Zoals ongeveer iedereen heb ik de voorbije dagen ook de gevolgen van de wateroverlast gevolgd. Behalve enkele keren een kletsnat pak overgehouden aan fietsen in de regen heb ik er zelf geen last van ondervonden, en de regentonnen zijn voller dan ooit.
Om een stukje te schrijven voor de site van MO* ben ik gisteren eens gaan kijken hoe het eigenlijk zit met overstromingsrampen in 2010. Het lijstje is indrukwekkend (je kan het hier nalezen, en bij Groenhuis is een nog veel langere lijst te lezen) en de toename is zo duidelijk dat het geen toeval kan zijn. Rampen die te maken hebben met wateroverlast en droogte hebben te maken met het weer, en ons weer wordt beïnvloed door klimaatverandering. Wetenschappers blijven erg voorzichtig om dit soort conclusies te trekken, maar als de voorbije 40 jaar dit soort rampen met 400% is gestegen kan je moeilijk van toeval spreken.
De politieke reacties is echter onrustwekkend. De minister van leefmilieu geeft wel toe dat er fouten zijn gemaakt in de ruimtelijke ordening. En dat we in het vervolg daar wel rekening mee moeten houden. Maar verder is haar conclusie dat we ‘hier moeten leren mee leven’. Iets doen om de fouten van het verleden recht te zetten? De strijd tegen de opwarming van de aarde in een hogere versnelling zetten? Niks van dit alles, we moeten er gewoon rekening mee houden dat dit nog kan gebeuren en zorgen dat we genoeg zandzakjes in huis heb.
En hoe erg het ook is voor mensen die zijn getroffen, er is een rampenfonds, de verzekeringen komen tussen, er is opvang voor wie uit zijn huis moet. De vele miljoenen mensen die dit jaar in het Zuiden al zijn getroffen door nog veel ergere watersnood kunnen daar allemaal niet op rekenen. En zij hebben erg weinig bijgedragen aan de opwarming van de aarde. Het is natuurlijk niet de regen die onrechtvaardig is, het is ons beleid, ons maatschappelijke model…
Low Impact Man 
Toch een beetje kort en makkelijk door de bocht.
Vooreerst is er El Nino, die dit jaar opnieuw zijn ronde zou doen. toen het woord ‘klimaatverandering’ nog niet bestond of nog niet zo hip was, was El Nino de verklaring; en een logische, naar ik begrijp.
‘wie het lijstje heeft doorgenomen merkt duidelijk dat de meeste slachtoffers onveranderlijk in die landen vallen die het minste bijdragen aan het broeikaseffect’ is me toch wat te suggestief. Watersnood en andere rampen in het zuiden zijn OOK het gevolg van ontwikkelingen daar: boskap, overbevolking, slechte ruimtelijke ordening,…
LikeLike
Heeft el nino geen cylus van 3 tot 7 jaar? Hier gaat het over een periode van 40 jaar. Daarmee verklaar je een toename van 400% over een periode van 40 jaar niet…
LikeLike
De grootte van deze klimatologische kaakslag zou nu stilaan bij de politici moeten aangekomen zijn. Maar de reactie is koel. Het is de schuld van verkeerde beslissingen in het verleden en we moeten er maar leren mee leven?
Ik krijg het gevoel dat er dus eigenlijk wordt gezegd dat men er niets gaat aan doen en wat ze zelf zullen moeten komen met oplossingen.
Nochtans zijn er heel wat oplossingen:
– nog meer investeren in overstromingsgebieden en rekening houden met een op hol geslagen klimaat.
– onteigenen van woningen die zich bevinden in gebieden waar het keer op keer prijs is. Nu zal men onteigenen als er een nieuwe weg moet worden aangelegd, maar dit een veel zwaarwichtigere rede.
– Zoals LIM zegt, een klimaatplan opstellen. Maar dat heeft natuurlijk weinig zin als de grootste vervuilers niet meedoen (China, India en de VS). Ze staan zelfs de kibbelen op de G20 over de waarde van hun munt en komen daar nog niet uit!
– Verplichtingen inbouwen om water op te slaan. Een verplichte regenput en verplicht het water gebruiken voor wasmachine en toiletten! Verplicht een oprit voorzien die ook zorgt voor doorsijpeling naar de bodem, in plaats van verharde opritten. Verplichten om alle platte daken groendaken te maken, …
– De watertoets zeer streng toepassen en misschien nog verstrengen?
– Investeren in oplossingen. Waarom beginnen we niet te denken aan drijvende woningen? In Nederland is men daar trouwens al veel verder in. Moest Vlaanderen bij Nederland geannexeerd worden, dan zou er tenminste daadkracht zijn in onze regio en hadden we een minister van verkeer en waterstaat! Nu hebben we slecht Joke Schouwvliege?! Goed voor Sinterklaas, maar niet voor daadkracht!
LikeLike
Dat overstromingen (en ook veel andere ‘natuurrampen’) op zich minst gedeeltelijk door de mens veroorzaakt worden staat als een paal boven water.
Bij overstromingen gaat hebben we het dan vooral over ontbossing, het sterk verhogen van de hoeveelheid verharde oppervlakte, het verdwijnen van overstromingsgebieden, het indijken en recht trekken van waterlopen, het inbuizen van sloten en grachten, …
Zet daarnaast het gegeven dat er in het verleden veel te veel gebouwd werd in overstromingsgevoelige gebieden, maar ook nu sommige gemeenten nog vergunningen afleveren om in bepaalde van zulke gebieden te bouwen en er is de garantie dat het vroeg of laat mis loopt.
Het is echter fundamenteel verkeerd om deze overstromingen zonder meer aan klimaatswijziging te wijten.
Zelf uitzonderlijk weersomstandigheden (zoals deze overvloedige regen) vormen geen bewijs van klimaatsverandering. Klimaat is immers een langetermijnfenomeen en hier hebben we het over enkele zeer regenachtige dagen. Slechts als dit fenomeneen zich de komende decennia blijven voorkomen kunnen ze als bewijs gezien worden van klimaatsverandering.
LikeLike
Klimaatprobleem of niet. Het bewijs is weeral geleverd dat we als mensheid niet leren uit het verleden en onverschrokken dezelfde fouten blijven maken. En dat is natuurlijk onvergeeflijk.
Maar ergens kan ik het begrijpen. Als mens zijn we eigenlijk niet meer of minder dan gedomesticeerde apen. En dieren reageren enkel op de directe bedreigingen. Als het water is weggestroomd zal ook de kritiek en de interesse voor dit probleem wegvloeien. Dat is ook meteen de rede waarom de mens niet geïnteresseerd is in het klimaat. Het is een dringend probleem voor de toekomst. En onze hersenen zijn niet geprogrammeerd om moet “toekomstige dreigingen” om te gaan.
LikeLike
Misschien moeten we gewoon eens anders kijken naar huisvesting. En aangezien water toch altijd maar meer plaats gaat opeisen, waarom dan ook niet direct drijvende woningen bouwen, zoals in Nederland???
http://www.youtube.com/watch?v=czymofKW_Is
LikeLike
De oplossing is vrij eenvoudig, toch ?:
verplicht bij elke woning een regenwaterput. Deze put dient als buffer om het water bij grote regenval op te vangen. Rioleringen worden ontlast.
Of mis ik iets ?
Ivm het argument van LIM Steven: Ik blijf ‘globalwarming-scepticus’, of hoe zeg je dat?
LikeLike
@ Fré,
je mist inderdaad iets. Dit is namelijk in Vlaanderen al jaren verplicht (zoek maar eens op gewestelijk verordening hemelwater). Buiten een hemelwaterput (wat een onvoldoende oplossing is) zijn er bij grote dakoppervlakten of verhardingen ook bufferputten en infiltratievoorzieningen verplicht.
M.a.w op dat vlak is men de goede weg aan het opgaan, maar het duurt erg lang om een historisch totaal misgegroeide situatie recht te trekken. En er zijn nog steeds bepaalde steden en gemeenten die op dat vlak te weinig controle uitoefenen (ook tijdens de vergunningsaanvraagprocedure) waardoor de wetgeving niet overal goed wordt nageleefd. (Ook in Brussel is er voor zover ik weet een vergelijkbare wetgeving, van Wallonië weet ik het niet.)
LikeLike
@Renaat
Juist, maar dat is enkel nieuwbouw als ik me niet vergis. Als je dan weet dat 6%BTW tarief vooral renovatie stimuleert – zonder regenwaterput – dan denk ik dat we nog een héél lange weg te gaan hebben vooraleer elk huis een regenwaterput heeft.
Mijn voorstel is: bij oude woningen waar ruw sanitair vernieuwd wordt, beerput ombouwen tot regenwaterput. Gesubsidieerd. Lijkt mij snelste manier.
LikeLike
er is trouwens nog een argument om op het water te wonen. Als we allemaal op het water wonen, lopen we minder risico’s bij overstromingen en geven we veel meer ruimte aan water. Bovendien is er dan meer grond beschikbaar voor landbouw. Als we op het water wonen, is water ook vlugger aanwezig voor allerlei toepassingen. Toch een idee om mee te nemen bij nieuwe discussies over huisvesting.
LikeLike
Op Reyers Laat nog gehoord dat er tegen 2030 nog eens 17% meer zal gebetonneerd zijn ten gevolge van economische groei. Neem daar de factor bij dat we bijna met zekerheid kunnen zeggen dat het klimaat een trend vertoond van alsmaar meer neerslag, en dan moet je geen kristallen bol hebben om te zien waar we naartoe gaan.
http://www.deredactie.be/permalink/1.906071
LikeLike
Toch best een bootje kopen dus!
LikeLike
hold your horses rrright there !!
als iedereen zijn huis IN het water laat dobberen stijgt het waterpeil nog meer o kortzichtigen !
paalwoningen zeg ik u ! paalwoningen zijn de toekomst.
en windturbine parken op zee. Massa’s ! Die, in reverse mode aangedreven door zowel Doel 1, 2 als 3 die we oneindig open houden, de regenbuien naar onze noorderburen sturen want die onvermetelen die hun land onder den zeespiegel durfden te bouwen, ja die, die verdienen het om onder water te lopen. Wij niet dedju !
(héhé, dat lucht op)
LikeLike
@ Johan,
er zijn onvoldoende grondstoffen om massaal windmolens te plaatsen.
Renaat
LikeLike
De Morgen
15.11.2010
Water: De zeven oorzaken van de watersnood
Hoe het komt dat een groot deel van het land in een mum van tijd kon onderlopen
De zeven oorzaken van de watersnood
Een ongelukkige samenloop van omstandigheden, zo noemen waterbouwkundigen de ramp van afgelopen weekend. Maar het is te gemakkelijk om alles aan de grillen van Moeder Natuur toe te schrijven. ‘Wat duidelijk wordt: wij mensen hebben met zijn allen te veel plaats ingenomen, ten koste van de natuur. Dat eist nu zijn tol’, zegt Katrien Van Eerdenbrugh van het Waterbouwkundig Laboratorium.
door Emmanuel Vanbrussel
1. Te veel regen op korte tijd
Op vele plaatsen is er in twee tot drie dagen tijd meer regen gevallen dan normaal in een maand. In het binnenland ging het om 60 tot 90 liter water per vierkante meter op drie dagen. Op sommige plaatsen viel er zelfs meer dan 20 liter regen per vierkante meter in amper enkele uren tijd.
2. Grond verzadigd met water
“Doordat de regenperiode zolang geduurd heeft, is de grond zeer verzadigd. Er zit gewoon te veel water in. Het water stroomt daardoor snel af naar lagergelegen gebied”, zegt Katrien Van Eerdenbrugh van het Waterbouwkundig Laboratorium, een Vlaamse overheidsinstelling. Zij vloog gisteren per helikopter over het overstromingsgebied van de Dender.
De open ruimte in het Belgische landschap was niet in staat het overvloedige regenwater te absorberen. De verzadiging heeft ook te maken met een zeer natte maand september, gevolgd door een normale maand oktober. Rivieren als de Dender maar ook kleine waterlopen en grachten in landbouwgebied traden daardoor buiten hun oever.
3. Te weinig valleien
Natuurpunt wijst het falende waterbeleid aan als onderliggende oorzaak van de wateroverlast. Volgens de milieuorganisatie hebben de overheden de fout gemaakt te kiezen voor kunstmatig rechtgetrokken waterlopen met hoge dijken in plaats van natuurlijke valleigebieden. “Als je de natuurlijke functievan een vallei herstelt, los je de problemen op. Een vallei fungeert als een spons die massa’s water kan vasthouden bij hevige regenval.”
“Er is in het verleden te veel gebouwd in dalen die dienden als overstromingsgebied”, zegt ook directeur Wendy Francken van Vlario, het overlegplatform voor riolering en afvalwaterzuivering.
Van Eerdenbrugh van het Waterbouwkundig Laboratorium bevestigt: “Vroeger hadden rivieren een veel groter natuurlijk overstromingsgebied. In de toekomst moeten de valleigebieden zeker bouwvrij gehouden worden.”
4. Bufferbekkens vol
Bij gebrek aan natuurlijke overstromingsgebieden kan het overtollige water alleen opgevangen worden door waterbufferbekkens. Maar in Oost-Vlaanderen stroomden alle 33 wachtbekkens helemaal vol. Zowel de zestien provinciale als de zeventien Vlaamse wachtbekkens bereikten hun opvangcapaciteit. Dat leidde gisteren al snel tot de vraag of er wel genoeg zulke wacht- of spaarbekkens zijn.
“Er zijn de voorbije jaren al een heleboel investeringen gedaan en er zijn er nog meer in aanleg”, antwoordt woordvoerster Mie Van den Kerchove van de Vlaamse Milieumaatschappij (VMM). “Zonder die investeringen zou de toestand nog veel erger geweest zijn.”
“Er zijn voldoende wachtbekkens voor normale omstandigheden, maar deze extreme omstandigheden zijn moeilijk te voorzien”, zegt Vlaams minister van Leefmilieu Joke Schauvliege (CD&V). “Of we moeten bijsturen, zullen we in de komende week bekijken.”
5. Te veel verharde oppervlakte
“De natuur kan de regen opvangen, maar in ons land wonen veel mensen in de lagere gebieden. In de toekomst zal er zeker niet minder waterellende zijn. België is volledig gebetonneerd”, zegt VRT-weerman Frank Deboosere. De grote oppervlakten verharde bodem van woon- en industriegebieden tot wegen en parkings maken het onmogelijk voor het regenwater om in de grond te dringen.
“Door de te harde bebouwing stroomthet water snel richting de rivieren”, zegt Katrien Van Eerdenbrugh. “Ook hier moeten we lessen uit trekken. Er zal niet overal meer gebouwd mogen worden, tenzij de verharde oppervlakte gecompenseerd wordt door infiltratievoorzieningen of buffermogelijkheden voor het regenwater.”
6. Riolering overbelast
“De Vlaamse rioleringen zijn er niet op voorzien om zulke hoeveelheden te bergen”, zegt Wendy Francken van Vlario. De herfst creëert een vervelend bijkomend probleem. Overal te lande zaten rioolputten verstopt door gevallen bladeren, takken en meegestroomd vuil.
Toch ziet Francken een uitbreiding van het riolennet niet als eerste oplossing voor de wateroverlast. Zij ziet meer heil in het herstel en de deblokkering van natuurlijke afvoerkanalen, zoals grachten en kleine waterlopen, die het water verder stroomafwaarts kunnen transporteren.
De verdere uitbouw van gescheiden riolenstelsels, waarbij afvalwater en regenwater afzonderlijk afgevoerd worden, kunnen een bijkomende oplossing zijn. Vandaag werken maar 5 à 10 procent van de riolen volgens het gescheiden systeem. “Maar een riool dient op de eerste plaats om afvalwater naar een zuiveringsstation te brengen. Voor regenwater zoeken we best eerst naar andere oplossingen.”
7. Particulier doet te weinig
Ligt alle verantwoordelijkheid bij de overheid? Nee, vindt Francken. “Het regenwater ter plaatse houden op eigen terrein, dat is de eerste oplossing om wateroverlast te voorkomen”, zegt zij. “Dat kan gaan om de berging van het hemelwater in een regenwaterput. Als elk huis een regenwaterput van 5.000 liter installeert, zijn we al een stap verder. Maar nog belangrijker: de burger kan ook investeren in een individueel infiltratiesysteem. Sommige gemeenten geven er subsidies voor. Zo’n systeem stockeert het regenwater tijdelijk en laat het daarna in de grond van de tuin of het terrein infiltreren.”
LikeLike
Interesssant artikel in De Tijd vandaag, van Prof.Allaert ‘Gaat Vlaanderen eindelijk luisteren naar planologen?’ met o.m. een vlijmscherpe reactie op de uitspraken van Schauvliege.
LikeLike
Gisteren kreeg de voorzitter van Groen!, Wouter Van Besien een dikke veeg uit de pan in het programma ReyersLaat, dat Groen! beweerd dat de minister van Leefmilieu (Joke) zou gezegd hebben dat “we er moeten leren mee leven” (met de mogelijkheid van overstromingen), en dit eigenlijk een uitspraak (vraag) is van Martin Tanghe.
http://www.deredactie.be/permalink/1.906726
Maar wie goed naar het interview luistert van het journaal merkt dat de minister wel degelijk een redelijk fatalistische houding aanneemt:
Citaat:
Martine: “Trekt u hier nu lessen uit?”
Joke: “wel, ik denk dat we gezien hebben dat de wateroverstromingsvoorspeller werkt, dat we tijdig kunnen alarmeren, en daarnaast zullen we deze week iedereen samenbrengen om te kijken hoe we kunnen bijsturen. In ieder geval is het ook de bedoeling dat we meer rond adaptatie, rond aanpassen aan de klimaatverandering, waarbij dat klimaat werkt op te weinig water of teveel water. We moeten ons daarop voorbereiden, en er komt dus een adaptatieplan en dit zit nu in volle voorbereidingsfase om ook daarmee te leren omgaan naar de toekomst toe”.
Martin: “Ja, dus adaptatie, leren om ermee te leven?”
Joke: “Inderdaad, ja”.
http://www.deredactie.be/permalink/1.904931
Volgens mijn bescheiden mening neemt de minister dus inderdaad een houding aan dat we er zullen moeten leren mee leven. Spijtig dat ze op ReyersLaat enkel datgene eruit knipte waarin Martin het citaat doet. Komt een beetje suggestief over.
LikeLike
Het is toch weeral onwaarschijnlijk dat een regering niet verder geraakt dan “adaptatie” (adaptation), terwijl we zouden moeten bezig zijn met “mitigation”, het bijsturen van het klimaat door maatregelen te nemen.
http://groenhuis.org/?p=689
Je ziet hier dus hoe beperkt de visie is van de algemene politiek. Liever dweilen met de kraan op dan iets aan de kraan te veranderen! Schande!
LikeLike