is Gent klaar voor de toekomst?

Naar aanleiding van het extreem weer dat we steeds meer zien publiceert de Gentenaar vandaag een opinie van mijn hand. Hieronder de integrale tekst.

Wat staat Gent te wachten; een waterbom of een uitgedroogde Schelde?

De gebeurtenissen in Roemenië, Polen, Tsjechië en Oostenrijk maken één ding duidelijk. Geen enkele regio, ook niet onze eigen stad Gent, is immuun voor de verwoestende gevolgen van extreem weer. Of het nu gaat om hevige overstromingen, langdurige droogte of intense hittegolven, de impact op ons dagelijks leven en onze infrastructuur kan enorm zijn. Hoewel niemand kan voorspellen wanneer en hoe Gent getroffen zal worden, is het onvermijdelijk dat we ook hier ooit te maken krijgen met extreme weersomstandigheden.

In de afgelopen jaren zijn er in Gent al aanzienlijke inspanningen geleverd om de stad beter bestand te maken tegen klimaatverandering. Denk aan het ontharden van oppervlakten, het verbeteren van de waterafvoer, het aanleggen van groendaken en het planten van bomen. Om overstromingen te voorkomen pleiten we ervoor de Schelde en Leie meer ruimte te geven via een snoer van overstroombare gebieden. Door het water op te vangen en vertraagd af te geven, beschermen die de valleien tot in Gent. Ook de burgers worden aangemoedigd om de stad klimaatrobuust te maken. Bijvoorbeeld door geveltuinen aan te leggen en regenwater opvang te voorzien. Dit zijn belangrijke maatregelen die we moeten blijven doorvoeren, net als alle mogelijke inspanningen om de uitstoot van broeikasgassen te verminderen.

Als we echter te maken krijgen met écht extreem weer – zoals nu in het Oosten van Europa – dan zullen wadi’s en groendaken niet voldoende zijn. Valt zo’n waterbom op Vlaanderen, dan staan Gent en omstreken onder water. Bij een droogteperiode zoals in 2022 zijn de regenwater putten al leeg voor de zomer start. We gaan dit soort scenario’s liever uit de weg, toch is het belangrijk dat gemeenschappen zich daarop voorbereiden. Daarom dit pleidooi om te investeren in sociale klimaatadaptatie.

Dat wil zeggen met de burgers en wijken aan de slag gaan om de veerkracht en samenwerking te verhogen. Dit kan met scenario-oefeningen en lokale risicoanalyses. Dit kan met het opzetten van buurtnetwerken voor onderlinge steun. Het in kaart brengen van kwetsbare mensen en buurten zorgt ervoor dat snel kan ingegrepen worden indien nodig. Het opzetten van waarschuwingssystemen (die ook werken als internet uitvalt) kan zinvol zijn. Het in kaart brengen van oplossingen zoals koele plekken, sociale organisaties die hulp kunnen bieden is ook een goede voorbereiding. Lokale groeperingen zoals deelsystemen, boerenmarkten en andere buurtinitiatieven kunnen op zo’n momenten een belangrijke rol spelen. Dit ecosysteem van lokale werkingen verhoogt de veerkracht van een stad aanzienlijk. Misschien is sociale klimaatadaptatie iets waar een burgerraad een belangrijke rol kan in spelen. Samen nadenken over rechtvaardige maatregelen die de stad toekomstbestendig maken.

Klaar zijn voor klimaatverstoring vereist dus een actieve overheid, goed functionerende hulpdiensten en een sterke samenwerking tussen de stad, de burgers en het middenveld. Uit onderzoek blijkt dat wijken waar mensen elkaar vertrouwen beter bestand zijn tegen calamiteiten. Door te investeren in sociale cohesie kunnen we niet alleen de gevolgen van extreme weersomstandigheden verminderen, maar ook een groenere, robuustere en verbonden stad creëren. Allemaal redenen voor het volgende bestuur om werk te maken van sociale klimaatadaptatie.

Stel dat we geluk hebben en Gent de volgende decennia op wonderlijke wijze gespaard blijft van weerrampen, dan nog zullen we blij zijn met een groene, robuuste stad vol veerkrachtige burgers en buurten.

Steven Vromman,

Low Impact Man, auteur van ‘Hoop, een kompas in turbulente tijden.’

Kandidaat voor Groen op 13 oktober