Wat zou je doen mocht je weten dat je nog dertig dagen te leven hebt? Niet alleen jij, maar iedereen, alle leven op aarde zal binnen een maand ophouden te bestaan. Het is een wat ongewone vraag die ik vorig weekend voor het eerst losliet op een publiek.
Het is een beetje het omgekeerde van de antwoorden die je krijgt als je aan mensen op hun sterfbed vraagt waar ze spijt van hebben. Vaak is dat te hard werken, te weinig genieten, te weinig tijd voor vrienden en familie, te weinig trouw zijn aan zichzelf… Het punt is, natuurlijk gaan we allemaal dood (wel niet binnen de dertig dagen), toch zijn we vaak niet bezig met de zaken uit het lijstje hierboven, maar vullen we onze dagen eerder met dingen waarvan we op ons sterfbed spijt hebben. Bizar toch?
Vanwaar nu deze vreemde vraag? Dit past natuurlijk bij de komst van mijn nieuwe boek Zwarte Zwanen (dat nu in druk is). Daarin zijn 15 wat-als verhalen uitgewerkt. Eentje vertrekt van een onmogelijke gebeurtenis, namelijk het gradueel verdwijnen van de zwaartekracht, wat uiteindelijk betekent dat alle leven zal verdwijnen. Ik heb even aan AI gevraagd om het verhaal kort samen te vatten, de uitkomst is redelijk aanvaardbaar en hier te beluisteren. En zo maak ik meteen een bruggetje naar wat ik echt wil zeggen.
Ik las vorig week dit boek van Yudkowsky en Soares met de nogal onheilspellende titel: ‘Als iemand dit bouwt gaat iedereen door. Waarom superintelligente AI ons einde kan betekenen.’ De auteurs zijn gepokt en gemazeld in AI onderzoek en leggen haarfijn uit wat de risico’s zijn van de volgende generatie AI. Namelijk superintelligentie waar AI zichzelf steeds slimmer maakt. Er is nog discussie aan de gang wanneer we op dat punt zijn aanbeland. Volgens sommige is het een kwestie van jaren, volgens anderen is het zowat nu aan de gang. Maar hoe dan ook, als die superintelligentie er komt dan zou het er wel eens slecht uit kunnen zien. De kans dat we dit meemaken is vele malen groter dan het eventueel verdwijnen van de zwaartekracht. Je kan hier het eerste deel van boek lezen.
Ik schreef enkele maanden geleden al eens over de gevaren van AI en een paar weken terug opnieuw. Misschien ben ik wat te vatbaar voor doemverhalen, maar dit komt dus bovenop de klimaatontwrichting, de achteruitgang van de democratie, de geo-poliltieke spanningen en het ineenstorten van eco-systemen.
Op het einde van het boek hebben de auteurs het over hoe we nu moeten leven met dit soort potentiële dreigingen. En dan verwijzen ze naar andere periodes in de geschiedenis waar grote groepen mensen met een existentiële dreiging leefden. Denk maar aan de Spaanse griep, de wereldoorlogen of de spanningen tijdens de Koude Oorlog. Dan blijkt dat het niet nodig is angstig in een hoekje te kruipen. Integendeel, het zijn periodes waarin mensen verbinding zoeken, troost vinden in cultuur en natuur, waarbij vriendschappen en liefde plots belangrijker worden en je dankbaar bent om elke dag die je krijgt. Ditzelfde idee las ik in ‘De wereld van gisteren’, het monumentale boek van Stefan Zweig. Daar heeft hij het over Oostenrijk op het einde van de eerste Wereldoorlog. Het land is verslagen en vernederd, in stukken gehakt, de mensen zijn arm en uitgehongerd en de inflatie is onvoorstelbaar. “Want juist door wat niemand verwacht had, dat wat vroeger het stabielst was geweest, het geld, dagelijks minder waard werd, waarderden de mensen de werkelijke waarden van het leven – werk, liefde, vriendschap, kunst en natuur – des te meer, en het hele volk leefde midden in de catastrofe intenser en geconcentreerder dan ooit.”(p. 287)
Nog een kleine PS, want ik heb het hier wel over de gevaren van AI, maar ik maak er zelf ook wel eens gebruik van, bijvoorbeeld om een audio samenvatting te maken van een verhaal. Ik weet wat de milieu-impact is van deze technologie en dat ik door er gebruik van te maken misschien zelfs de komst van superintelligentie mee mogelijk maak. Dus wie mij hierin hypocriet vindt heeft daar alle redenen voor. Ik ben echter ook maar mens, dansend in de schaduw van de vulkaan.
Low Impact Man 