4 november 2025: democratie 2.0


Het werk rond nieuwe vormen van participatie en democratie begint stilaan vruchten af te werpen. Nieuwe software maakt het mogelijk om gezamenlijk beslissingen te nemen, waardoor de traditionele democratie een interessante aanvulling krijgt. In het begin van deze eeuw is namelijk gebleken dat het oude systeem van representatieve democratie niet in staat was de grote problemen aan te pakken. Politici waren te veel bezig met hun eigen herverkiezing, in plaats van het aanpakken van de problemen. Lang geleden, in 2011 schreef ik daar nog een stukje over voor MO*.

Nu beleven we  een historisch momentum waarbij voor de allereerste keer een mondiale volksraadpleging wordt gehouden. Daarvoor is de voorbije jaren gewerkt aan een systeem om alle aardbewoners van 14 jaar en ouder een unieke ID te geven, gekoppeld aan een Iris-scan. Om te vermijden dat slechts zij met toegang tot internet kunnen een stem uitbrengen zijn verschillende maatregelen genomen. Zo trekken in de armere landen mobiele ploegen rond die met op zonnepanelen aangedreven laptops bij hebben. In principe bezoeken ze de meest afgelegen dorpen. In steden zijn er tijdelijke kantoren geopend die gedurende 10 dagen 24/24 open zijn.

Ook bij ons doen lokale besturen grote inspanningen om iedereen te betrekken. In alle stadsdorpen is minstens een plek waar iedereen naar toe kan. Verder zijn er kleine groepjes vrijwilligers die langs gaan bij de mensen die minder goed te been zijn.

De afspraken zijn als volgt: als 50% van de potentiële kiezers meedoet krijgt de uitkomst het statuut van aanbeveling. Als 65% van de bevolking deelneemt zijn de besluiten van de raadpleging bindend voor alle landen die de wereldregering erkennen. (ondertussen meer dan 140 landen) Dezelfde percentages worden gebruikt om te bepalen of een voorstel wordt weerhouden. Misschien een beetje ingewikkeld, maar als dus minstens 65% van de bevolking stemt en minstens 65% van de stemmers kiest voor een bepaald voorstel dan wordt het een bindende wet.

Ter omkadering van het referendum zijn op lokaal vlak en via internet een heleboel informatieve activiteiten opgezet. Er zijn fora met voorstanders en tegenstanders, academische rapporten, debatavonden en intercontinentale internetconferenties. Als we bereid zijn naar elkaar te luisteren en elkaars standpunt te begrijpen kunnen we wellicht de oude valkuilen vermijden.

Vandaag is dus de eerste ‘worldref’ gestart. Tien dagen lang kunnen mensen over de hele wereld kiezen uit volgende opties.

A. om de economische ontwikkeling terug op gang te brengen gebruiken we de resterende olie en steenkoolvoorraden, beseffende dat dit de opwarming van de aarde erger maakt.

B. om de opwarming van de aarde te vertragen vermijden we ten alle prijze de resterende voorraden fossiele brandstoffen te verbranden, zelfs al zal dit de economische ontwikkeling vertragen en onze materiële levensstandaard beperken.

Ik heb in elk geval gestemd voor B, en ik hoop van u hetzelfde natuurlijk. Als dit experiment lukt dan zullen de volgende jaren nog verschillende dergelijke wereldreferenda gehouden worden en wordt een oude droom waar. De mensheid die gezamenlijk een toekomst kiest.

28 april 2025: eten of zwemmen


Het is vandaag exact 6 weken geleden dat het geregend heeft in ons land. Daarmee ziet het er weer niet goed uit voor de landbouw. Granen, maïs of andere gewassen die begin maart zijn gepland zijn ondertussen afgestorven in de grond, en als het niet snel gaat regenen komen ook de latere oogsten in gevaar. De grondwaterspiegel is al enkele decennia erg laag zodat meer grondwater oppompen niet meer verantwoord is. De stand van de waterlopen is gevaarlijk gezakt, waardoor de binnenscheepvaart in de problemen komt. Al een geluk dat de Belgische kerncentrales ondertussen allen dicht zijn, want anders moesten ze nu toch sluiten wegens gebrek aan koelwater.

Het is niet de eerste keer dat we een dergelijk voorjaar meemaken. De overheid heeft daarom het noodwaterplan in werking gesteld. Dit houdt onder andere in dat het verboden is om auto’s te wassen en grasvelden te besproeien. Waar de vorige jaren nog een uitzondering is gemaakt voor de voetbalvelden is het verbod nu algemeen.

Daarnaast wordt alle water dat zich in zwembaden bevindt ter beschikking gesteld van de landbouw. Op een bijzondere google maps pagina staan de zwembaden aangegeven waar de boeren met hun tankwagens water kunnen halen. De prioriteit is nu het verzekeren van de voedselvoorziening, en uiteraard is dit belangrijker dan het privilege van de enkele mensen die nog een eigen zwembad hebben.

Ik ben alvast blij dat ik mijn compost-toilet heb, want ook de aanvoer van leidingwater is gerantsoeneerd en de mensen die nog drinkwater gebruiken voor het toilet komen nu in de problemen.  Aangezien er al meer dan vijf jaar een extra taks is voor deze groep gaat het gelukkig over nog maximum 20% van de huishoudens.

Als ik Klaas vertel over de tijden dat er massaal water werd verspild en vervuild kijkt hij mij een beetje boos aan. “Opa toch“, zegt hij “je had wel een beetje meer water moeten overlaten voor ons hé“. Ik kan hem moeilijk ongelijk geven.

30 november 2024: het nieuwe opvoeden


Klaas is ondertussen 5 jaar geworden. Het is een vrolijk en nieuwsgierig baasje. Dagelijks is hij van 9 tot 15 uur in het kindercentrum, de plaats waar kinderen tot hun 10de verjaardag leren en opgroeien. De aanpak is wel behoorlijk verschillend van mijn kleutertijd. Minstens een uur per dag zijn de kinderen buiten bezig met natuurbeleving of de schoolmoestuin. Veel aandacht is er voor relationele en persoonlijke ontwikkeling. Doorheen de gewone activiteiten zijn er oefeningen in communicatie en conflictpreventie.

Vanaf dit jaar krijgt Klaas ook wekelijks een sessie meditatie en filosofie. Waardoor hij ons nog meer bestookt met allerlei vragen. Een tweede taal wordt aangeleerd vanaf het vierde levensjaar. Na heel wat discussie is uiteindelijk beslist dat alle kinderen die geboren zijn na 2020 Engels moeten leren. Het had voor mij ook Spaans of Esperanto mogen zijn, maar dat was blijkbaar niet haalbaar. Het goede is natuurlijk dat de volgende generaties makkelijker met elkaar zullen kunnen spreken. Tegelijk is er aandacht voor lokale dialecten, en spreekt Klaas nu al beter Gents dan zijn grootvader.

Omdat de overheid voorzichtig moet omspringen met de schaarse middelen is onderwijs veel meer gedragen door de gemeenschap. Ouders nemen allerlei taken op zich, heel wat senioren helpen mee, bijvoorbeeld in de schoolmoestuin of de schoolkeuken. De infrastructuur van de school met onder andere een sportzaal en computerklas is dan vanaf 15 uur de plek voor vergaderingen, buurtactiviteiten en feestjes. Het hele centrum staat onder beheer van een groep ouders, de schooldirectie en buurtbewoners.

De vroegere stadswijken zijn ook verder opgesplitst in kleinere ‘stadsdorpen’ van enkele straten en met 500 tot 800 inwoners. Marieke woont met Gert-Jan en Klaas in mijn vroegere woning in stadsdorp ‘Azalea’. Ik woon in stadsdorp ‘oude betoncentrale’  maar dat is uiteindelijk maar vijf minuten fietsen van elkaar. En aangezien ik er nog redelijk wat mensen ken ben ik ook wel eens per week in het kindercentrum van Azalea.

En Adam, tja heeft gekozen voor een meer nomadische woonvorm. Met een groepje andere schrijnwerkers en isolatiebouwers woont hij in caravans. Deze staan meestal een tijdje bij een bepaald verbouwproject en trekken naar een volgende werf als de job afgerond is. Het is een vrolijke bende jonge mensen die op korte tijd heel wat expertise hebben opgebouwd rond natuurlijk bouwen. De ‘caravanbouwers’ – dat is de naam van hun club – is veelgevraagd, waardoor het wel eens gebeurt dat ik Adam enkele weken niet te zien krijg.

Hij amuseert zich blijkbaar best in deze formule. Of ik van die kant nog kleinkinderen mag verwachten weet ik niet. Ik zie hem regelmatig wel eens met een andere vrouw aan zijn zijde. Ik vermoed dat hij best tevreden is zo en zelf nog geen zin hebt om te starten met het nieuwe opvoeden.

 

22 februari 2024: grijze criminaliteit en hangsenioren


Het leven in mijn strobalen huisje valt goed mee. Door de goed geïsoleerde muren moet ik weinig stoken, ik heb voldoende elektriciteit voor mijn beperkt verbruik. Alleen warm water is er niet altijd voorhanden, maar het idee dat je op elk moment van de dag onbeperkt over warm water zou moeten kunnen beschikking is al lang achterhaald.  Het huisje heeft trouwens nog een bijkomend voordeel. Er is nogal wat interesse in het concept van een goedkope, ecologische zelfvoorzienende woning. Ik wordt nu vaak uitgenodigd om toelichting te geven en redelijk wat geïnteresseerden komen hier een kijkje nemen.Voor het advies krijg ik een kleine (maar welkome) vergoeding.

Zelfs al wordt ik dit jaar 64, van pensioen is nog lang geen sprake. De pensioenen die de overheid nu uitbetaald zijn zo laag dat bijna niemand stopt met werken op zijn 65ste. Enkel zij die op bepaalde redenen echt niet meer kunnen werken krijgen een iets hogere vergoeding. Reden is dat de overheid het al jarenlang met veel minder middelen moet doen en de pensioenkassen een groot deel van hun waarde hebben verloren tijdens de financiële crash in 2012.

Let wel, de meeste 65 plussers werken nog, maar het werktempo ligt een stuk lager en meestal gaat het over 2 tot 3 dagen per week. Uit onderzoek blijkt trouwens dat mensen die langer blijven werken ook langer gezond blijven, zowel mentaal als fysiek. Aangezien ik mijn werk graag doe wil ik er in elk geval mee doorgaan, zolang mogelijk.

Wat ouderen betreft is de situatie helemaal anders dan pakweg 20 jaar geleden. Een nieuw fenomeen is bijvoorbeeld de grijze criminaliteit. Dit gaat om senioren die niet meer rond komen met hun uitkering en kleine diefstallen plegen. Het fenomeen is hier ook bekend, al is het in mindere mate dan in landen als Japan. Er zijn trouwens verhalen van oudere mensen die daarbij hopen dat ze via die weg in de gevangenis terecht komen, omdat ze zo even zeker zijn van kost en inwoon.

Hier komt dit niet zo vaak voor. Wat je wel ziet is dat ouders vaker bij hun kinderen gaan wonen, omdat ze niet langer in staat zijn alleen te wonen en een rusthuis veel te duur is geworden. Je ziet ook meer kangoeroewoningen en de zogenaamde ‘zorgkoten’. De zorgkoten verwijzen naar de studententraditie waarbij 3 tot 5 mensen samen een huis huren om kosten te sparen. Bijkomend element bij de zorgkoten is dat er tevens een voltijds inwonende verzorger wordt ingehuurd. Vaak zijn het Roemeense of Poolse dames die een vergoeding krijgen om dan huishoudelijk werk te doen voor het groepje senioren in het zorgkot.

Het systeem lijkt behoorlijk te werken. Naar ik hoor van een paar van mijn vrienden die in een zorgkot zitten worden er -de studententradities getrouw – regelmatig stevige feestjes gegeven. Het gaat er een pak vrolijker aan toe dan in een traditioneel rusthuis en het is goed tegen de vereenzaming.

Ik vond ook nog een filmpje over het probleem van hangouderen, maar ik weet niet zeker of de bron wel betrouwbaar is.

9 september 2023: huisje weltevree


Ik voel mijn rug niet meer, maar het is gelukt. Mijn strohuisje is bijna klaar. De voorbije maanden heeft Adam samen met een aantal van zijn collega’s het houten skelet van het huis op een stevige fundering gezet. Een moeilijkheid was om het skelet stevig genoeg te maken voor de daktuin. Daarvoor waren een aantal extra balken nodig. De voorbije weken hebben we dan met een ploeg van een tiental mensen de strobalen muren gebouwd en geleemd. De deuren en ramen konden we recupereren bij de afbraak van de nutteloos geworden Media Markt in Oostakker.

Het ontwerp van de woning is bijzonder eenvoudig, het is een kubus van 7 op 7 op 7 meter geworden, met bovenop een tuin van 8 op 9 meter. Het platte dak biedt op die manier beschutting voor slagregen en oververhitting. Het dak bevat naast een klein terrasje plaats voor 2 zonnepanelen, een zonneboiler, een fietswaterpomp en een moestuin van ongeveer 40 vierkante meter. Mijn ondertussen ook al wat oudere vriend Werner heeft een fantastisch systeem bedacht waarmee ik het regenwater dat via het dak in een grote regenwaterton terecht komt naar boven kan pompen via een energiefiets op het dak (systeem Maya-Pedal). In het huis is de enige verwarmingsbron de tegelkachel die ik kocht in 2010 en die het nog prima doet. Verder heeft Werner 14 oude autobatterijen in serie geplaats waarmee ik toch voldoende elektriciteit kan opslaan voor 3 tot 4 dagen.

De benedenverdieping bevat een inkomsas, een composttoilet en verder een open ruimte met kookhoek, zithoek, een eettafel en de vleugelpiano. Op het eerste verdiep is dan een kleine badkamer een slaapkamer en een werkkamer die ook als logeerkamer kan gebruikt worden. Het is niet bijzonder groot (want de muren zijn natuurlijk wel erg dik), maar er is behoorlijk wat licht en het huis is volledig autonoom. Naast de voorzieningen voor warm water en elektriciteit is er een waterzuiveringssysteem waarmee het regenwater drinkbaar wordt gemaakt. Het afvalwater gaat dan weer dan de gemeenschappelijke rietzuiveringsinstallatie van het sto-housing project.

Er is langs de buitenkant een toegangstrap tot de eerste verdieping en het dak, en alle voorzieningen zijn aanwezig om indien nodig de woning in twee de splitsen. Eenmaal ik te oud ben om trappen te doen kan ik prima leven op het gelijkvloers en kan iemand anders zijn intrek nemen op de eerste verdieping.

In het project zullen uiteindelijke een twintigtal woningen komen. Enkele kleinere zoals dat van mij, maar ook grote modellen voor jonge gezinnen met kinderen. Ik probeer trouwens ook Marieke en Gert-Jan te overhalen om hier hun intrek te nemen. Dan kan ik gerust op Klaas letten indien nodig; Maar mijn dochter twijfelt toch een beetje of ze zo dicht bij haar papa wil wonen. En dat kan ik wel begrijpen. Voorlopig zijn er nog maar drie andere woonunits klaar, maar binnen pakweg een jaar zullen hier een dertigtal mensen samen leven.

Nu is er nog wat werk voor de afwerking en hopelijk kan ik binnen enkele weken verhuizen. Dan ben ik erg benieuwd hoe comfortabel het zal zijn tussen mijn dikke stromuren. En ga ik bij de warmte van de houtpellets een teeltplan tekenen voor het moestuintje boven mijn hoofd waar ik dan in het voorjaar kan mee starten…

16 mei 2023: nog klimaatvluchtelingen


Een bizar bericht uit de regio’s Fairbanks (Alaska) en Baffineiland (Canada). De duizenden mensen die zich daar de voorbije jaren hebben gevestigd overwegen om de streek opnieuw te verlaten. Er worden namelijk steeds meer ‘Pizzlybears’ gesignaleerd. Met tientallen tegelijk gaan ze in nederzettingen op zoek naar voedsel en vallen daarbij regelmatig mensen aan. Vooral het grote aantal van deze gevaarlijke dieren baart zorgen, te weten dat het allereerste exemplaar is gezien in april 2006.

De Pizzly (soms ook grolar bear genoemd) is namelijk een kruising tussen Noord-Amerikaanse grizzlybeer en een ijsbeer. Het dier is een rechtstreeks gevolg van de opwarming van de aarde. De twee diersoorten leven normaal gezien op  grote afstanden van elkaar, maar de Grizzly beer trekt steeds Noordelijker en is daar in contact gekomen met de ijsbeer. Deze ontmoeting heeft nu voor een levensvatbare nieuwe soort gezorgd. En nu zijn de Pizzly’s een belangrijke concurrent aan het worden in de  Noordelijke zone die voor de mens steeds aantrekkerlijker wordt.

Er duiken trouwens nog meer diertjes op waar we ze niet verwachten. Een aantal Zuid-Europese steden zoals Sevilla, Madrid, Porto en Rome hebben de voorbije jaren al een flink deel van hun bevolking zien vertrekken. Zowel de jaarlijkse hitte als de waterproblemen maken het onmogelijk nog grote bevolkingsgroepen te huisvesten. De arme bewoners van deze steden worden nu echter belaagd door de bed bug (bedwants). Het akelige insect leeft in en rond het bed, en voedt zich met bloed: hij prikt met zijn steeksnuit door de huid en zuigt zich vol.

Waar de diertjes zich eerst lieten opmerken bij mensen thuis  zijn de bedwantsen steeds actiever in ziekenhuizen, bedrijven, instellingen en theaters. De bedbug is erg moeilijk te bestrijden, kan maanden zonder voedsel en verbergt zich in de smalste spleten. Op zich is het diertje niet zo gevaarlijk maar wie ze in huis heeft kan gek worden van de jeuk. Dit zou dus wel eens de doodsteek kunnen worden voor een aantal grote steden. Wat dan weer aansluit bij de tendens van de stadsvlucht, waarbij steeds meer mensen terugkeren naar landelijke gebieden.

Levensvormen (en niet alleen mensen) zijn volop aan het migreren, het tempo ligt daarbij rond 1,5 kilometer per jaar in de richting van de polen. De dag dat de Pizzlyberen op de vlucht zullen moeten gaan voor de bedwantsen is nog veraf, maar  nieuwe verrassingen zijn niet uit te sluiten.

8 januari 2023: van huizen en bommen


Bij het begin van het jaar 2023 hebben de mensen met een bescheiden feestje elkaar het allerbeste toegewenst. Grote cadeau’s of wilde braspartijen horen al een tijdje tot het verleden, net als de solden-periode trouwens. Op internationaal vlak is er toch wat vooruitgang geboekt bij de vorming van een wereldregering onder leiding van de hervormde Verenigde Naties. De basisprincipes zijn vastgelegd en meer dan 100 landen hebben beslist de WR (wereldregering) te steunen. Het plan is om nu een systeem op te zetten waarbij via internetstemming de wereldbevolking .gezamenlijk keuze kan maken Dit zou dan volgend jaar voor het eerste moeten gebeuren.

Ook veranderingen op komst hier in huis. Sinds de geboorte van Klaas en het intrekken van Gert-Jan is het hier toch een beetje krap geworden. Na geduldig overleg met zijn allen hebben we beslist dat ik zal verhuizen. Op de oude dokken is namelijk ruimte voorzien voor een stro-housing project en ik heb beslist om mijn laatste spaarcenten te gebruiken om een daar een huisje te verwerven. Een stro-housing is een typisch co-housing project maar dan met huizen van strobalen. Steeds meer mensen kiezen voor meer gemeenschappelijke woonvormen, en aangezien traditionele manieren van bouwen erg duur zijn omwille van schaarste aan materialen en energie worden steeds meer woningen met stro gemaakt. Ik heb dus mijn stukje grond binnen het project en de bouw zal komende zomer gebeuren. Mijn perceel is maar 10 op 12 meter, maar ik heb al een plannetje om daar toch een comfortabele en zelfvoorzienende woning op te bouwen. Deze beslissing heeft bij een vriend-grapjas al geleid tot een nieuwe uitdrukking  ‘hij is geboren met een strobaal in zijn maag’.

Vandaag zag ik in de stad nog een nieuwigheidje. De zaadbomautomaat. Het principe is simpel, de vroegere rode automaten waar je vieze kauwgomballen kon uithalen worden nu gevuld met zaadbommen. Dit zijn rondje balletjes die een mix van zaden bevatten. Het idee is dat je de ballen dan kan gebruiken om op braakliggende stukken grond snel wat groen te laten opschieten. Het idee is ontstaan bij een groep je “Guerilla Gardeners’ in San Fransico maar nu ook overgewaaid naar hier.

Een paar jonge gasten hebben een klein bedrijfje opgezet en plaatsen nu overal in de stad dergelijke automaten. Er zijn een paar variëteiten die je kan kopen. De ‘struikgewas bom’, de ‘eetbare planten bom’ en de ‘vrolijke bloemen bom’. Je krijgt bij elke bom ook een beknopte handleiding om ervoor te zorgen dat je ze gebruikt op het juiste moment en op de juiste grond.

Voor wie schrik heeft dat iemand per ongeluk zo’n bom zou verwarren met een snoepje is er geen gevaar. De zaden en het omhulsel zijn volledig biologisch…

19 augustus 2022: creativiteit uit het Zuiden


De communicatie verloopt soms moeizaam, maar regelmatig lukt het toch om via internet wat info te ontvangen over hoe het eraan toe gaat in andere delen van de wereld. Het is opvallend om te zien hoe landen die wij lang als onderontwikkeld hebben bestempeld toch bijzonder inventief zijn bij het omgaan met schaarste. De innovatie waar Vlaanderen 10 jaar geleden zo prat om ging is nu vooral op andere plaatsen te vinden.

In Guatemala heb jij bijvoorbeeld de mensen van Maya Pedal, een groep die allerhande machines maakt op basis van menselijke spierkracht. Daarbij gaan ze heel wat verder dan de energiefietsen die ik in huis heb. Ze maken, meestal op basis van schroot en afval, toestellen om graan te malen, hout te zagen, kleren te wassen, waterpompen en koffie-pel-machines. Zeer inspirerend in tijden waarbij stroom van het net onbetrouwbaar en onbetaalbaar is geworden.

In de Fillipijnen zijn er de mensen van  Solar Bottle Bulb  die een doodeenvoudig model hebben bedacht om overdag gratis licht te hebben in de vele krotwoningen in Manila. Ze gebruiken daarbij petflessen. Het filmpje hieronder toont dat dit behoorlijk effectief is.


In Madagaskar worden afgedankte auto’s omgesmolten tot potten en pannen die dan weer nuttig zijn in de keuken. In Colombia worden verlaten treinsporen gebruikt met allerlei zelfgemaakt vehikels. Een praktijk die ook te zien is in Roemenië en blijkbaar zelfs in enkele regio’s in de Verenigde Staten. In het webarchief, waar je met wat geluk oude webpagina’s kan terugvinden vond ik nog een reeks terug die ooit op Canvas is uitgezonden. Deze reeks toont dat reeds meer dan een decennium geleden fantastische oplossingen zijn bedacht om met minder energie en grondstoffen te leven.

Het mooie is dat de stad Gent een plan aan het uitwerken is om de leegstaande gebouwen van Ikea om te bouwen tot een gigantische werkplaats voor eco-technieken. De bedoeling is om kennis van over de hele wereld te verzamelen en mensen aan het werk te zetten. Er zullen geen nieuwe grondstoffen worden gebruikt en enkel gewerkt worden met materialen en toestellen die nog stammen uit de periode van de grote verspilling. Daarmee worden dan nieuwe instrumenten gemaakt voor het huishouden, energieopwekking of waterzuivering. Er wordt gezocht naar Low Tech oplossingen die geen fossiele brandstoffen nodig hebben en die het leven een stukje aangenamer kunnen maken.

Ik ben dan ook erg blij dat met mij gevraagd heeft in de voormalige cafetaria van de Ikea een museum uit te werken met inventieve voorwerpen en oplossingen die nog uit de pre-fossiele periode komen. Denk maar aan de met de hand te bedienen koffiemolens en platenspelers.  Binnen enkele maanden wil men de nieuwe I.K.E.A. (Intelligente Kennis en Energie Alternatieven) openen met mijn tentoonstelling. Een mooie uitdaging waar ik op mijn oude dag zeker wil aan werken. Als iemand van jullie nog iets liggen heeft dat past in het museum, laat maar weten!

 

14 maart 2022: we verplaatsen ons nog


De lente is terug begonnen. We zijn het ondertussen gewoon dat het vanaf half maart behoorlijk warm kan worden. Veel mensen halen opgelucht adem dat het zwaarste van de winter voorbij is. Het was niet bijzonder koud, maar grauw en grijs weer, met veel neerslag en flink wat stormen.

Hoe ziet het dagelijks leven er ondertussen uit, ongeveer 10 jaar na de start van de permanente crisis? Voor de meeste mensen is de hoofdzaak zorgen voor de basisbehoeften. Voedsel en onderdak zijn daarbij essentieel. Heel veel zaken die 10 jaar geleden vanzelfsprekend waren zijn nu helemaal omgedraaid.

Zo is het aantal auto’s per duizend inwoners is bij ons gezakt van 484 (2010) tot 213 (2021). De gemiddelde bezettingsgraad is toegenomen van 1,2 naar 2,5 inzittenden. Auto’s worden zelden nog gebruikt voor korte ritten minder dan 10 kilometer en bijna een derde van de wagens wordt nu gedeeld door 3 of meer gezinnen.  Allemaal cijfers waar de mobiliteitsorganisaties maar konden van dromen begin deze eeuw. De grote doorbraak van de elektrische wagens is er niet gekomen, te veel problemen rond bevoorrading en grondstoffen voor de batterijen.

Het openbaar vervoer is ondanks alles kunnen blijven groeien. De stiptheid is minder, en het comfort ook en het is zelfs duurder geworden, maar toch is dit voor veel mensen de interessantste manier voor verplaatsingen. Naast de Lijn en de NMBS zijn er een heleboel kleine bedrijfjes die goedkoop vervoer verzorgen. Tussen de steden zei je regelmatig de ‘superbussen’ rijden. Deze bussen zijn gemaakt van vrachtwagentrailers en kunnen heel veel mensen tegelijk vervoeren, wat de prijs dan weer goedkoper maakt.

Files zijn er niet meer. Het aantal wagens op de weg is bijna gehalveerd en daarbij komt dat er bijna 70% minder vrachtwagens op de weg zijn. Dit komt omdat de crisis gezorgd heeft voor een stimulans voor de lokale economie. Veel meer producten worden nu dichterbij geproduceerd, precies omdat transport zo duur is geworden. De grote werkeloosheid heeft de overheid ertoe aangezet de loonkosten te verlagen waardoor arbeid nu goedkoper is geworden. En zo worden in de herfst nu alle appelen en peren in Haspengouw geplukt, waar vroeger tonnen fruit lagen rotten op het veld omdat het te duur was om ze te plukken.

Een sector waar een grote ravage is aangericht is die van de luchtvaart. Bijna niemand neemt nog het vliegtuig voor een vakantie, het is gewoon onbetaalbaar geworden omwille van de zware CO2 taksen. Flink wat vliegtuigen die niet meer gebruikt worden hebben trouwens een andere bestemming gekregen. De foto hier komt uit Warschau, een project waar Adam ook een tijd heeft aan meegewerkt. Het is een Boeing 747 die door een groep schrijnwerkers is omgebouwd tot een meergezinswoning. Gemaakt met de handen van lokale houtsoorten.

En zo is de transitie toch bezig en beginnen mensen zich aan te passen aan de nieuwe situatie. Hoewel er nog steeds sprake is van veel ellende tonen dergelijke projecten al een glimp van de toekomst die op ons wacht…