongerust zijn, ik zal eens bellen naar Boston’. ‘Oke jongen’ De oude vrouw laat zich in de zetel zakken en staart naar buiten. Geen vuiltje aan de lucht.

***

Mona staat aan de schuiven aan de zelfkassa van de supermarkt. Na een baaldag op school heeft ze met vier vriendinnen afgesproken die middag. Samen wat chillen bij haar thuis, en naar wat afleveringen van BoysCreek kijken, dat is het plan. Nu het ernaar ziet dat ze niet meteen weer aan de slag kunnen met Instagram of Viber gaan jongeren elkaar vaker opzoeken. Ze maken dan gekke foto’s en tonen die aan elkaar en steken duimen in de lucht. Het blijft natuurlijk jammer dat ze hun beelden niet meteen wereldwijd kunnen delen, maar het is beter dan niks. In haar karretje een promo pack van 6+ 2 gratis Redbull en twee megapakken chips. De sensoren scannen automatisch haar karretje. Ze klikt de betaalapp op haar smartphone open en houdt de QR-code voor de scanner. Ze houdt haar oog voor de iris-lezer en ziet op het led-scherm de onverwachte maar vertrouwde mededeling: ‘Money is no longer available, because of enough’. Dit moet een grap zijn denkt ze, terwijl diep in haar lijf een alarmsignaal afgaat. Ze probeert het opnieuw. Ze kijkt rond zich en ziet aan de andere zelfkassa mensen verwoed op de schermen tikken en met smartwallets zwaaien. Mona begint steeds luider te zoemen, het lijkt wel een Ohm-mantra. Overal stijgt geroep op, het weinige personeel dat in de supermarkt werkt komt aangelopen. Aan de andere kassa’s stijgt nog meer geroep op. In Gent, Kaapstad, Shanghai, Warschau en Manilla. Overal ter wereld spelen zich op hetzelfde moment dezelfde taferelen af bij betaalautomaten en kassa’s. Alle virtueel geld is weg. Alle rekeningnummers, saldo’s, kredieten en reserves. Op alle schermen tegelijk verdwijnen de getallen en worden vervangen door dezelfde boodschap: ‘Money is no longer available, because of enough’. Overschrijvingen, bestendige opdrachten, alles is weggevaagd. Niemand heeft nog geld op zijn rekening, niemand hééft nog een rekening. Van Lochristi tot de Kaaiman-eilanden, van Vaticaanstad tot Tokyo. Op alle plaatsen zitten mensen verdwaasd naar hun scherm te kijken terwijl ze proberen een betaling voor vuilnisophaling of een aflever maaltijd af te ronden. In talloze winkels weten zowel verkopers als klanten niet wat te doen. Behalve de fysieke munten en coupures bestaat er geen geld meer. 95% van de mondiale geldvoorraad is in het niets verdwenen. Het eerste wat Mona denkt is, ‘dit moet ik nu meteen delen op Facebook’. Zodra de zinloosheid van haar gedachte duidelijk is grabbelt ze de chips en energiedrankjes mee en rent huilend de winkel uit.

***

De impact van de grote verdwijntruc van het geld is vele male groter dan de SMBO. Een wereld zonder virtueel geld is simpelweg ondenkbaar. Zoals iemand vlak voor hij de geest geeft zijn leven ziet voorbijflitsen, struikelen bij miljoenen mensen reeksen gedachten over elkaar. Lonen kunnen niet uitbetaald worden, online kopen kan niet meer, wie een uitkering krijgt weet niet hoe dit nu moet gebeuren. Wie maandelijks een hypotheek betaalt vraagt zich af of de lening daarmee is geannuleerd. Als alle data verdwenen zijn weet de bank nog wie wat te tegoed heeft, wie wat nog moet betalen? Migranten kunnen geen geld overschrijven naar het thuisfront, de internethandel valt stil in enkele seconden. Zelfs al willen mensen hun schulden of huur betalen, er is zelfs geen rekeningnummer om op te storten. Hoe moet het verder met de economie, de overheid, het zorgsysteem? Hoe kunnen water en gas betaald worden, en hoe moet het nu met aankopen van elementaire producten als voedsel. De meeste mensen hebben slechts een handvol euro beschikbaar, want de omschakeling naar een cashless systeem is in heel wat landen bijna voltooid. Alle aandelen, alle spaargeld, elke financiële waarde uitgedrukt in bits en bites is opgegaan in een gigantisch zwart gat. Net als bij de SMBO is het falen overal tegelijk opgetreden, wereldwijd op hetzelfde moment. En gezien de ervaring van de voorbije week groeit snel het besef dat het niet over een tijdelijke storing gaat.

***

Odette volgt die dag zoals altijd de raad van haar verstandige zoon. Na het bezoek aan de bankautomaat gaat ze inkopen doen, in beide winkels vraagt ze bij het betalen wat extra geld. Het kost haar nogal wat moeite om de voorraad water en droge voeding met de lift tot in haar appartement te krijgen. Ze brengt alles binnen, doet de deur op slot en bekijkt de buit terwijl ze op adem komt. Ze heeft ruim 750 euro in briefjes geld kunnen verzamelen, in de portemonnee steekt nog een handvol munten en dankzij haar aankopen van de dag heeft ze genoeg Delhaize zegeltjes om voor een prikje een set duurzame potten en pannen aan te kopen. Ook geschikt voor inductievuren. Was ze een halve dag later begonnen aan haar strooptocht dan was ze van een kale reis teruggekomen. Met stijgend afgrijzen ziet ze op het middagjournaal de beelden van de lange rijen aan de bankautomaten en de wanhoop die zich verspreidt als een lopend vuurtje. Eerder als een felle bosbrand zoals die steeds vaker voorkomt. Ze kijkt nog even werktuigelijk naar de reclame voor ‘rundvlees van hier’ en de andere promo boodschappen op de openbare zender. Ze vindt het haar plicht in deze moeilijke tijden toch de reclamespots te bekijken. Het is voor die bedrijven al moeilijk genoeg. Met haar stapeltje bankbiljetten loopt ze naar de slaapkamer. Ze frommelt de papiertjes in een eenzame sok en stopt die dan onder haar matras. Zo deed ons grootmoeder dat ook denkt ze. Ze gaat op bed liggen.

***

De voorzitter van de nationale bank brengt die avond een mededeling op alle zenders. Geflankeerd door de eerste minister, de koningin en de stafchef van het leger. Hij bezweert de mensen rustig te blijven. Dit is een kortstondige systeemfout, er wordt met man en macht gewerkt aan oplossingen en de burger kan, nee, moet alle vertrouwen hebben in de overheid. In afwachting van de terugkeer van het virtuele geld zal opdracht gegeven worden om geld bij te drukken. De man vertelt er niet bij dat de regering enkele jaren geleden om efficiëntie redenen de drukpersen ontmanteld heeft en sindsdien alle geld in Frankfurt wordt gedrukt. Het is dus nog even afwachten als het zal lukken met de verse ladingen briefjes. Maar zo verzekert de man, er is geen reden tot ongerustheid, terwijl op zijn bovenlip minuscule zweetdruppeltjes parelen. Je hoeft zelfs geen SuperHD scherm te hebben om dit te zien. Na de toespraak begint de paniek pas echt. Overal gaan mensen op zoek naar cash geld. Zelfs al is duidelijk dat de automaten niks meer lossen, toch staan er lange rijen. Nogal wat mensen doen twee of drie pogingen en merken dat hun kaart is ingeslikt. Bellen naar Card Stop heeft geen zin, er is niemand om de telefoon op te nemen – alle personeel is zelf op zoek naar cash – en welk nut heeft het een kaart die niet werkt af te sluiten. Een tweede golf van massale volkstoeloop richt zich op cafés, restaurants, nachtwinkels, tankstations en ander plekken waar mogelijks cash geld kan zijn. Zelfs sekswerkers krijgen tientallen bezoekers over de vloer die vragen of ze wat geld kunnen opnemen. Dit is uiteindelijk een van de laatste sectoren waar klanten liefst cash betalen. Het duurt niet lang of de meeste van die zaken sluiten hun deuren of maken met handgeschreven affiches duidelijk: ‘geld afhalen onmogelijk’. ‘No Cash’. Enkele slimme cafébazen organiseren snel een happy hour om de klanten die om een of andere reden nog niet doorhebben wat er aan de hand is hun laatste centen uit de zakken te halen. De storm gaat echter bijna even snel gaan liggen als die gekomen was. In minder dan een etmaal is bij iedereen duidelijk geworden dat a) alle virtueel geld verdwenen is b) alle rekeningen in rook zijn opgegaan en c) dat er geen enkele manier is om ergens nog cash te vinden. Ook niet door over de grens te gaan. Dus wordt het plots heel stil in de straten die nacht. Iedereen haast zich naar huis om te piekeren over hoe het nu verder moet, om op zoek te gaan naar spaarpotten en bakjes met schijnbaar waardeloze muntjes. In vele huiskamers zitten de huisgenoten rond de tafel om een reddingsplan op te zetten. Samen met de ondergaande zon schuift een brede strook vol slapeloosheid over de planeet. Hier en daar verschijnt een verwaaide figuur met een houten kruis en daarop de tekst: ‘het einde van de wereld is nabij, bekeerd u tot God, nu het nog kan’. Het taalonderwijs is ook niet meer wat het zou het moeten zijn.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s