de toekomst bestaat niet

De voorbije weken heb ik het boek ‘Stilstaan bij de toekomst‘ van Thomas D’Hooge uitgelezen, en ik was er bij op zijn energieke boekvoorstelling vorige week in Kortrijk. Een bijzonder waardevol boek omdat het heel veel kennis bij elkaar brengt en ons helpt anders te kijken naar wat er op ons af komt. De ondertitel is niet voor niks: ‘Voor wie houvast zoekt in de een wereld vol verandering.’

Een van de vele inzichten uit het boek is dat elke uitspraak over de toekomst meer zegt over wie ze uitspreekt dan over de toekomst zelf. Geen enkele voorspelling is neutraal, steeds spelen er heel wat andere elementen mee. Aannames, wereldbeelden, ideologische voorkeuren en zelfs emoties en groepsdruk. Thomas pleit dan ook heel erg voor ‘toekomstgeletterheid’, dat is leren hoe je naar al deze verschillende toekomsten kan kijken. Want de manier waarop ze worden voorgesteld heeft impact. Dat het boek werkt merk ik aan de manier waarop ik kijk naar de toekomstbeelden die we continu te horen krijgen. Een paar voorbeelden van de voorbije dagen.

Volgens het planbureau zullen er in 2080 zo’n 13 miljoen Belgen zijn en zullen kinderen die dan geboren worden gemiddeld 90 jaar worden.

De nationale bank voorspelt dat de economische groei in de periode 2025-2027 dicht bij 1% per jaar zal blijven. De inflatie daalt verder en zou dit jaar onder 2% zakken. 

Voor De Wever is het duidelijk: “Als we niets doen, dreigt onze welvaartsstaat in te storten. Dat is een mathematische zekerheid”

In een interview in het Nieuwsblad beweert Geert Noels dat de kleine moduleerbare kerncentrales (SMR) in 2030 op de markt zullen komen.

Embuild (de federatie van de bouwsector) is stellig: tegen 2050 moeten er in ons land 900 000 woningen bijkomen.

We hebben nogal eens de neiging om dit soort uitspraken als ‘waar’ aan te nemen, zeker als ze komen van instituties of gerespecteerde mannen. Het is duidelijk dat achter elk van de uitspraken een belang schuilt.

Demografische voorspellingen zijn redelijk betrouwbaar, al houden ze geen rekening met gebeurtenissen als pandemieën, oorlogen, volksverhuizingen en dergelijke. Enkel in een stabiele wereld is die 13 miljoen realistisch.

Als je de groei-voorspellingen van de nationale bank de voorbije 30 jaar vergelijkt met de echte groei is de gemiddelde afwijking 0,9 % (op 1 of 2% groei), of een foutenmarge van 45%!

Wat de Wever betreft, zou je evengoed kunnen zeggen onze welvaartstaat dreigt in de storten door het blijvend negeren van de planetaire grenzen. Maar hier gebruikt hij maar al te graag de rol van doemdenker om elke tegenstem te smoren.

En dat techno-optimisme zelfs slimme mensen blind kan maken bewijst Geert Noels. Ik tracteer hem graag op een etentje als hij in 2030 zijn eerste MRS bestelt…

Dat de federatie van de bouwsector graag wil dat er meer gebouwd wordt is natuurlijk begrijpelijk. De manier waarop ze hun punt maken lijkt het een vaststaand feit te zijn.

Kortom, je kan beter kritisch kijken naar al toekomstvoorspellingen. Zeker journalisten en leerkrachten zou ik het boek aanraden. Voor deze laasten is er ook een interessante Edu-box waar Thomas heeft aan meegewerkt.

Lees het boek, en je zal in 2030 helemaal anders naar de toekomst kijken. Echt waar.

(Hieronder nog zo’n jaarlijke terugkerende grafiek. Het Global Risk Report van het wereld economisch forum. Laat ons hopen dat ze er helemaal naast zitten, want het ziet er niet goed uit.)