de loterij van het leven

Ze nemen rustig plaats aan de in lange rijen opgestelde tafels. Vrijwilligers zijn wel even in de weer geweest om alles te schikken. Een kleurenpallet van groen en geel. Zilveren (inox) melkkannetjes en zilveren (grijze) haren. Het getik van de lepels tegen de kopjes mengt zich met het geroezemoes. Het is een tafereel dat wel dagelijks in vele Vlaamse dorpen plaatsvindt. Een samenkomst van de lokale seniorenvereniging. Dit keer van Ferm/Landelijke gilden. Een veerkrachtig overblijfsel uit de tijd dat zuilen het volk opdeelden. Ze zijn met ruim 80, en volgens de voorzitter is dat zowat de gemiddelde leeftijd. De voorzitter is zenuwachtig, want de klank van de powerpoint doet het niet. Maandelijks komen ze samen voor ontmoeting, koffie en soms iets inhoudelijk. Deze middag ben ik de inhoud, met een voorstelling over klimaatrechtvaardigheid.

Het duurt even voor het mijn beurt is, eerst moeten de jarigen gefeteerd en de volgende activiteiten aangekondigd. Ramen en deuren worden openzet om de warmte wat te verdrijven. Tijdens het wachten kijk ik. Naar deze mannen en vrouwen aan de lange tafels. Velen van hen hebben een leven lang gewerkt in de landbouw. Ze hebben dezelfde leeftijd als Trump (79), Modi (75) Poetin (73), XI Jingping (72), Nethanyahu (79) en Erdogan (71). Een clubje mannen dat omwille van persoonlijke belangen probleemloos mensenrechten aan de kant schuift. In mijn fantasie zie ik ze er allemaal tussenzitten. Met moeite de verpakking van het koekje openscheurend, of verveeld luisterend naar hun buurman. Hoe komt het dat sommige mensen terechtkomen in het centrum van de macht en anderen in een troosteloze polyvalente ontmoetingsruimte? In mijn voorstelling zal ik het hebben over de grote internationale loterij. Het moment en de plek waarop je geboren wordt bepaalt grotendeels welke kansen je krijgt en waar je terechtkomt.

De mensen in de zaal zijn hier in de regio geboren, behalve hier of daar een door de liefde gelokte echtgenote. Ze groeiden op in agrarisch gebied, studeerden, en gingen vaak aan de slag in de landbouwbedrijven. Daar deden ze wat van hen verwacht werd, door de overheid, door de Boerenbond, door Europa. Meer produceren, investeren, mechaniseren, intensiveren. Dat ze zo bijgedragen hebben aan problemen rond stikstof, methaanuitstoot, watervervuiling en verlies aan biodiversiteit kan je ze moeilijk verwijten. Bij de start van de voorstelling bedank ik het publiek. Ze zorgen voor het voedsel dat we nodig hebben. Ik doe het omdat er later in mijn verhaal een paar passages (over vlees, over pesticiden) komen die misschien minder gesmaakt zullen worden.

Na de voorstelling komt de voorzitter nog even langs. Hij is opgelucht dat zijn publiek goed heeft geluisterd. “Het was interessant, ook een beetje confronterend. Maar dat zet ons wel aan het denken”. Ik pak mijn Ukelele en mijn spullen in, klaar voor een lange rit met het openbaar vervoer. Op naar de volgende zaal senioren. Hoe zou het zijn om dit te doen voor het rijtje narcistische wereldleiders?

(de voorstelling ‘Het hoofd koel houden op een warme planeet’ is tot stand gekomen met steun van de Grootouders voor het klimaat, 11-11-11 en de Nationale Loterij. Gratis voor seniorenverenigingen.)