het kan wél

Sinds 2008 is het mijn persoonlijke keuze om ‘goed te leven binnen de grenzen van de planeet’. Het is voor mij al langer duidelijk dat dit mogelijk is – met of zonder airco. Stoppen met vliegen, autorijden en dieren eten, klein wonen en weinig spullen kopen en je ben er ongeveer. Met deze grondige test van Babette Porcelein kan je zelf uitzoeken hoeveel Aardes er nodig zijn voor jouw levensstijl. Ik ken trouwens best wat mensen die erin slagen binnen de planetaire grenzen te leven. Wellicht gaat het over enkele procenten van de bevolking. De vraag is natuurlijk of dit ook mogelijk zou kunnen zijn voor de hele wereldbevolking, met name ruim 8,3 miljard mensen.

En daar is nu toch wel opwindend nieuws over. Thomas Piketty en een heleboek andere knappe koppen zijn aan het rekenen gegaan. Zou het mogelijk zijn een toekomstscenario te bedenken waarbij iedereen goed kan leven binnen de planetaire grenzen? Het antwoord is: jazeker! En dit kan je allemaal lezen in dit uitgebreide paper ‘Prosperity within limits‘.

Wat is er dan nodig? Een snelle afbouw van de afhankelijkheid van fossiele brandstoffen, het aanvaarden van sufficiëntie als leidend principe en het aanpakken van de ongelijkheid. In de paper betogen de auteurs dat het mogelijk moet zijn dat elke aardbewoner in 2100 over een inkomen van 60 000 euro beschikt en we tegelijk de klimaatcrisis kunnen stoppen. Een stukje van de oplossing komt van innovatie, maar steeds gekoppeld aan maatschappelijke veranderingen. Hoe ziet dat er concreet uit?

• het verschuiven in de richting van een ‘immateriële’ economie. Alle sectoren die zorgen voor overconsumptie en vervuiling moeten krimpen, enkel zorg, cultuur en onderwijs groeien
• het landgebruik wordt drastisch herschikt, met als belangrijkste maatregelen het afbouwen van vleesconsumptie tot 1 dag per week dierlijke eiwitten, met positieve effecten voor klimaat én biodiversiteit
• het verkorten van de werktijd tot een twintig uren week

Cruciaal in het plan is het idee van ‘sufficiëntie’, zowel wat inkomen als consumptie betreft. Het gaat niet langer over alsmaar meer én meer, maar over beter. Het inkomen in de rijke landen moet stabiliseren, dat van de inwoners van het Globale zuiden moet naar omhoog, en tegen 2100 is er voor iedereen die 60 000 euro. (Dat is een pak meer dan wat ik ooit zelf verdiend heb) In het rapport bespreken de auteurs ook hoe we daar kunnen raken. De schatting is dat er zowat 10 tot 12% van het globale BNP nodig is om die omslag tussen 2030 en 2060 te kunnen realiseren. Is er draagvlak voor deze ideeën? Volgens Piketty wel omdat het voor veel mensen een enorme kwaliteitsverbetering zou kunnen betekenen. Ook bij ons, want stel je voor; meer vrije tijd, meer cultuur, zorg en onderwijs, meer natuur en gezondheid. Bijkomend voordeel van dit scenario is dat dit de bevolkingsgroei zou afremmen, want de welvaart en opleiding in het Zuiden neemt toe, en het is een wetmatigheid dat op zo’n moment het aantal geboortes daalt. Daarnaast zou het compenseren van de eeuwenlange plundering van grondstoffen in het Zuiden een economische boost geven waardoor de migratiedruk gaat afnemen.

Alle maatregelen samen kunnen zorgen voor een vermindering van broeikasgassen waar het doel van de 2 graden zou gehaald worden tegen 2100.

Wil je er wat dieper in duiken, deze podcast van ‘leven na de groei’ bespreekt de ideeën ten gronde. Er is enerzijds de paper van Piketty en daarnaast het uitgebreide Global Justice Project. Een project waarbij nog meer wetenschappers zijn betrokken en veel concrete ideeën zijn uitgewerkt over hoe we dit zouden kunnen realiseren. Als dit geen goed nieuws is, een toekomstbeeld dat zowel voor de planeet als voor de mens goed uitpakt!

In de verhalen in mijn boek Zwarte Zwanen (nog 100 dagen!) kan je trouwens een glimp opvangen van hoe zo’n wereld er concreet zou kunnen uitzien. Wie al een voorproefje wil, op de Gentse feesten breng ik een verhaal op 23 juli bij Proveg, en een paar dagen later kan je Heel de Wereld nog eens meemaken in de Theaterbox.