tegen de (spaar)lamp?


Vorig weekend stond in de Morgen een groot anti-spaarlamp artikel van de hand van Douglas De Conick. Ik moet zeggen dat er een aantal terechte opmerkingen in staan, maar ook verschillende onjuistheden. Het is toch wel jammer dat een krant die zich ‘kwaliteitskrant’ noemt dit soort slordig werk aflevert en daarmee het kind met het badwater weggooit. Voor degene die zich zorgen maken over de spaarlamp daarom nog wat feiten op een rijtje.

Spaarlampen bevatten inderdaad kwik, en kwik is een gevaarlijk goedje. Daarom moeten kapotte spaarlampen naar het containerpark gebracht worden of bij het KGA verzameld zn in nogal wat containerparken is er geen aparte inzameling van spaarlampen voorzien. Dit is echter een probleem dat door de overheid moet worden aangepakt. Als er toch een lamp in huis breekt is het gezondheidsrisico verwaarloosbaar, dat blijk onder andere uit een Nederlands onderzoek.

Een tweede probleem is dat er meer en meer goedkope Chinese ( en soms minderwaardige) spaarlampen op de markt komen.  Daarbij kan de levensduur soms korter zijn dan aangekondigd en is de besparing dus kleiner. Zelf heb ik slechte ervaring met Ikea-spaarlampen, een paar andere van mijn spaarlampen gaan al meer dan 10 jaar mee. Dus ook dit is geen argument om meteen tegen alle spaarlampen van leer te trekken.

De kritiek dat spaarlampen meer energie kosten bij de productie dan ze besparen bij het gebruik heb ik nog nergens bewezen gezien. Heel wat bronnen beweren het tegendeel; vervangen van spaarlampen zorgt voor een netto energiebesparing. Het blijft dus een eenvoudige stap die iedereen kan zetten. (het mag niet de enige stap blijven, maar dat is een ander verhaal)

Op de site van topten kan je verschillende types spaarlampen vergelijken. Ook bij groenhuis, weerdepeer, en milieucentraal is nog heel veel bijkomende informatie te vinden.

spaarlamp1Zelf heb ik ook wel een bedenking bij het verbod van de Europese Commissie. Op zich OK dat ze dit verbod invoeren, maar er zijn zoveel andere belangrijke zaken waar  een veel groter effect kan bereikt worden. Bijvoorbeeld met écht strenge normen voor auto-constructeurs en invoerders van elektrische apparaten, of door iets te doen aan de groei van het vliegverkeer en steenkoolcentrales. Maar ik veronderstel dat de lobby’s van die sectoren wat meer invloed hebben dan die van gloeilampen. Ik mag hopen dat onderzoeksjournalisten daar ook de nodige kritische informatie over publiceren. Ondertussen blijven spaarlampen in veel gevallen de beste keus (en hopen we snel dat LED lampen zich snel ontwikkelen tot een nog betere keus)

30 reacties op ‘tegen de (spaar)lamp?’

  1. Volmondig mee eens.

    Er zijn toch enkele argumenten die ik nog wens aan te halen.

    Ten eerste moet een spaarlamp geen kwik meer bevatten. Megamann brengt al enkele jaren een gans gamma spaarlampen uit op basis van amalgaan (denk aan tandvulling). Hierdoor is er geen vloeibaar kwik meer in de lampen aanwezig. Ikea spaarlampen zijn inderdaad van een mindere kwaliteit. Merken zoals Megamann produceren dan ook veel hoogwaardigere spaarlampen, waarbij het netto-effect zeker positief is.

    Ten tweede zijn spaarlampen zeker niet het enige alternatief op warmtestralers (zoals gloeilampen of halogeenlampen). LED is de absolute toekomst. En de klassieke LED heeft er ook een veel volwassener broertje bij, namelijk de PowerLED. Deze werken trouwens fantastisch, zijn superzuinig en geven zeer goed licht. We hebben zowel spaarlampen, LED alsook PowerLED en elk heeft zijn voordelen.
    De spaarlampen geven prima strooilicht om bijvoorbeeld een boek te lezen of om in de keuken te werken. De Ra-waarde van het licht is vrij goed!
    Een gewone LED heeft een slechte Ra-waarde en is dus minder geschikt voor badkamer en keuken, maar is dan wel superzuinig en zeer geschikt voor een gang, centrale verlichting in een slaapkamer enz.
    De PowerLED kan je inschakelen waar er spaarlampen zijn, maar waar je vaak aan en uitschakelt. In de badkamer en de eetplaats hebben we gekozen voor PowerLED en het resultaat is beter dan een sterke halogeenlamp.

    Ten derde. Goede spaarlampen (niet dus de Ikea-types) hebben prima referenties. Zo geven de goede merken toch enkele opmerkelijke eigenschappen mee aan de spaarlampen. 650.000 keer aan en uitschakelen, dimbaar, zonder kwik, en met de laatste nieuwe (Megamann Cats Eye) gaat de lamp zelfs nog een half uur extra licht blijven geven als de lamp gedoofd wordt! ( http://groenhuis.org/?p=873 )

    Like

    Beantwoorden

  2. om het maar eens ten overvloede te bevestigen: IKEA-spaarlampen zijn inderdaad geen goed idee…

    Dat lesje hebben we ook weeral geleerd. Soit, dit keer vervangen door andere, en betere

    Like

    Beantwoorden

  3. Persoonlijk heb ik de beste ervaring met Megamann. Ze staan ook het verst van alle producenten op gebied van de toepassing van nieuwe technologiën, zoals dimbaar, RoHS (zonder kwik), Cat’s Eye om “nalicht te geven, 650.000 keer schakelbaar, enz.

    Bovendien spelen zij het eerlijk, door de werkelijke branduren op te geven. Anderen merken, zoals Philips spreekt altijd over aantal dagen dat ze branden, rekening houdend met 3 uren per dag. Dit maakt de zaken onnodig ingewikkeld.
    Megamann duidt ook zijn Ra-waarde aan, iets wat weinig producten vermelden. Nochtans is dit zeer belangrijk voor de toepassing van het licht. In een keuken heb je echt minstens een Ra-waarde van 90 nodig (100 is het maximum). Heel wat ikea spaarlampen hebben een Ra van 80 of minder, wat het licht veel minder aangenaam maakt om daarin te werken.

    Like

    Beantwoorden

  4. hallo,

    spaarlampen zijn nuttig en besparen veel geld maar hebben ook nadelen, onaangenaam gevoel, verkeerde kleurweergave en tevens de verschillende soorten en prijzen. Niet alle spaarlampen verbruiken evenveel, de oude met conventionele ballast verbruiken meer en kunnen voor storingen zorgen .
    niet alles aan onze oude gloeilamp was slecht, het omzetten naar warmte was in de winter geen verlies maar aanvulling op de verwarming en wat gedaan in de toekomst met de halogeenlampen die evenveel verbruiken maar alleen een feller licht geven, gaan we de design zonder die dingen zetten?
    vind besparen heel goed maar moet met een zelfde comfort nadien blijven anders noem ik het geen besparing meer maar eerder een beperking en daar kiezen we toch zelf voor ??

    Like

    Beantwoorden

  5. Ik heb al 6 jaar spaarlampen van de Gamma. Nog nooit problemen mee gehad, en een stuk goedkoper dan Megamann. Ik heb ook eens een keertje een duurdere spaarlamp gekocht (weet niet meer precies welk merk), en die was na twee maanden al kapot.
    Kwaliteit zit niet altijd in de prijs.

    Like

    Beantwoorden

  6. De kwaliteit wordt nu grotendeels bepaald door:

    schakelbaarheid (650.000 is al bijzonder veel)
    dimbaarheid
    RoHS (amalgaan in plaats van kwik)
    Ra-waarde
    Aantal Lux (lichtsterkte)
    enz

    Maar er zijn inderdaad goedkope spaarlampen die ook goed presteren. Vaak is echter de levensduur (in aantal branduren) beperkt tussen de 7 à 9000 uren, terwijl de betere normaal gezien 15000 uren aankunnen. Natuurlijk kan alles stuk gaan, ook een dure spaarlamp.

    Like

    Beantwoorden

  9. Ik vrees dat er veel ‘jan-met-de-petten’ zijn die (jammer genoeg) weinig voeling hebben met ecologische waarden en hun spaarlamp wanneer hij opgebruikt is gewoon de vuilnisbak inkieperen, met alle gevolgen vandien inzake kwik die dan vrijkomt. In één spaarlamp zit misschien niet veel kwik, maar als we de optelsom maken van alle spaarlampen die mogelijkerwijs geplet worden in de vuilniswagen… dan kan dat al heel wat kwik zijn…
    Vandaar de idee om een vorm van statiegeld te heffen op spaarlampen zodat de burger financieel aangezet wordt om zijn gebruikte spaarlamp deftig te laten recycleren.

    Like

    Beantwoorden

  10. Er moeten gewoon meer inzamelpunten komen waar spaarlampen gedeponeerd kunnen worden. Niet iedereen rijdt maandelijks naar een containerpark, en wie gaat er nu speciaal voor een paar spaarlampen die verplaatsing doen? Mensen zonder auto komen daar al helemaal niet. Dit heeft weinig met “jan-met-de-pet” te maken.

    Idem voor ander klein gevaarlijk afval en huishoudapparaten. Dat wordt niet opgehaald aan huis, dus waar moet je ermee naartoe wanneer je niet over een auto beschikt? Ecologische waarden of niet, dat verdwijnt gewoon in de huisvuilzak.

    Like

    Beantwoorden

  12. @ Johan, er zijn in België duizenden inleveringspunten voor spaarlampen. Gezien spaarlampen immers vallen onder de wetgeving omtrent ‘elektronische producten’ is elke winkel die spaarlampen verkoopt ook verplicht oude spaarlampen terug te nemen.

    Wat wel een goede zaak zou zijn is een statiegeldsysteem dat mensen er toe aanzet om mensen de lampen echt terug te doen brengen en het verbieden van spaarlampen zonder extra omhulsel. (Dat lost zowel het probleem van spaarlampbreuk als dat van de UV-straling op.)

    Bond beter leefmilieu is het trouwens niet eens met de visie dat het gloeilampenverbod een slechte zaak is: http://www.bondbeterleefmilieu.be/page.php/30/401/10910

    Verder mogen we niet vergeten dat niemand verplicht wordt om spaarlampen te gebruiken. De LED-technologie is zich zo snel aan het ontwikkelen dat er geen reden is om aan te nemen dat deze geen perfect alternatief gaat vormen voor de gloeilamp nog voor de verkoop van gloeilampen verboden is.

    Like

    Beantwoorden

  14. Graag nog even terugkomen op interessante opmerking van Groenhuis :
    “Megamann brengt al enkele jaren een gans gamma spaarlampen uit op basis van amalgaan (denk aan tandvulling). Hierdoor is er geen vloeibaar kwik meer in de lampen aanwezig.” Zie ook : http://www.megaman.be/over_ons_nl.html

    Heeft er iemand weet van andere merken die ook zonder kwik zijn (kwestie van een grotere keuze te hebben)?

    Ik ben gerust bereid om voortaan over te schakelen naar kwikloze spaarlampen. Megaman is misschien wat duurder in aankoop, maar ze gaan dubbel zo lang mee qua branduren in vergelijking met andere merken (en zijn dus niet zo duur). En als je er kwik mee kan bannen, lijkt me de keuze snel gemaakt…

    Like

    Beantwoorden

  15. Ik ben het niet eens met de zin: “Zelf heb ik ook wel een bedenking bij het verbod van de Europese Commissie. Op zich OK dat ze dit verbod invoeren, maar er zijn zoveel andere belangrijke zaken waar een veel groter effect kan bereikt worden.”
    Ik vind dit een zeer gratuite opmerking. Uiteraard, er zijn altijd interessantere maatregelen te treffen, met betere effecten. Deze maatregel mbt lampen past in een reeks waarbij de EU bezig is om voor een heleboel energieverbruikende apparatuur (televisies, motoren, verwarmingstoestellen, noem maar op) in een razend tempo minimum normen op te leggen. Ook al lijkt elk apart product dan misschien een detail (alhoewel, over heel de EU kan het toch ook wel tellen), het geheel is best knap. Wees verder ook maar zeker dat er vanuit de lobby’s veel tegenkanting komt en pogingen tot afzwakking. Voor meer info, inclusief kritische bedenkingen van de milieubeweging, zie http://www.ecostandard.org

    Like

    Beantwoorden

  16. De indruk wordt hier gewekt (of de gedachte leeft hier) dat de lampen van Megamann geen kwik bevatten. Dat is niet correct, amalgaan (dat bekend is als tandvulling) bestaat immers voor zo’n 50% kwik, de lampen zijn dus zeker niet kwikvrij.

    Dat betekent echter niet dat deze (of vergelijkbare) spaarlampen geen voordelen hebben t.o.v. de traditionele spaarlamp. De hoeveelheid gebruikte kwik is immers lager en het kwik is niet aanwezig in gasvorm waardoor lampbreuk ongevaarlijk is. (Bovendien hebben veel Megamann lampen een tweede omhulsel wat het risico op breuk nog verkleint.)

    Als deze lampen verbrand worden blijft dit echter erg negatief voor het milieu gezien het kwik dan vrij komt. Ook bij het storten gebeurt dit, maar dan wel veel trager. In ieder geval is het ook voor deze lampen belangrijk dat ze gerecycleerd worden en dus niet bij het restafval belanden.

    Like

    Beantwoorden

  17. Recycleren blijft inderdaad belangrijk, aangezien er gespecialiseerde firma’s bestaan die alle schadelijke stoffen kunnen verwijderen uit TL-lampen en spaarlampen. Ze zagen eerst het uiteinde eraf, halen dan het gas en de schadelijke kwik eruit en vervolgens blazen ze het poeder eruit, waardoor er uiteindelijk alleen glas overblijft en een beetje elektronica.
    Wil je nog milieuvriendelijker gaan, dan kan je ook een spaarlamp nemen ZONDER voetje, dus echt enkel de lamp en de elektronica in een aparte voet. De voet kan je namelijk gemiddeld 10 maal langer gebruiken dan de voet. We gooien dus onnodig de elektronica weg!

    Like

    Beantwoorden

  20. Beste mensen,

    Heb hierboven zeer interessante reacties gelezen. Ik denk aan Renaat bv die opmerkt dat er in amalgaan ook kwik zit (wist ik niet, wist eerlijk gezegd tot voor het artikel in De Morgen niet dat er kwik in spaarlampen zit), en Johan die verwijst naar de site http://www.indymedia.be/en/node/31988 . Voel me dan ook een beetje bedrogen op vlak van correcte informatie naar de burger toe waarbij tot voor kort enkel werd gesteld dat spaarlampen goed zijn voor het milieu omdat ze minder energie verbruiken en een langere levensduur hebben, maar over alle andere neveneffecten werd tot voor kort gezwegen.

    Ik ben geen wetenschapper maar heb de indruk dat je straks quasi een wetenschapper moet zijn om eigen ecologische keuzes te maken. Ik probeer gezond leven te koppelen aan ecologisch leven, maar wil dan wel duidelijke informatie op de verpakking dat spaarlampen bv straling afgeven en het niet aangewezen is ze op je nachtkastje te laten branden…

    Heb er even een verpakking van een spaarlamp (merk hema) bijgehaald en ik lees er enkel op : “een spaarlamp is klein chemisch afval”.
    Kan er geen verplichte etikettering opkomen dat er kwik in zit en wat te doen als kwik vrijkomt wanneer de lamp stukgaat??

    Ik wacht vol ongeduld op de ontwikkeling van LED-lampen die spaarlampen en gloeilampen kunnen overbodig maken, maar in afwachting toch een oproep aan de fabrikanten, overheid en milieubeweging om correcte, volledige en eerlijke informatie te geven over spaarlampen.

    Like

    Beantwoorden

  21. LED en PowerLED is al een deftig alternatief in vele gevallen (niet altijd). Maar de prijs schrikt veel mensen af. 30 euro voor een PowerLED is niet niks.
    Maar inderdaad, de mensen worden vaak fout geïnformeerd of bewust dom gehouden. Ik heb gisteren een infosessie gevolgd over smart-grid, of beter gezegd over hoe ons elektriciteitsnet er gaat uit zien binnen 5 jaar. Je moest eens weten…
    heb er een artikel over klaar dat op 8 maart verschijnt op onze site. Het zal veel mensen doen wakker schudden vrees ik.

    Like

    Beantwoorden

  22. Kun je die led-lampen met gewone fitting eigenlijk gebruiken zonder aanpassingen aan je elektriciteitsnet? M.a.w., kun je ze gewoon in de fitting draaien waar anders je gloeilamp of spaarlamp in zit?

    Als die led-technologie eenmaal op punt staat, dan worden spaarlampen volkomen overbodig. Ik begrijp dan ook niet dat ze daar nu zo veel reclame voor maken.

    Like

    Beantwoorden

  23. @ Johan,

    er zijn LED-lampen ter vervanging van allerlei mogelijke lampen, dus ook ter vervanging van de 220 V gloeilamp. Zoek op internet maar even op LED (en bekijk ook de commerciële links) en je vind vast en zeker wat je zoekt. Let wel op de lichtkleur en weet dat veel fabrikanten iets te positief zijn over de lichtopbrengst.

    Like

    Beantwoorden

  25. Zal morgen eens in de Brico binnenspringen, merci Groenhuis : als het al in de Brico ligt wordt het concreter en tastbaarder 🙂

    Op site van Groenhuis las ik trouwens eerlijke info (dus voor en nadelen) omtrent LED.

    Like

    Beantwoorden

  26. @ Wim, ik val misschien in herhaling, maar zorg dat je grondig heb ingelezen voor je iets in een winkel als de Brico – die nu niet bepaald bekendstaan om hun warenkennis – LED-lampen gaat kopen. Anders kan je wel eens met iets thuiskomen waarvan de eigenschappen je zwaar teleurstellen.

    Like

    Beantwoorden

  27. Niets gekocht hoor Renaat, geen geld meer want na alle isolatiewerken en -facturen krijg ik straks de factuur in de bus voor mijn zonnepanelen ;-).
    Wel uit curiusiteit eens binnengestapt in de Brico en gemerkt dat bedrijven als Philips ook al LED-lampen verkopen.
    Veel wat op de verpakking stond was nog Chinees voor me, maar volgende link maakte me weer heel wat wijzer : http://nl.wikipedia.org/wiki/Ledlamp

    Like

    Beantwoorden

  28. Het artikel op de Nederlandse wikipedia-pagina blijkt verschrikkelijk slechts. Men verteld er dat de LED-lamp slechts de helft van een spaarlamp gebruikt. Dat is een foute voorstelling van de feiten en klopt hooguit in theorie. Voor algemene verlichting (strooilicht, warm-wit) kan de LED nog niet tippen aan de spaarlamp wat zuinigheid betreft. Voor spots is het verbruik van LED-lampen op dit ogenblik – bij de goede merken – vergelijkbaar of iets minder dan spaarlampen. Voor kleuren als rood, groen, … is de LED-lamp wel de absolute zuinigheidskampioen. Ik hoop dat er spoedig iemand is die deze wikipedia-pagina wat aanpast, wantnu is er sprake van desinformatie.

    Like

    Beantwoorden

  29. Nog een beetje info meegeven. De LED’s en de PowerLED’s van brico werken hier zeer goed. Vooral de PowerLED geeft prima licht, dat echt bruikbaar is in de badkamer, boven de eettafel enz.
    LED-gloeilampen is nog niet 100% op punt, maar je kunt ze al wel gebruiken. Er zijn heel wat sites die ze aanbieden, zoals http://www.ledgloeilampen.nl/
    of hier http://www.trophies.nl/index.php/LED-Gloeilamp-vervanger.html

    Het verbruik van onze gewone LED is 1W en staat nu op plaatsen waar vroeger 35W halogenen hingen. De PowerLED verbruikt dik 2W en neemt de plaats is van 50W halogenen. Dit hebben we zelf gemeten. Het verbruik van een LED-spot licht dus veel lager dan van een spaarlamp. Bovendien is LED veilig, aangezien het koud licht is. De powerLED warmt wel op en heeft indrukwekkende koelvinnen, echt warm krijgen ze niet. Ze komen op 40°C na een uur branden en die temperatuur blijft aangehouden. (ook nagemeten). Sommige minder kwaliteitsvolle spaarlampen kunnen best warm krijgen, waarbij je je er zelfs kunt aan verbranden (heb dit al eens voorgehad!)

    Like

    Beantwoorden

Plaats een reactie