home@home


Daarnet hebben we onze eerste Home@home georganiseerd. Het is een activiteit van de Transitiegroep Sint-Amandsberg. Met deze sessie willen bij mensen thuis (en verenigingen en scholen) het gesprek op gang brengen over de toekomst.

De eerste sessie ging door in de Vooruit bij een groepje dames die regelmatig samenkomen om na te denken over wat ze kunnen doen voor een betere wereld. Na een kennismakingsrondje bekijken we een aantal fragmenten uit de film Home van Yann Arthus Bertrand. De volgende stap is dan met de groep nadenken en uitwisselen over twee vragen. De eerste vraag gaat over de hoe we naar de toekomst kijken, wetende dat er op dit ogenblik één en ander fout loopt. De tweede vraag gaat over hoe de toekomst er ook zou uit kunnen zien, als we erin slagen om effectief het roer om te gooien en te werken aan een solidaire en olie-onafhankelijke samenleving.

De eerste vraag zorgt meestal voor een sfeer in mineur. Is het nog niet te laat om de wereld te redden, waarom zijn er nog zoveel mensen die doen alsof er niks aan de hand is, is het wel mogelijk om uit de rat-race te stappen, is het niet omwille van een economisch en politiek systeem waar wij weinig aan kunnen doen…

De tweede vraag zorgt voor een positievere sfeer. Samen nadenken over een toekomstbeeld met minder auto’s, meer groen, minder stress, meer lokale voeding, goed geïsoleerde huizen, groene energie, minder sociale tegenstellingen en meer levenskwaliteit maakt energie los. Dan krijgen mensen zin om er zelf ook aan te beginnen. En dat is natuurlijk de bedoeling van het hele Transitie gebeuren. Groepen opstarten die werken aan lokale veerkracht en energie-onafhankelijkheid.

Meer info over Transitie Vlaanderen is hier te vinden.

Voor initiatieven in Gent klik je hier.

De home@home sessie geven wij enkel in Sint-Amandsberg, dus als je daar mensen kent die mogelijk interesse hebben stuur ze dan meteen deze link door…

over lege kraantjes


Je maakt wel eens rare dingen mee bij debatten en lezingen. Gisteren was er iemand die zich wat bezorgd maakte over het voorstel om geen flessenwater meer te drinken en massaal over te schakelen op kraantjeswater. Zo vroeg de persoon in kwestie zich af: ‘als we allemaal leidingwater drinken is er dan geen risico dat het op geraakt?’.  Stel je voor, je wil een glas drinken en het kraantje is leeg…

Het risico is vele malen groter dat het oliekraantje leeg komt te staan. Vandaar ook het interessante initiatief van de Stichting Peakoil Nederland. Op 15 februari starten ze een wedstrijd:  ‘Hoe kick ik van mijn olieverslaving af?’. Tien deelnemers zullen in een periode van 6 maanden strijden om hun eigen aardoliegebruik zover mogelijk te beperken en daarvan verslag uit brengen op www.postfossiel.nl

Met de wedstrijd willen de organisatoren laten zien dat het kan, afkicken van aardolie. De mogelijkheden zijn er, het is een kwestie van willen. De wedstrijd moeten laten zien dat het niet alleen gaat om technische oplossingen, maar ook om het aanpassen van gedrag. De bedoeling is dat mensen na gaan denken over hoe ze zelf hun aardoliegebruik om laag krijgen. Een soort kampioenschap LIM als het ware.

Waarom moeten we afkicken van onze olieverslaving?

Aardolie is de belangrijkste energiebron op aarde. Ruim 40% van ons dagelijks energiegebruik gebruiken we in de vorm van aardolie. In onze op transport gebaseerde economie is aardolie verantwoordelijk voor 98% van het energiegebruik van de transportsector.

Uit de analyses van Stichting Peakoil Nederland blijkt dat aardolie op de korte termijn schaars gaat worden. Dit komt omdat de aardolieproductie voor 2017 haar maximum zal bereiken en aan een onomkeerbare daling zal gaan beginnen. In een samenleving waar een stijgend oliegebruik gelijkstaat aan economische groei is het belang van aardolie onmiskenbaar. Hoge olieprijzen hebben in het verleden al een negatieve invloed gehad op onze economie. We moeten dus alles op alles zetten om ons voor te bereiden op een toekomst waar aardolie prijzen regelmatig zeer hoog zullen zijn. Nu afkicken van onze olieverslaving is daarom een belangrijke voorbereiding op de toekomst.

Kijk voor meer informatie over aardolieschaarste en de impact van hoge olieprijzen op de wereldeconomie op www.peakoil.nl/rapporten.

Ik heb even geïnformeerd of ik mocht deelnemen, maar dat vonden ze niet zo’n goed idee. Het is al erg genoeg dat de Vlamingen altijd de taalstrijd en het dictee der Nederlandse taal winnen.

de Low Impact Show…


Sinds de start van het Low Impact project heb ik er bijna 100 lezingen opzitten, dus wordt het stilaan tijd voor iets anders. Daarom ben ik al een tijdje aan het broeden op een nieuwe aanpak. Met de theater-ervaring van de voorbije maanden heb ik dan maar beslist om er een Show van te maken. Niet met liedjes en dansjes natuurlijk, en ook niet met kostuums en lichteffecten. Maar met sprekende beelden en cijfers, pakkende voorbeelden en de nodige humor hoop ik nog wat meer mensen te bereiken. Misschien komen er op die manier ook wat andere mensen luisteren (die misschien bij het horen van het woordje Show denken aan glitter en glamour). Het Eco-verhaal mag toch op een aantrekkelijke manier gebracht worden. Tevens zal ik het publiek actief betrekken in de ‘Show’, ze zullen met andere woorden zelf bepalen in welke richting het gaat. Ik ga minder de nadruk leggen op de tips – die zijn ondertussen al wel wat gekend – maar meer het grote verhaal vertellen en het publiek een spiegel voorhouden. In een poging om nog wat meer knoppen omgedraaid te krijgen, niet enkel van de thermostaat maar ook in onze hoofden.

De avant-premiére is voorzien op de nieuwe beurs EcoPop in Kotrijk Expo. Op zaterdag 6 februari breng ik de allereerste Show om 13u15 en op zondag 7 februari om 16u15. Er zijn trouwens nog wat redenen om eens een kijkje te komen nemen, een uitgebreid programma van lezingen en sprekers, een hele reeks standhouders, zowel bedrijven als non-profit organisaties. Wellicht biedt deze beurs een vooruitblik op hoe een meer ecologische en duurzame wereld er in de toekomst kan uitzien.

De LIM energie-fiets zal ook aanwezig zijn met een extra toepassing waardoor je kan voelen hoe hard je moet trappen om verschillende soorten lampen te doen branden.  Nog een vraagje aan de trouwe lezers, zowel voor zaterdag als zondag zoek ik een tweetal mensen die enkele uurtjes bij de energiefiets willen staan. Geïnteresseerden kunnen zich aanmelden via steven@lowimpactman.be, ik zorg dan wel voor een toegangskaart…

vliegen als misdaad?


Vandaag wil ik het even hebben over een situatie die Peter, een trouwe bloglezer, me doorspeelde… Peter is leerkracht geschiedenis en kreeg een tijd terug een aanbod van een leerlinge over ééndagsreizen die het leger per vliegtuig organiseert naar Auschwitz. De bedoeling is om zo met jongeren aan herinneringseducatie te doen. Blijkbaar is het Pieter De Crem die dergelijke reisjes aan klassen toekent.

Klinkt op het eerste zicht fantastisch, maar Peter heeft de juiste reflex en stelt dat het ecologisch absoluut ‘not done’ is om voor één dag met het vliegtuig heen en weer te vliegen. Ten tweede stelt hij voor dat hier in België interessante plaatsen zijn om met dergelijke thema’s in contact te komen, bv. Fort Breendonk en de Dossinkazerne.

Nu wordt Peter aangesproken door collega’s die het toch wel raar vinden dat hun leerkracht geschiedenis niet geïnteresseerd is in zo’n aanbod….

Tja, om te beginnen is nog zeer de vraag waarom scholen en leerlingen zoiets zien zitten. Is het echt de interesse in ons verleden, of is het de kick van zo’n vliegtuigreis met een legervliegtuig? Ten tweede kan je je ook afvragen waarom De Crem dit soort dingen organiseert. Hij moet grote besparingen doorvoeren, hij weet wel dat zo’n vliegtuig voor CO2 zorgt. Anderzijds zal het voor zijn imago wel fantastisch zijn om  zo’n reisjes uit te delen aan jonge kiezers.

En dan de houding van leerkrachten en scholen. Als er een oprechte bekommernis is om ervoor te zorgen dat jonge mensen bekend zijn met de gruweldaden uit het verleden dan zijn er toch veel andere manieren.  Films, getuigenissen, gesprekken, tentoonstellingen, boeken…

Het zou goed kunnen dat we binnen enkele decennia tot het besluit komen dat het onbeperkt vliegen een misdaad is tegen de menselijkheid is. Misschien kunnen we dan de wrakken van de legervliegtuigen bezoeken om te vertellen hoe deze ermee voor gezorgd hebben dat er miljoenen klimaatslachtoffers zijn gevallen.

Ik zal binnenkort trouwens ook met het probleem geconfronteerd worden. In de school van Marieke gaan de laatste jaars  met het vliegtuig naar Marakesch of Rome. Zal ik ze verbieden om mee te gaan? Zal ik een actie voeren om alternatieve en verantwoorde reizen te organiseren? Is er iemand (een minister ofzo?) die dit eens op de agenda wil zetten?  Want met zo’n vliegreis in het laatste jaar worden alle inspanningen van Milieuzorg op School in een klap op de helling gezet…

de tunnelvisie van de economen


Terwijl ik daarnet aan het lopen was langs de Schelde (of was het de Leie) hoorde ik op radio 1 een interview met een topman van Agoria. De man had een concreet voorstel om onze economische crisis aan te pakken: de loonkosten moeten omlaag, de energieprijzen moeten goedkoper en we moeten innovatiever en competitiever worden. Ik moet zeggen dat ik dit refrein ook gehoord heb bij alle mogelijke crisissen de voorbije decennia en dat er toch een paar rare kronkels zitten in de hersenen van economen.

De loonkosten moeten omlaag om competitief te zijn met de buurlanden. Toen Liesbeth Imbo opmerkte dat de lonen bij Opel Antwerpen lager zijn dan bij Opel in Duitsland zei de Wilson De Pril van Agoria doodleuk dat dit klopt en dit dus een competitief nadeel is voor Opel Antwerpen. Begrijpe wie begrijpen kan. Maar het vreemde is dat dergelijke mensen ervan uitgaan dat als we onze loonkost verlagen we de competitie met Korea of Duitsland kunnen winnen. Alsof ze in Duitsland en Korea niet precies hetzelfde aan het doen zijn! We kennen toch het verhaal van de schuldenlast van Derde wereld landen en het IMF. Het IMF vond dat een aantal landen moesten investeren in koffie, om te exporteren en geld te verdienen. Zodoende gaan een aantal landen massaal koffie produceren, stort de wereld koffieprijs in en staan ze opnieuw met lege handen.

Om dezelfde reden vind ik dat hele Vlaanderen in Actie plan zo absurd. Dat we plannen maken om economie te vernieuwen is voor mij prima, maar dat die uitgedrukt moeten worden in doelstellingen als ‘behoren tot de Europese top vijf inzake economie’ slaat toch nergens op. Want al die andere regio’s zijn precies hetzelfde aan het doen. En dus krijg je een spiraal van hogere competitie, druk op de lonen, grotere flexibiliteit, druk op milieu enzovoort. Als we nu eens een plan zouden maken met doelstellingen die niet afgetoetst worden met buurlanden, maar op basis van wat we zelf belangrijk vinden. Met doelstellingen als zinvol werk en een redelijke werkdruk, verkleinen van de loonspanning, veel grotere onafhankelijkheid wat betreft voedsel en energie, voorrang aan zorg en onderwijs, belastingen op energievervuiling en grote vermogens? Is dat niet verstandiger dan meedoen in een ratrace die we toch niet kunnen winnen?

En dan de energieprijzen. Die moeten omlaag volgens de ondernemers. In de eerste plaats moeten de ondernemers misschien eens gaan babbelen met hun collega’s van Electrabel. In de tweede plaats moeten ze wel een beetje logisch zijn. Deze voorstanders van de vrije markt vinden ineens dat de overheid moet ingrijpen als door het spel van vraag en aanbod de energieprijzen stijgen. Natuurlijk zitten er ook taksen op de energie, maar de overheid heeft geld nodig voor steun aan ondernemingen, het betalen van werkloosheidsvergoedingen en brugpensioenen. Wat mij betreft mogen energieprijzen omhoog én loonkosten omlaag. Wat een goede zaak zou zijn voor bioboeren, schoenmakers, fietsherstellers en de hele sector van hernieuwbare energie en isolatie. Laat ons deze crisis (net als de financiële crisis) aangrijpen om totaal andere pistes te onderzoeken, in plaats van steeds dezelfde oude recepten op te diepen.

Verder wacht ik nog steeds op een econoom die me kan uitleggen hoe het mogelijk is om een toestand van competitie en exponentiële groei continu aan te houden. Want zoals Kenneth Boulding het ooit zo mooi heeft gezegd: “Wie denkt dat exponentiële groei aldoor kan blijven duren, is ofwel een krankzinnige ofwel een economist”. (ps. Boulding is zelf een gerenomeerd econoom)

nog meer techniek


Er zijn alweer een hele reeks leuke ideeën en links gekomen rond zonne-ovens en energiefietsen. Mooi om te zien hoe creativiteit toch een onuitputtelijke bron is. Nog andere mooie projecten zijn onder andere het eco-dorp in Sint Truiden. In een voormalig kasteel Nieuwenhoven is een groep mensen er bezig om er op een ecologische en zelfvoorzienende manier te leven. In de Standaard kan je er een artikel over lezen. Blijkbaar zijn er nog heel wat mensen bezig aan het zoeken naar manieren van leven die beter zijn voor de planeet én de eigen levenskwaliteit. Neem maar eens een kijkje op de site van Path To Freedom, een gezin uit Los Angeles dat al vele jaren op allerlei manieren informatie verzameld. Je kan er heel wat lezen over voeding, energie, zelfvoorziening, water en afval.

In het kader van experimenteren rond energie heb ik sinds enkele dagen een zogenaamde  Power Generator, een ander type van energiefiets. Dit toestel bevat een batterij en een stopcontact en kan je dus gebruiken om  elektriciteit te produceren en op te slaan. Het voordeel is dat je geen fiets of hometrainer in je huis moet zetten en je in principe op elk moment kan trappen. Bij mij staat de generator gewoon voor de zetel, en ik merk dat de kinderen spontaan af en toe even trappen. Nadeel is wel dat het fietsen nogal wat geluid maakt en dit na een tijdje wat vervelend wordt. Je kan natuurlijk ook een koptelefoon opzetten. Als trainingstoestel om je beenspieren te oefenen gaat het trappen iets te makkelijk. Ik heb het toestel voor 130 euro gekocht bij Ecoproof. Het zal wel een tijdje vragen om dit terug te verdienen door eigen elektriciteit op te wekken, maar dat is niet de eerste bedoeling. Ik hoop vooral dat we hier binnenkort eens een serieuze stroompanne krijgen. Dan kan ik met mijn energie-fiets én generator als enige in de straat blijven naar de radio luisteren én berichtjes online zetten…

jongens en wetenschap


21 januari, Gent. Drie mannen, waarvan de meerderheid al eerder van middelbare leeftijd sluiten zich op in een atelier met als doel: kunnen we een zonne-oven bouwen? Lieven Scheire, Werner Musenbrock en ikzelf worden terug jongens die gefascineerd door techniek aan het knutselen slaan. Een foto-verslagje.

1. Brainstormen, schetsen, via een omweg met enkele zotte ideeën komen tot een haalbaar plan. Zouden we werken met lenzen? Hoeveel is de opbrengst eigenlijk van de zon (ongeveer 1000 watt per vierkante meter – maar kan je die ook opvangen)? Welke systemen bestaan en wat willen we uiteindelijk klaarmaken: rijst of pasta?

2. We kiezen voor een goedkoop en eenvoudig model. Ongeveer een vierkante meter spiegeltjes die we kunnen richten naar één punt. Daar moet de kookpot komen. Even naar de Hubo om alle materiaal te halen, een grondplaat, 36 spiegeltjes en een rol ijzerdraad. We trekken een overal aan en gaan aan de slag…

3. Voor de plaat wordt een constructie gemaakt om ze in de juiste hoek te kunnen zetten. Gelukkig weet Lieven alles van Sinussen en Co-sinussen en is Werner een crack met metaal en hout. Ondertussen krijgen de spiegeltjes allemaal een beweegbaar voetje van ijzerdraad. (daar hou ik me mee bezig)

4. Na wat rekenwerk over de juiste hoeken en het brandpunt kunnen we alles assembleren. . De plaat met spiegels en de kookpot waarnaar de spiegels gericht moeten worden. Wieltjes om de hele constructies naar de zon te kunnen richten. Het prototype begint vorm te krijgen. Het plan wordt concreet.

5. Het resultaat, een draaibare zonne-oven waarmee het mogelijk moet zijn water aan de kook te brengen. (de pot hangt bovenaan, de spiegels sturen hun warmte naar de pot). Trots bekijken we het resultaat. Kunnen we nog via een windmolentje iets maken om in de pot te roeren?

Nu is het wachten op een zonnige dag om een eerste test te doen. Lieven maakt in elk geval een filmpje van de constructie, zodra het op You Tube te zien is komt ook hier op de blog. Hopelijk binnenkort in het park: kooksessies met de zon…

tussen dikke muren


Gisterenavond was ik in de gevangenis van Gent om daar een lezing te geven. Interessant voor wie zich afvraagt of mensen die in het milieu zitten ook interesse hebben in het milieu… (met dank aan BM voor de woordspeling)

Het is in elk geval binnenkomen in een andere wereld. Identiteitskaart en gsm afgeven -een laptop mag ook niet binnen- rugzak moet door de scanner, en zelf moest ik ook op de foto. Zomaar binnenwandelen in een gevangenis lukt dus niet. Nochtans viel me meteen op dat er verschillende buitendeuren openstaan. Meestal omdat er vlak erna nog een stevige deur is, maar ondertussen zie je de warmte bijna naar buiten stromen.

De nieuwe wandeling is een mooi gebouw – voor zover een gevangenis mooi kan zijn- dat voldoet aan alle clichés. De typische stervorm, overal deuren en tussendeuren die enkel met een sleutel open gaan.  Bijna iedereen is herkenbaar door een uniform, en er loopt heel wat volk rond. Deze gevangenis is voorzien op 320 mensen, er zijn er ongeveer 425. Waardoor er heel wat ‘grondslapers’ zijn, zo vertelde me de sympathieke man van de dienst Justitieel Welzijnswerk. Hij wist ook nog te vertellen dat iets meer dan de helft hier in voorlopige voorhechtenis zit in afwachting van een proces – wat soms wel maanden kan duren. Er zitten ook heel wat nationaliteiten samen (een dertigtal), dus op die manier dicht op elkaar samenleven is niet steeds eenvoudig.

Er worden heel wat activiteiten georganiseerd, zoals lezingen en cursussen. Er is een bibliotheek en een aantal mensen kunnen in de gevangenis zelf wat bijklussen in de keuken of het onderhoud. De lezing ging door in een kleine maar stemmige kapel. Er waren een kleine 30 aanwezigen, zowel vrouwen als mannen. Tijdens de lezing was ik me ervan bewust dat ik mijn verhaal aan het vertellen was aan een groep die zelf veel minder impact heeft de eigen voetafdruk. Verwarming en verlichting worden centraal geregeld, uitstapjes zijn er al helemaal niet bij en zelfs vegetarisch eten is niet evident in de gevangenis. Ik kon toch moeilijk tips geven in de zin van: ‘neem bij voorkeur een hybride vluchtwagen’. Toch waren de toehoorders geïnteresseerd en kwamen er verschillende vragen. Niet onterecht maakten sommige toehoorders zich druk in de verspilling binnen de gevangenis zelf. Televisie’s die een hele dag opstaan zelfs als er niemand is, verwarming die te hoog staat en gigantische daken die perfect geschikt zijn voor zonnepanelen. Bij justitie is het milieubesef inderdaad nog niet sterk doorgedrongen. Uit de reacties achteraf kon ik toch opmaken dat deze mensen het zinvol vonden om het eens te hebben over de toestand van onze planeet…

Ik zie dat er nog heel wat boeiende reacties en vragen op deze blog binnenkomen. Ik ben in elk geval blij dat op die manier inzichten en gedachten kunnen gedeeld worden. Vanuit Frankrijk kreeg ik ook volgende vraag: “Kan je me eens een ecologische en economische (zij het helemaal anders dan nu) visie geven hoe we de volgende eeuwen kunnen overleven in rust, vrede en vriendschap ? Dank je. Jan” Daar wil ik graag nog eens op ingaan, maar dat zal me een beetje tijd kosten. Vanavond zal ik het er wel over hebben, want dan doe ik een lezing voor het Protestants Cultureel Centrum. (geef toe, saai is het geven van lezingen niet)

Vandaag zal het zeker niet lukken om dit om mijn blog uit te werken, want ik ga de hele dag met Werner (van de energiefiets) en Lieven Scheire aan de slag in een poging om een zonneoven te maken die bruikbaar is in ons Belgisch klimaat. Verslagje volgt.

met dank aan Youtube


Een beetje weinig tijd om een uitgebreid bericht te sturen, maar graag neem ik een tip op die ik kreeg van een leerkracht Engels van een school in Genk. Het gaat om de speech van prins Charles in Kopenhagen. Behalve het feit dat de man inderdaad onberispelijk Engels spreekt zegt hij toch een aantal interessante dingen over de uitdagingen en kansen waar we voor staan.

(tussen haakjes, gisteren in mijn hotelkamertje in Genk toch even TV gekeken – ik wou toch ook de slimste mens eens zien-, en per toeval terecht gekomen op een interessant BBC programma “Britain’s really disusting food”, waar een man op zoek gaat naar de bronnen van het goedkope voedsel. Op youtube kan je dit ook bekijken, interessant om te laten zien aan verstokte vleeseters…)