de ecologische kost van oorlog

Natuurlijk moet het menselijke leed in Oekraïne, Gaza, de Westelijke Jordaanoever, Iran en andere landen die te maken hebben met oorlog ten volle erkent worden. Maar hier wil ik even stilstaan bij de onderbelichte ecologische impact van oorlogsvoering.

De wereldwijde militaire industrie zou verantwoordelijk zijn voor 5,5 procent van de totale emissie’s van broeikasgassen. Met de kanttekening dat dit wellicht een onderschattting is, want die uitstoot moet niet in de nationale klimaatboekhouding worden opgenomen. Die uitstoot is meer dan die van de internationale luchtvaart én internationale scheepvaart samen. Het zal wel duidelijk zijn dat tanks, gevechtsvliegtuigen, raketten en fregatten enkel met fossiele brandstoffen functioneren. Een F-35 verbruikt 5.600 liter brandstof per uur, goed voor 15 ton CO2. Daar heb ik drie jaar voor nodig. Het maken van die tuigen vraagt massale hoeveelheden grondstoffen, staal en energie. Het zou wel eens kunnen dat de militaire industrie een van de verklaringen is dat de gemeten CO2 concentratie in de atmosfeer steeds sneller stijgt, ondanks de op modellen gebaseerde gerapporteerde daling van veel landen en bedrijven.

Maar dan is er ook de kant van de verwoesting. In Apache stond een uitgebreid artikel over de ecologische schade in Gaza. Een klein fragment uit een interview: “Alleen al het feit dat de hoeveelheid bommen die het Israëlische leger op Gaza heeft gedropt vergelijkbaar is met dertien atoombommen die op Hiroshima vielen, is voldoende om een volledig stuk land tot diep in de ondergrond te vernietigen. Bovendien weten we niet welke munitie er allemaal gebruikt is. Gaza was een laboratorium voor nieuw wapentuig. Ook daarvoor bestaan bewijzen. Het Israëlische leger schepte erover op op sociale media.” Mensenrechtenorganisatie El Mezan: “Israël heeft opzettelijk een ecologische ramp gecreëerd in Gaza om de fysieke uitroeiing van de Palestijnse bevolking te bevorderen”

In Oekraïne eenzelfde verhaal, De vernietiging van waterinfrastructuur heeft ecosystemen weggevaagd die zich in decennia niet zullen herstellen. Oekraïne is nu het meest bemijnde land ter wereld. Naar schatting is 1 miljoen hectare landbouwgrond nog besmet met explosieven en de bodem vergiftigt met zware metalen. Meer dan 12.000 vierkante kilometer aan beschermde natuurgebieden is nu oorlogsgebied. Migratieroutes van vogels zijn verstoord en zeldzame diersoorten verliezen hun habitat.

En dan zijn er de kosten, op dit moment gaat er elk jaar 2 500 miljard dollar naar de militaire industrie, een getal dat continu toeneemt. De wederopbouw van de oorlogsgebieden zal minstens 1 000 miljard kosten, en gigantische hoeveelheden beton, staal, transport en grondstoffen. Om de wereld aan te passen aan klimaatverandering zou 100 miljard per jaar volstaan, om de biodiversiteit de redden 160 miljard en met 250 miljard kan je de extreme armoede uitroeien. Allemaal geld dat zou gebruikt kunnen worden voor andere doelen. Cijfers die doen duizelen.

In 1978 publiceerde Barbare Tuchman de bestseller “De waanzinnige veertiende eeuw”. Een boek waarin ze beschrijft hoe de mensheid terecht komt in een spiraal van geweld, bijgeloof en wanhoop, aangestuurd door oorlogen en militaire uitgaven. Het zou me niet verwonderen dat er binnen honderd jaar een boek verschijnt met als titel ‘De waanzinnige enentwintigste eeuw’. Daar kunnen historici beschrijven hoe de mensheid die geconfronteerd werd met existentiële ecologische uitdagingen zijn heil zocht in vernietiging. Ze zullen de moeilijk klus krijgen te moeten verklaren waarom energie en grondstoffen die nodig waren voor huizen, energietransitie en armoedebestrijding massaal zijn ingezet om dood en vernieling te zaaien. Maar goed, als het boek ooit verschijnt en er zijn nog mensen om het te lezen zullen we al van een succes mogen spreken zeker?

PS: voor opzoekwerk maak ik wel eens gebruik van de (gratis) Gemini AI (en daar is zeker ook vanalles mis mee). Mocht hier iemand ChatGTP gebruiken deel ik graag nog deze oproep om daar onmiddelijk mee te stoppen. Of lees deze opinie van Rutger Bregman.