vrolijk en vrij ten onder…

Wie de media volgt (en alle begrip voor wie dat niet meer doet) ziet tussen de vele berichten toch wel een duidelijk patroon opduiken. Een paar recente voorbeelden.

Vandaag in DS een stuk van de onvolprezen Timothy Garton Ash over AI. Daarin heeft hij het over de risico’s van de nieuwe generatie AI die in sneltempo op ons afkomt. Zijn inschatting is dat ondanks de vele alarmsignalen er geen regulatie zal komen. Want deze wedloop gaat over geld en geopolitieke macht. Zowel bedrijven als grootmachten zijn in een genadeloze strijd gewikkeld om controle te verwerven over deze technologie. Zijn gok is dat dat de kans op een of andere ramp hoger ligt dan 90 procent. Wie denkt dat dit dan de aanleiding zal zijn tot strengere regulatie betwijfelt hij.

Zoals Robert Wright het in zijn boek The God test verwoordt: “Nooit eerder heeft de nabije toekomst zo’n breed scala aan niet langer onwaarschijnlijke paden voor de mensheid in petto gehad die zo ingrijpend transformatief zijn.” Maar wat wordt het: de hemel of de hel? (Dit citaat van Robert Wright zou trouwens op de cover van Zwarte Zwanen kunnen staan.)

Een andere kwestie dan. Al een hele tijd zijn er aanbevelingen van de Hoge Raad voor de Gezondheid om het gebruik van alcohol verder te ontmoedigen. Na een lange strijd beslist de federale minister dat er bij elke promotie voor alcohol een melding moet staan: ‘Alcohol schaadt de gezondheid’. Vandaag verschijnt in alle kranten een grote advertentie betaald door de bier- en alcoholsector (die mee aan tafel zat tijdens de onderhandelingen over het voorstel). Daarin kraken zij de nieuwe maatregel af als zijnde betutteling en een bedreiging van de Vlaamse identiteit. Nog geen uur later struikelen een aantal politici over elkaar om hun afkeer over de door henzelf goedgekeurde maatregel te laten blijken. De aanpak is bekend, ze maken een karikatuur van de tegenstander en vallen die dan aan. Volgens mij zal er nergens op de reclame staan dat iedereen water en magere kaas moet eten.

Nog een laatste voorbeeld. Dat de ruimtelijke ordening in Vlaanderen er ramp is weet iedereen. Dat er dus dringend een beleid nodig is om ruimte vrij te maken voor natuur, landbouw en klimaatadaptatie is ten overvloede aangetoond. Heel wat rapporten en studies maken duidelijk dat dit een dringende kwestie is. In een uitgebreid interview legt topambtenaar Toon Denys nog maar eens de vinger op de wonde.

Denys brengt zijn moeilijke boodschap niet alleen aan de politici, maar ook aan de gewone Vlaming. Tegen 2040 mag er geen nieuwe open ruimte meer aangesneden worden om te bouwen. “Vlamingen zijn geboren met een baksteen in de maag, maar die baksteen zullen ze alleen nog maar kunnen leggen in de al bebouwde ruimte. Denk aan het afbreken en omvormen van bestaande gebouwen”, zegt Denys. Tegelijk streeft de Vlaamse regering er zelf naar om nog eens 450.000 extra woningen te realiseren tegen 2050.

Die gigantische uitdaging betekent onvermijdelijk dat de nieuwe generaties afscheid zullen moeten nemen van het vroegere ideaalbeeld. Lees: een nieuwe bouwgrond voor een huisje, tuintje, met eigen auto met oprit en liefst nog in het groen. ”Als dat de overheersende mentaliteit blijft, dan gaan we er niet komen”, zegt Denys. “Dan lopen we straks helemaal vast op het vlak van mobiliteit en verliezen we tegelijk plaats voor natuurherstel en waterberging, voor onze eigen voedselproductie op het platteland en voor onze industrie.

Het is duidelijk, hier is doortastend beleid nodig. Maar opnieuw ziet het er naar uit dat onze ministers zullen bezwijken voor de eigen achterban (de boeren), de fermette-kopers en paarden-eigenaars, en de zogenaamde Vlaamse aard. Zelfs al is het huisje-tuintje verhaal nefast voor de volgende generaties we gaan toch niet aan de mensen zeggen hoe ze moeten wonen.

De angst van de politici voor de burger is zo groot geworden dat elke maatregel die maar een beetje weerstand zou kunnen opwekken vermeden wordt. Idem met alles wat de economische groei zou kunnen beperken, winst is belangrijker dan gezondheid, dan natuur, dan toekomst. Dat doet me meer en meer vrezen dat we steeds dichterbij de afgrond komen. Het goede nieuws is, als we erin tuimelen zal het zonder betutteling en in volle vrijheid zijn…

(Gelukkig zijn er nog burgers en organisaties die hun stem laten horen, bijvoorbeeld Natuurpunt met hun nieuwe campagne. DOE MEE.)