de plannen voor 2018


Nog een reden waarom ik binnen 2 dagen Facebook ga verlaten. Ik wil in 2018 wat minder werken en tijd maken voor twee zaken. Het maken van een nieuwe voorstelling en het schrijven van een nieuw boek. Daarnaast werk ik nog een dag per week voor Labland en zijn er natuurlijk een reeks lezingen en voorstellingen voorzien.

Zowel de lezing als het boek zijn te linken aan hetzelfde thema: veerkracht. Zoals ik reeds aangaf in dit interview met Zigo, mijn hypothese is dat we de volgende jaren en zeker decennia te maken zullen krijgen met een aantal kleinere en grotere schokken. Gewoon omdat we veel te lang gewacht hebben om een aantal fundamentele kwesties zoals klimaatverstoring en ongelijkheid aan te pakken. Natuurlijk blijft het zin hebben om actie te voeren en als consument je voetafdruk zo klein mogelijk te maken. Maar om de grote problemen te vermijden zijn we grandioos te laat.

Daarom kunnen we best nog iets anders doen; onze veerkracht versterken en werken aan alternatieven voor het geval de systemen waarop we nu rekenen het laten afweten. Dit verhaal wil ik brengen in de vorm van een lezing/voorstelling (ik weet nog niet precies wat het zal worden). De werktitel is ‘Het einde van de wereld; een try-out’. Ik plan de volgende maanden alvast wat try-outs, eentje ervan is gepland op 27 januari in Herberg Macharius.

Het boek, dat is een echte uitdaging. Wat ik wil schrijven is een fictieboek (ja, een roman, maar dat klinkt nog gewichtiger). Het moet een positief post-apocalyptisch verhaal worden dat zich afspeelt de volgende veertig jaar. Ik heb er de voorbije zomer al wat aan gewerkt, maar als dit echt iets wil worden, zal ik er tijd en ruimte moeten voor vrij maken.

Schrijven wordt dus een belangrijke activiteit komend jaar. Zo hoop ik toch een of twee keer per week een mooi blogbericht te posten (zonder fouten;)), en wil ik me minder laten afleiden door de meer vluchtige kwesties zoals Facebook. Ik wil wat afstand nemen van de duizenden kleine dingen die onze aandacht opeisen, en met een brede blik de verre einders bekijken – als dat niet poëtisch klinkt.

Wie zich afvraagt wat veerkracht precies inhoudt, dit filmpje is voor mij wel een fijne illustratie.

echt nieuws


Waar ik toch een beetje naar sta te kijken, is de manier waarop de klassieke media zijn geëvolueerd. Wellicht door de commercialisering en digitalisering ligt de klemtoon op aandacht trekken, eerder dan informeren. De titels die je elke dag ziet passeren maken dat duidelijk.

Een simpele greep uit het aanbod vandaag ‘Kerstbaby geboren in Planckendael’ (de Standaard), ‘Hierover maken koppels het vaakst ruzie’ (Het Laatste Nieuws), ‘De waarheid achter XL condooms’ (De Morgen), ‘Burgemeester beslist, klant moet kunnen plassen in vuurwerkwinkels’ (Het Nieuwsblad). Op de Redactie kan je evengoed dergelijk non-nieuws vinden, bijvoorbeeld ‘Queen breekt met eeuwenoude traditie, ongehuwde Harry en Meghan welkom op feestdis’.  Trouwens wat me ook opvalt, dat op de redactie.be heel wat sportnieuws te vinden is, maar op Sporza.be geen enkel ander nieuws. Waarom niet eens een bericht over klimaatvluchtelingen tussen de voetbaluitslagen, als het omgekeerd wel kan?

http://www.loesje.nl/

Het gevolg van deze verkleutering is dat ook het debat ook steeds minder inhoudelijk wordt (nog een reden om Facebook te verlaten). Wie alleen maar de mainstream media volgt krijgt na een tijdje wel een zeer vreemd beeld van de wereld. Ik ben er geen voorstander van om de actualiteit niet meer te volgen, daarom enkele tips voor andere nieuwsbronnen.

Mo*,  niet enkel een magazine, maar een visie op journalistiek die vertrekt van een brede, mondiale kijk. Veel aandacht voor de tegenstemmen, hoopgevende verhalen uit het Zuiden en zalige comlumnisten als Tine Hens en Jan Mertens.

De Correspondent een Nederlands initiatief, waar hoogstaande stukken worden afgeleverd die wat meer tijd vragen om te lezen, maar des te meer inzicht bezorgen.

De Wereld Morgen, een onafhankelijke nieuwssite met als doel een kritische bijdrage te leveren aan het maatschappelijk debat.

Zwijgen is geen optie Twee gedreven jongemannen, die diepgaande interviews afleveren die eigenlijk op Canvas uitgezonden zouden moeten worden.

Apache een coöperatieve nieuwssite van journalisten die niet meer tevreden waren bij de mainstream media en via dit kanaal aan onderzoeksjournalistiek willen doen.

Omdat deze sites niet in handen zijn van commerciële groepen hebben ze het natuurlijk niet makkelijk om te overleven. Je kan dus als lezer deze mensen steunen via lidmaatschap of giften. Zelf betaal ik 31,6 euro per maand voor de vijf nieuwsbronnen. Want als we goede journalistiek willen is een faire prijs het minste wat we kunnen doen.

Als ik nood heb aan wat satire, dan is er altijd nog TVOlen (Regering wil zwangerschap beperken tot zes maand) of de Raaskalderij. (wetenschappers ontdekken planeet die even makkelijk te verkloten is als de aarde). Of ik kan gewoon eens kijken bij de mainstream media.

 

waarom ik Facebook vaarwel zeg


Ik ben een behoorlijk actieve gebruiker van Facebook. Het is een snelle manier om activiteiten aan te kondigen, campagne te voeren, interessante links te delen, meningen te verspreiden en ‘vrienden’ te maken. Ik zet de vrienden toch even tussen aanhalingstekens, want een mens kan onmogelijk 3 802 vrienden hebben. Toch heb ik beslist mijn account stop te zetten.

Er zijn heel wat redenen hiervoor. Zo heb ik het voorbije jaar één en ander gelezen over de praktijken van sociale media.  Als ik bijvoorbeeld een tip mag geven voor onder de kerstboom (of uit de bib), dan kan kan je alvast ‘The circle‘ van Dave Eggers eens lezen. ontzieldewereldEen verhaal dat zich in een niet zo verre toekomst afspeelt en waar geen privacy meer bestaat en alles wat je doet of zegt in de Big Data terecht komt. Behoorlijk griezelig en niet zo ver van de realiteit. Dat blijkt uit een ander recent boek – jammer genoeg non-fictie- van Franklin Floer. ‘Ontzielde wereld’ toont aan hoe de macht van de grote internetbedrijven (Google, Apple, Amazon en Facebook) ongekende proporties aanneemt. Deze bedrijven kennen ons door en door en maken daarvan gebruik, voor politieke en commerciële doelen.  Ze betalen nauwelijks belastingen en zorgen ervoor dat er minder en minder wordt nagedacht en de ruimte voor echte debat alsmaar krimpt.

En dan is er ook nog de impact op je persoonlijk leven, zoals treffend beschreven door Bregje Hofstede in De Correspondent. Facebook doet er alles aan om je zo lang mogelijk aan het scherm te kluisteren. Ik stel vast dat ik zelf ook meermaals per dag een kijkje neem – wachten op de trein met een Fairphone in je zak wil bijna automatisch zeggen: facebook checken. Dit heeft gevolgen voor je concentratie, voor de aandacht die je hebt voor wat er om je heen gebeurt. Voor je het door hebt zit je weer te kijken naar een of andere filmpje, of ben je betrokken in een discussie die toch niks oplevert.

Dus voila, voor mij hoeft het niet meer. Ik wil dit bedrijf niet langer steunen, ik wil mijn tijd niet meer laten kapen door deze piraten.

(overmorgen nog een stukje over media, en de alternatieven).

Wie toch af en toe van me wil horen kan zich inschrijven op mijn blogberichten, even onderaan rechts gaan met je cursor op deze pagina.

 

bregje

Ecorexia? De grote plaag is Ecofoertisme.


De voorbije dagen ben ik een paar keer opgebeld door journalisten die het met mij over Ecorexia willen hebben. Ik kende de term niet maar die slaat op een extreem streven naar ecologisch leven, met nadelige gevolgen voor de omgeving en het welbevinden zelf. Ik kan er mij iets bij voorstellen, en het eerste jaar van mijn Low Impact experiment ging ik ook tot op (of volgens sommigen over) de grens om mijn voetafdruk te minimaliseren.

We me een beetje kent weet wel dat ik daar nu wel genuanceerder mee omga. Als je de grote dingen goed doet dan is het niet perse nodig om obsessief milieubewust te leven. De grote dingen zijn; geen vlees, geen auto, geen vliegtuig in combinatie met hernieuwbare energie, tweedehands spullen, lokaal voedsel en vermijden van verspilling. Als je dan ook nog een geëngageerde burger bent (door bijvoorbeeld mee te doen met de Klimaatzaak of het steunen van burgercoöperatieven) dan lijkt me dat al ruim voldoende. Mijn base-line is tenslotte ‘meer geluk met minder voetafdruk’. Ik weet dat onze baby niet goed is voor de voetafdruk, maar wel belangrijk voor ons geluk. En ik ga er van uit dat iedereen zelf de juiste afwegingen kan maken en beslissen hoe ver hij of zij gaat.

2015-01-22 18.16.14
mijn veganistische schoenen, een uiting van Ecorexia?

Eigenlijk wil ik nog iets anders zeggen. Als er een groep mensen misschien een neiging tot Ecorexia heeft, komt dat misschien omdat er een nog veel grotere epidemie is van ‘Ecofoertisme’. Het totaal negeren van ecologische grenzen en dus ongebreideld consumeren, vliegen, rijden, kopen, weggooien en verspillen. Het zullen deze Ecofoertisten zijn die nu maar al te graag het woord Ecorexia zullen gebruiken als iemand in hun omgeving voorstelt om eens vegetarische te eten, of een uitstap met de trein te maken.

Volgens mij beseffen meer en meer mensen, ook  Ecofoertisten, dat onze huidige levensstijl onhoudbaar is. We zijn tenslotte op weg naar een wereld waar het drie tot vier graden warmer wordt.  Het feestje van consumeren en verspillen loopt op zijn einde. Maar dit is een ongemakkelijke waarheid die veel mensen niet onder ogen willen zien. Voor die mensen is het dan ook bedreigend te merken dat er een groeiende groep mensen wel bewuster, trager en met minder wil leven. En dus is een nieuw stigma of scheldwoord wel handig om zo de eigen manier van leven buiten schot te laten.

Als je het etiket ‘Ecorexia’ krijgt opgeplakt, verwijt dan de mensen vooral niet dat ze aan Ecofoertisme lijden. Begrijp dat je te maken hebt met angstige mensen die zich vast willen klampen aan wat ze kennen. Het beste wat je kan doen is zonder anderen te veroordelen je eigen keuzes te maken, en tonen dat het perfect mogelijk is te leven met meer geluk en een kleinere voetafdruk.

groeten uit 2047


-wims-59
met dank aan Wim Schrever voor de foto

Op de inspiratiedag Duurzame mobiliteit mocht ik een kleine projectie maken voor de toekomst. Wie wil kan hier het verhaal nog eens nalezen.

Goedemorgen. Ik ben ondertussen 87 jaar. Jaja, dank u, ik zie er nog goed uit voor mijn leeftijd. Dat zal komen door de combinatie van veganistisch eten en nano-technologische geneeskunde. Ik heb gisteren nog een wandeling gemaakt door mijn stad en heb er een verslagje van neergeschreven in mijn dagboek. Hier komt ie.

 

Woensdag, 27 november 2047.

 

De zon schijnt helder, de lucht is fris. Het is 13 graden, wat normaal is voor de tijd van het jaar. Echte winters kennen we niet meer. Ik heb de voorbije jaren mijn thermisch ondergoed nauwelijks meer gedragen, ik overweeg zelfs om het naar een weggeefwinkel te brengen.

 

Ik ontbijt met een kop lokale koffie – dat is dan wel een voordeel van de klimaatopwarming, er zijn nu ook koffieplantages in de Vlaamse Ardennen. Ik neem mijn wandelstok en ga de deur uit.

 

Ik stap traag door de straat, behoedzaam voor de vele fietsen en karren, want mijn benen en reflexen zijn niet meer wat ze waren. Er zijn geen voetpaden meer, de hele straat is nu voor wandelaars en fietsers. Alleen elektrische deelauto’s en hulpdiensten zijn nog toegelaten. En die moeten goed uitkijken met de zitbanken en speeltuigen en de nomadische bomen die her en der op de straat zijn neergezet.

 

Verbrandingsmotoren zijn ondertussen al 10 jaar verboden. Je kan opnieuw de straat op zonder masker.  Het is alleen jammer dat de drastische maatregelen (zoals het verbieden van fossiele brandstoffen) veel te laat zijn gekomen.  Ooit, op een legendarische conferentie in Parijs was afgesproken dat de opwarming onder de 2 graden moest blijven. Nu zitten we aan een wereldwijd gemiddelde van bijna 3 graden. De eerste tekenen van een daling van de uitstoot zijn nu wel zichtbaar. Eindelijk.

 

De straten zien er kleurrijk uit, niet alleen omwille van het vele groen, maar ook door de mensen. Ik besef dat ik als Vlaming, net als iedereen behoor tot een minderheid. Er zijn de voorbije decennia nogal wat mensen bijgekomen, gezinnen uit Spanje en Griekenland bijvoorbeeld, mensen die moesten vluchten voor de oprukkende woestijn en de droogte. Ook vluchtelingen uit India en Pakistan, slachtoffers van het nucleaire conflict van 2030. En natuurlijk ook veel inwoners uit West-Vlaanderen en Nederland, want een stuk van het lage land hebben we moeten teruggeven aan de zee. Je kan niet blijven dijken bouwen als het ijs van Groenland aan het afsmelten is.

 

Ik ga even zitten op een pleintje aan het begin van een grotere invalsweg en kijk wat rond. Af en toe komt er een elektrische bus of een paardentram langs. En ja, daar heb je er weer ééntje. Een zelfrijdende auto die zonder de passagier is vertrokken. Een dame loopt achter de wagen en probeert die te doen stoppen met haar smartphone. Soms zijn het gewoon snotneuzen die er een spelletje van maken om de zelfrijdende auto’s te hacken.

 

De individuele auto zoals ik die vroeger heb gekend bestaat niet meer. Het heeft lang geduurd, maar het auto-denken is zo goed als volledig uitgebannen, in de ene stad wat sneller dan de andere. Wat zeker heeft geholpen is de grote economische crisis van het voorbije decennium. We konden niet langer alles vanuit de hele wereld gaan invoeren met vervuilende vliegtuigen, vrachtwagens en containerschepen.

 

De crisis heeft achteraf gezien onze economie goed gedaan. Ons voedsel is nu veel lokaler en aangepast aan de seizoenen, er zijn overal maak-ateliers, de circulaire economie is doorgebroken zodat er nauwelijks nog vuilniswagens moeten rondrijden. Het weinige huishoudelijke afval dat er nog is, wordt opgehaald door dezelfde vrachtdrones die de winkels bevoorraden.

 

Mensen wonen nu veel meer in kernen dichter bij elkaar. Vrijstaande woningen met tuin worden steeds zwaarder belast. Wie nog in een lintbebouwing woont is tegenwoordig een loser. De woonkernen zijn met elkaar verbonden met een performant openbaar vervoersnet. En voor de laatste kilometers kan je kiezen. Er zijn deelfietsen, plooifietsen, rijska’s of stegways. Er zijn aangepaste oplossingen voor grote gezinnen en mensen die slecht tebeen zijn. Wie zich toch nog een privé-wagen permitteert wordt scheef aangekeken, wie een vier maal vier heeft loopt het risico uitgescholden te worden. Populaire verwijten vandaag zijn ‘klimaatterrorist’ of ‘energievreter’, als je iemand echt de grond in wil boren dan roep je heel luid:’ hyperconsument’.  Dat komt hard aan.

 

Kijk, daar op de markt staat een standbeeld van ene Leo Van Broeck, het is de man die ondanks de politieke tegenstand de betonstop heeft waargemaakt. Deze betonstop heeft in combinatie met de agro-ecologische landbouw die de standaard is geworden gezorgd voor een boom van biodiversiteit op het platteland. Dat is dus weer een lichtpuntje.

 

De grote parkeertorens in de stad zijn omgebouwd tot compacte woningen voor de vele nieuwkomers. Voor de lange Nederlanders is het soms wat krap, maar een laag plafond is nog altijd beter dan geen dak boven je hoofd. Over de parkeergarages wil ik straks nog iets vertellen.

 

Ik ga op een bankje zitten aan het water. Als ik me niet vergis werden hier begin deze eeuw acties gevoerd voor zuivere rivieren. Samen met honderden anderen sprong ik toen in de niet zo propere Leie. Ik heb het verhaal al vele keren verteld aan mijn kleinkinderen, ze vinden het bijzonder grappig dat dit de manier was waarop we dingen wilden veranderen. ’Hadden jullie dan geen democratie’ vraagt de jongste soms. Tja, moet ik dan antwoorden, we hadden een soort democratie.

 

Terwijl de onbemande waterbusjes van de Lijn voor mijn neus hun weg vervolgen denk ik terug aan toen. Aan de overkant van het water staan massa’s frambozenstruiken op de plaats waar in 2034 een tijdelijk tentenkamp voor beursmakelaars was opgetrokken. Ze waren alles kwijt gespeeld door de megacrash, en nog erger, ze konden gewoon niks. Ze waren overgeleverd aan de goodwill van de passanten. Het kamp is bijna vijf jaar blijven staan. De fijnste dag was er steeds het einde van de Ramadan, toen de Moslimfamilies ter ere van het Suikerfeest voedsel en lekkernijen naar het tentenkamp brachten. Crisis of niet, sommige rituelen bleven gelukkig standhouden.

 

Wat mijn stad betreft, het zijn vooral de champignons geweest die een belangrijke rol hebben gespeeld. De gigantische nutteloos geworden parkeergarage aan het station bleek namelijk de ideale plaats te zijn voor de kweek van champignons. Honderden mensen konden er aan de slag. Allerlei verwerkingsbedrijfjes schoten als -vergeef me de woordspeling – paddenstoelen uit de grond. Vegetarische paté, champignonnen taarten, gedroogde champignons, zelfs champignonzeep, bouwmaterialen, brood en textiel. Onvoorstelbaar wat je met die schimmels kan doen.

 

Na de internationale ban op fossiele brandstoffen in ’36 zaten we een aantal jaren met elektriciteitspannes. Want onze politici van het begin van deze eeuw talmden veel te lang met de omslag naar 100 % hernieuwbare energie. En dus deed de paardentram opnieuw zijn intrede. Dat bleek een gouden zet, want de paardenmest was de ideale grondstof voor de verdere uitbreiding van de paddenstoelensector. De vooruitziende bestuurders van mijn stad hadden eind vorige eeuw trouwens verschillende ondergrondse parkings aangelegd midden in de stad. En zo zonder het te beseffen een belangrijke bijdrage geleverd aan het economisch herstel.

 

Ik ben ondertussen aan het museumplein aangekomen. In het museum van het Antropoceen kan je allerlei nutteloze spullen zien die in mijn tijd populair waren. Zoals elektrische pepermolens met Led verlichting en elektrische hondenkussens. Mijn kleinkinderen kunnen nog altijd niet geloven dat er een tijd was dat we fossiele energie gebruikten om excuseer het woord, het gat van de hond op te warmen.  Ze kunnen niet begrijpen dat er ooit een tijd was dat iedereen zijn eigen auto had, dat er massaal dieren werden gegeten, dat je zomaar een vliegtuig kon nemen zonder een klimaattaks te betalen.

 

 

Ik stap op de paardentram, boven mijn hoofd vliegt een drone. Grappig hoe high tech en low tech in 2047 op wonderlijke manier samengaan. De nieuwe tijden zijn zowat gestart zijn jaren 30. Bij het begin van de heropbouw zag het er even niet goed uit. Een aantal mensen wou na de grootste financiële crash ooit zo snel mogelijk opnieuw een op groei gebaseerde economie uitbouwen. Gelukkig ontstond een massale wereldwijde beweging die verhinderde dat een kleine groep mensen opnieuw de touwtjes in handen nam. Dat was de start van de werelddemocratie zoals we ze nu kennen. Een redelijk eenvoudig systeem waarbij de grote beslissingen genomen worden door bijna 6 miljard mensen. Dat wil zeggen, alle aardbewoners die minstens 14 jaar zijn. Een van de eerste beslissingen was om alle resterende kolen, olie en gas in de aardbodem te laten zitten. De daaropvolgende jaren kwamen er wetten rond bevolkingsbeleid en het basisinkomen. Binnenkort staan een aantal belangrijke discussies op de agenda zoals de invoering van het maximum inkomen.

 

Het lijkt er ondertussen op dat de mensheid toch iets heeft geleerd. De ongelijkheid is veel kleiner geworden, vormen van uitbuiting van mensen of natuur zijn zo goed als helemaal uitgeroeid. De welvaartziektes van toen zijn stilaan aan het verdwijnen. De meeste mensen hebben een goed leven, de belangrijkste materiële behoeftes zijn ingevuld. Er is tijd voor persoonlijke ontplooiing en verdieping. Al zullen we nog decennia te maken hebben met de gevolgen van de klimaatverandering, de CO2 uitstoot is onder controle.

 

Tijd om naar huis te gaan. Ik laat via een app een SAF komen. (de senioren aanhang fiets, erg populair tegenwoordig). De jonge Indiër fietst me soepel door een stad vol leven, groen en mensen. We hebben nog een zware rekening te betalen na een halve eeuw groei zonder omzien. Maar stilaan krabbelen we weer recht.

 

Ik ben terug thuis. En ik bedenk, ooit hebben we de kans laten liggen om te kiezen voor ‘change by design’. Maar uiteindelijk is het toch ‘Change by dissaster’ geworden. Ik wou dat ik dat ik een teletijdmachine had om dit nog even mee te geven aan mijn stadsgenoten daar in 2017…