niets is verloren


Op 1 februari ging in Gent een project van start in kader van ‘Atelier de stad’, onder de noemer ‘niets is verloren’ is een brede brainstorm opgestart om samen met de Gentenaars te zoeken hoe kringlopen gesloten kunnen worden en capaciteiten gebruikt.

Zaterdag is een tussenstand opgemaakt waarbij vijf concrete projecten zijn voorgesteld die verder worden uitgewerkt. Een in het oog springend idee is bijvoorbeeld het Spilvarken. Want het is nog niet zo lang geleden dat spilvarkener in steden varkens werden ingezet om enerzijds voedselafval ter verwerken en anderzijds wat voedselreserve op te slaan voor slechte tijden. Naar analogie met deze historische gewoonte zijn er vorige week drie biggen uitgezet op een stuk grond aan de Bijloke. Een oproep in de buurt aan mensen om ze mee te verzorgen leverde meteen 40 vrijwilligers op. Wat er met de varkens zal gebeuren is nog geen uitgemaakte zaak, maar de dieren zorgen in elk geval voor veel animo en gesprek, en wie weet is er een nieuw ‘kalfje Willy’ kwestie op komst.

Een ander project onder de titel ‘mij pak je niet in’, wil Gentenaars aanzetten om zoveel mogelijk verpakkingsmateriaal te vermijden, door het hergebruiken van verpakkingen, broodzakken enzo meer. Ook in restaurants gaan we massaal vragen om de voedseloverschotten niet verloren te laten gaan. Het uitgangspunt indachtig wordt er niks aangemaakt, geen stickers of wat dan ook, en gaan we zelf het logo overal verspreiden. Dit filmpje toont hoe het werkt.

Een derde project gaat dan weer over het inzetten van exoten (planten en dieren die niet van hier zijn en vele schade toebrengen aan het milieu) te verwerken tot voedsel. Tijdens de Gentse feesten zal je daarvoor bij Trefpunt kunnen proeven van allerlei gerechten en drankjes gemaakt van deze ongewenste voedselbronnen. De andere projecten (over energie en mobiliteit) kan je hier bekijken. Het mooie is vooral dat als je mensen laat dromen en samenwerken nieuwe ideeën naar boven komen én de nodige vaardigheden om ze ook te kunnen uitwerken.

Ook in Kortrijk, Hasselt/Genk, Brussel en Oostende lopen gelijkaardige initiatieven. Je kan alles hier verder uitzoeken, en wie weet krijg je ook goesting om aan de slag te gaan. De stad van de toekomst begint vandaag.

co-working zoals de vogeltjes


Vandaag werk ik voor het eerst op een nieuwe werkplek; likebirds, een co-working place die enkele maanden geleden van start ging in Gent. Het idee is simpel; je zorgt voor een aangename werkplek en de nodige accommodatie waar mensen kunnen komen werken als ze zin hebben.

Voor ‘kleine zelfstandigen’ zoals ik, die van thuis uit werken en geen collega’s hebben toch wel een interessant aanbod. Dus heb ik me voor een maand ‘member’ gemaakt (ja ze gebruiken hier graag Engelse termen), en kan ik nu uitproberen of deze formule me bevalt. Deze morgen ben ik met de fiets vertrokken met computer, een tas vol boeken en mijn boterhammetjes. Sinds negen uur zit ik aan een ruime tafel, in een rustige omgeving met veel licht. Het is hier wel erg kalm vandaag – brugdag – dus zitten we hier met twee te co-worken.

posterjaren60Maar ik ben tevreden van de eerste dag. Zoals sommige lezers zich misschien nog herinneren was ik vorige zomer begonnen aan het schrijven van een nieuw boekje. Sinds september is dat project in de lade blijven liggen, zoveel andere dingen te doen nietwaar. De voorbije dagen, na de verkiezingen, had ik zo’n today-is-the-first-day-of-the-rest-of-my-life-gevoel (een poster die ik ooit nog op mijn studentenkamer had hangen).

En zo kwam het boek-idee weer op de proppen. En aangezien er thuis zoveel afleiding is (een was die moet opgehangen worden, plantjes die water willen, een piano die daar staat te blinken) heb ik beslist hiervoor een andere context te zoeken. Een mooie rustige plek waar ik me kan concentreren op 1 ding. Dus dat wil zeggen mailbox dicht, facebook dicht en enkel het materiaal wat ik nodig heb om te kunnen werken. Koffie, thee en water zijn binnen handbereik, en verder is er geen afleiding.

Mijn eerste werkdag is prima verlopen (ik heb mezelf enkel toegelaten dit blogstukje te schrijven tussendoor), ik heb flink wat vooruitgang geboekt, ben geconcentreerd bezig geweest. Ik kijk er al naar uit om hier de volgende weken verder te kunnen werken.

genoeg gestemd, nu aan de slag


Gelukkig is politiek niet de enige hefboom om verandering te realiseren. Ik las het gisteren ergens op internet. Je zou het nog straffer kunnen stellen zoals Dimitri Van Den Meerse in dit artikel: het resultaat van deze verkiezingen maakt nauwelijks verschil, want uiteindelijk ligt de macht bij internationale instellingen, multinationals, beurzen en grote vermogens waar we nog nooit voor hebben kunnen stemmen.

Dus laat de politici rustig hun rituelen opvoeren en een regering vormen, ondertussen kunnen wij ons wel bezig houden met de echte verandering, van onderuit. Dit thema zal ook weer het hoofdbestanddeel vormen van deze blog; inspirerende voorbeelden, concrete acties en minder concrete gedachten die ons helpen een meer ecologische en sociale samenleving te realiseren.

Kijk eens hier bijvoorbeeld, een nieuwe blog voor ‘Low Energy Bricoleurs’. Hier brengt Willy Zon sinds een maand allerlei ecologische oplossingen samen, waarbij je zelf aan het experimenteren kan gaan De moeite om eens te bekijken, en een goede aanvulling op de bekende Lowtech blog van Kris De Decker. Wie de voorkeur heeft aan recyclage en design kan dan weer terecht bij het Vindingrijk, de site van Evy Puelinckx. En zo zijn er dus nog tientallen plaatsen waar je inspiratie kan vinden om zelf aan de slag te gaan. En misschien vind ik wel wat doe-het-zelvers die mijn vélomobiel een jasje willen breien.

gebreideauto

achter de grijze wolken schijnt de zon


Maandag 26 mei, 7u30. De eerste bedenkingen na een spannende en behoorlijk korte nacht. Laat me starten met het gevoel dat het sterkste is; ontgoocheling. Eén op drie Vlamingen kiest voor de NV-A, en dat is geen goed nieuws voor ons leefmilieu en het klimaatbeleid, maar ook niet voor cultuur of voor de armsten in deze samenleving. Blijkbaar zijn de linkse partijen er niet in geslaagd een wervend perspectief te plaatsen tegenover het communicatie- en tactisch vernuft van de NV-A.

En al doen we het in Gent goed met Groen, het ziet er naar uit dat onze twee jonge vrouwen, Sara Matthieu en Evita Willaert net hun zitje in het parlement zullen missen (al ontbreken om onduidelijke redenen nog heel wat resultaten uit Gent). Ja, we gaan vooruit met 3% en komen nu uit boven 16%, ook de andere coalitiepartners houden stand (Sp.a: +0,7% en Open-VLD: +0,4%) wat duidelijk maakt dat het beleid dat we sinds anderhalf jaar voeren steun krijgt. Tevens blijkt de NV-A in Gent ruim 10% onder het Vlaams gemiddelde te blijven. Dus waar we kunnen tonen hoe een sociale en ecologische aanpak in de praktijk werkt groeit de steun.

Wellicht zijn we nu weer vertrokken voor een lange periode van ingewikkelde onderhandelingen. Vandaag ga ik weer aan de slag – net zoals zoveel mensen – om binnen en buiten de politiek te werken aan een rechtvaardige en leefbare wereld. En al zijn er redenen om ongerust te zijn, ook deze ochtend fluiten de vogels, waait de wind en schijnt de zon (al is het achter de grijze wolken).

achterdewolken

394,75 euro en 150 uur


Vandaag ga ik nog een aantal uren de straat op om de laatste keer het gesprek aan te gaan met twijfelende en overtuigde kiezers. Dan zit de campagne er op en is het wachten tot zondagavond voor de resultaten.

Aangezien ik een beetje obsessief ben wat betreft het ‘meten is weten’ principe kan ik precies toelichten hoeveel ik in deze campagne heb geïnvesteerd. Zo heb ik de voorbije maanden ongeveer 150 uur geregistreerd als campagnetijd. Dat gaat om vergaderingen, deur aan deur acties, sturen van mails, schrijven van stukken, deelnemen aan allerhande activiteiten enzovoort. Aangezien het gewone werk en gemeenteraadswerk zijn blijven doorgaan gaat het dus vooral om extra tijd. Het idee om wat rustiger of minder te werken was de voorbije maanden dus verder af dan ooit. Maar ik vertel er graag bij dat zo’n campagne periode erg boeiend is, omwille van de vele gesprekken en ontmoetingen met allerhande mensen, en het idee dat je een verschil kan maken.

Wat de financiën betreft, een overzichtje van de kosten die ik gemaakt het:

  • belettering van de vélomobiel: 181,5 euro
  • aanmaak foto voor gebreide affiche: 31,75 euro
  • filmpje gebreide affiche: 181,5 euro

Ik heb geen gebruik gemaakt van het aanbod van de partij voor folders, flyers of postzegels, al zijn er natuurlijk wel een aantal folders gedrukt waar ik ook in voorkom. Maar daar kan ik geen bedrag op plakken.

Hoeveel stemmen dit totaal van 394,75 euro zal opbrengen zal ik maandag weten, maar ik heb zo’n vermoeden dat SROFI redelijk goed zal zijn (de Stemmen Return Op Financiële Investeringen). Als ik zie hoeveel individuele folders, advertenties en borden opnieuw zijn ingezet dan denk dat veel kandidaten véél meer uitgeven. Alle kandidaten moeten achteraf een overzicht van de kosten indienen, maar zou het geen goed idee zijn mochten we voor de verkiezingen de individuele budgetten weten? Samen met een berekening van de ecologische impact van de campagne?

afficheDSWat media-aandacht betreft kan ik natuurlijk niet klagen, gisteren nog een vermelding in de Standaard online én de onverwachte publicatie van ons opiniestuk op Knack.be.

De filmpjes over het recycleren van affiches, duwen van bussen en de gebreide affiche zijn goed opgepikt in de media en duizenden keren bekeken.

Mijn belangrijkste wapen zijn natuurlijk de vele mensen die me soms al jaren volgen en commentaar geven op blogstukjes, die me ideeën bezorgen (zoals van de gebreide affiche) en andere mensen inspireren. De mensen die de mini-affiche ophangen en via hun kanalen anderen warm maken. De vele mensen die zelf elke dag timmeren aan een betere wereld, die geloven in het nieuwe tijdperk en niet bij de pakken blijven zitten. Wat de uitslag ook zal zijn, hier wil ik nu al iedereen die me steunt oprecht bedanken. Want op 26 mei gaan we gewoon verder, omdat we ervan overtuigd zijn dat het makkelijker is de wereld te veranderen dan de wereld zoals die vandaag is te aanvaarden.

Mocht je vandaag nog de kans zien om hier of daar iemand aan te spreken of een filmpje of tekst door te mailen, aarzel niet, het kan zondag van enkele stemmen afhangen!

Acht vragen over groei


De voorbije dagen heb ik het vele malen gehoord van heel wat politici: “we moeten terug gaan voor groei, voor duurzame groei, voor economische groei.” Want, zo is de redenering, als er groei is dan kunnen we alle andere uitdagingen oplossen. Het valt met daarbij op dat journalisten niet de moeite te doen om door te vragen over wat er precies bedoeld wordt. Blijkbaar is iedereen akkoord met het uitgangspunt dat groei een goede zaak is. Daarom 8 vragen over groei, waarvan ik hoop dat de journalisten ze ook eens durven stellen.

1. Wat moet er groeien?
Het klassieke antwoord zal zijn; de economie, de consumptie, het aantal jobs, de productie, de winst en andere ‘harde’ indicatoren. Zou het ook eens over andere dingen mogen gaan? Groei van vertrouwen tussen mensen bijvoorbeeld, groei van levenskwaliteit, groei van tevredenheid of geluk?

2. Welke prijs betalen we voor groei?
De prijs voor de groei van de voorbije decennia is duidelijk: een ecologische voetafdruk die de draagkracht van de planeet overstijgt en een werkdruk die de draagkracht van veel mensen overstijgt. Is de groei dan echt zo belangrijk dat we die prijs willen betalen? Riskeren we de leefbaarheid van de planeet op middellange termijn voor korte termijn groei?

3. Zorgt groei echt voor meer herverdeling?
Je zou denken van wel, en in de jaren 50 – 70 was dit ook zo. Maar sinds de jaren tachtig blijkt dat de vruchten van de groei steeds ongelijker worden verdeeld. De groep superrijken krijgt het grootste deel van de winst, de groep aan de onderkant van de samenleving groeit. Een stelling die net nog bevestigd is door een onderzoek.

4. Hoeveel groei is eigenlijk er nodig?
Ik vermoed dat de meeste politici het liefst zo veel mogelijk zullen willen. Maar ooit vertelde Geert Noels me dat tijdens de gouden eeuw in de Nederlanden er een gemiddelde groei was van 0,2 tot 0,4 procent. Zouden we eens niet kunnen nadenken over een economisch model dat niet afhankelijk is van grote groeicijfers. Over beter nog een ‘steady state’ economie?

5. Hoe meten we groei?
Het zou ondertussen toch al duidelijk moeten zijn dat BNP een bijzonder slechte graadmeter is van groei. Want ook milieurampen, epidemieën of files doen ons BNP groeien. Er zijn al enkele alternatieven zoals de Human Development Index, of de Index of Sustainable Economic Welfare. Kunnen we dit niet inschakelen om te meten of we vooruitgaan?

6. Hoe kan groei op een eindige planeet?
Blijven meer consumeren en produceren op een eindige planeet met steeds meer mensen lijkt toch een beetje op een onmogelijke opdracht. Kan iemand is uitleggen hoe dit zou kunnen, rekening houden met een aantal simpele natuurkundige wetten.

7. Wat bedoel je met duurzaam?
Het nadeel van het woord ‘duurzaam’ is dat het in verschillende betekenissen kan gebruikt worden. Zo kan duurzame groei betekenen dat de groei altijd blijft duren. Of dat de groei duurzaam is (in evenwicht met sociale en ecologische grenzen). En dan zou het wel eens een contradictio in terminus is, dat het niet mogelijk is verder te groeien zonder nog meer ecologische en menselijke schade.

8. Weet ja wat exponentiële groei is?

Al wie pleit voor groei wil elk jaar groei, en dan gaat het over exponentiële groei. Een concept dat we wellicht niet voldoende begrijpen en daarom de oorzaak is van veel miserie. Deze slimme meneer legt het heel simpel uit;


Groen breit voor iedereen


Dit is wat mij betreft dan toch het allerlaatste filmpje van deze campagne. Misschien heb je het al ergens zien opduiken, want het is behoorlijk snel opgepikt door diverse media. Je mag het gerust verder delen, al heb ik nog liever dat je het stukje van gisteren naar je vrienden en bekenden doorstuurt. Dit kan makkelijk door gewoon deze link te kopiëren en te verspreiden.

Mocht je trouwens nog vrienden of kennissen uit Oost-Vlaanderen willen uitnodigen om Groen te steunen kan je eventuele deze voorbeeldmail gebruiken (geschreven door een goede doch kritische vriendin twee jaar geleden). Alvast bedankt voor alle steun!

Sagrada Familia of Fata Morgana?


Het gaat op 25 mei niet enkel over procentjes, postjes en mogelijke coalities. De discussies van de voorbije weken maken duidelijk dat we komende zondag kunnen kiezen tussen twee richtingen.  Samen met Sara Matthieu schreef ik een stukje over de keuze tussen de Sagrada Familia of een Fata Morgana.

Wie ooit de Sagrada Familia in Barcelona heeft bezocht zal het  beamen:  het is moeilijk niet onder de indruk te zijn van de vormen en kleuren, de poëzie en de grandeur van deze kathedraal in opbouw.  De inval van het licht op de keramische tegels, de adembenemende zuilengalerij,  de organische lijnen en ontroerende details tonen de onmetelijke  kracht van de menselijke verbeelding.  De Sagrada Familia bezoeken brengt je als vanzelf in een toestand van vrolijke verwondering.

De ontstaansgeschiedenis van het kunstwerk is bijzonder.  Antonio Gaudí werkte niet met  gedetailleerde bouwplannen, maar met schetsen en sfeerbeelden. De bouwwerf (ondertussen 132 jaar oud) werd aanvankelijk enkel gefinancierd door giften, sinds de jaren tachtig worden ook de entreegelden van de vele bezoekers ingezet. Een sterk staaltje van crowdfunding  avant la lettre.

Sagrada-FamiliaGaudí werkte niet volgens de gangbare bouwtechnieken met steunpilaren en luchtbogen maar introduceerde nieuwe concepten zoals de scheefstaande zuilen. Hij was niet tevreden met de gangbare methodes en testte gaandeweg nieuwe procedés. Hij experimenteerde met bouwtechnieken die tot op vandaag gedurfd lijken. Tijdens het bouwen ging hij in dialoog met de arbeiders over het oplossen van technische problemen. Co-creatie noemen we dit tegenwoordig.  Ondanks de innovatieve aanpak past dit bouwwerk in de traditie van de Middeleeuwen, toen mensen begonnen met het bouwen van kathedralen  wetende dat ze zelf nooit de voltooiing zouden meemaken.

Velen van ons hebben ooit Barcelona bezocht. Maar weinigen hebben al eens een fata morgana gezien. Niet de lucht die op een warme zomerdag wat trilt boven het asfalt,  maar de illusie van een oase met wuivende palmbomen in een oneindige zandvlakte. Het beeld  zoals we het kennen uit de strips, waarbij het wanhopige hoofdpersonage tevergeefs naar de luchtspiegeling en zijn eigen ondergang strompelt .

De manier waarop de gevestigde krachten blijven geloven in de houdbaarheid van ons model begint sterke gelijkenissen te tonen met een stevige fata morgana. Nog meer economische groei op een eindige planeet die we rustig blijven uitputten en vervuilen? Nog meer ongelijkheid en concurrentie, nog meer en harder en langer werken? Nog meer druk op de schouders van het individu terwijl we nu al massaal mentaal en fysiek onderuit gaan? Geloven we echt dat we met deze oude recepten de nakende klimaatcatastrofe kunnen afwenden of zeven miljard mensen een deftige toekomst kunnen geven?

Na de tweede wereldoorlog kwamen we terecht in een periode van pakweg 30 jaar vrije markt gevolgd door ruim 30 jaar neoliberalisme , en dit alles aangedreven door goedkope fossiele brandstoffen en een wereldwijd reservoir van goedkope arbeid.  En ja, het heeft een onvoorstelbare vooruitgang en welvaart opgeleverd, alvast voor 20% van de wereldbevolking.  Ondertussen is duidelijk dat meer van hetzelfde niet haalbaar is, de sociale en ecologische grenzen zijn bereikt.  Net zoals bij alle beschavingen op de rand van de ineenstorting blijven onze machthebbers krampachtig vasthouden aan het oude denken dat ooit succesvol was, maar nu steeds verder afbrokkelt.

Wat we nodig hebben, is een project met de allure van de Sagrada Familia, waarbij we vertrekken van de kracht van onze dromen. Waarbij we de beperkingen van de bestaande denkkaders achter ons laten en op zoek gaan van nieuwe premissen en waarden.  Waarbij we tijd nemen om samen sfeerbeelden en toekomstschetsen te maken. Waar we met elkaar in dialoog  gaan over wat we écht belangrijk vinden. Waar we investeren in veerkracht in plaats van koopkracht,  waarbij we ons niet langer laten leiden door de lokroep van individueel succes, schone schijn en steeds meer consumptie. Waar menselijke ontwikkeling van groter belang is dan blinde economische vooruitgang.  Waarbij we tijd maken om adem te halen en de mallemolen even stilzetten. Waarbij we niet vasthouden aan oude schema’s, maar vertrouwen op onze verbeelding en het potentieel van samenwerking. Er is voldoende wetenschappelijk bewijs dat ons huidig paradigma een fata morgana aan het worden is. Zijn we het dan niet verplicht aan de volgende generaties op zijn minst andere richtingen uit te proberen? Zelfs al zullen we zoals de Middeleeuwse kathedraalbouwers het eindresultaat van ons nieuw project niet zelf aanschouwen.

De briljante jonge Nederlands historicus Rutger Bregman stelde het onlangs als volgt: “We kunnen kiezen voor de dystopie of de utopie, een land met radicale ongelijkheid waar de klimaatverandering volledig uit de hand loopt, of een land waar iedereen kansen krijgt om een leven te leven dat de moeite waard is”. Zondag krijgen we een unieke kans om het dubbeltje in de ene of de andere richting te laten vallen.

Sara Matthieu en Steven Vromman

vandaag even iets anders


Ooit van Herman Karl von Keyserlingk gehoord? Een graaf die zo’n 270 jaar geleden leefde in Rusland en last had van slapeloosheid. Om zijn nachten te vullen gaf hij aan klavecinist Johann Goldberg de opdracht om achter een gordijn in zijn slaapkamer wat muziek te spelen. En zo kreeg Bach de vraag van de graaf om een aantal leuke stukjes te componeren om de slapeloze nachten wat op te fleuren.

Dit is de ontstaansgeschiedenis van de Goldberg variaties, een van de onbetwiste meesterwerken van Bach. Zondag heb ik sublieme uitvoering hiervan gezien door accordeonist Philippe Thuriot  in de Handelsbeurs. Op zo’n momenten denk ik wel eens,  dat een mensheid die zulke schoonheid kan creëren het misschien toch de moeite is om gered te worden. Want nogal wat wetenschappers gaan ervan uit dat we goed bezig zijn om onszelf van de planeet te vegen. Dus voor wie het milieu absoluut worst kan wezen, is Bach misschien nog een argument om toekomstgericht te denken?

In elk geval, hier kan je een andere accordeon versie beluisteren, misschien een alternatief als je even gehad hebt met de debatten op radio en televisie.