vandaag: Italië


Voor de ongetwijfeld talloze Italiaanse bezoekers van deze blog vandaag een reportage die vorige zondag is uitgezonden op La7. Hier klikken en je kan je Italiaans oefenen. Het zijn wel de bekende beelden van de plooifiets, hooikist, spaarlampen en andere LIM-aardigheidjes. Bijzonder is wel dat er hier voor het eerst beelden te zien zijn van de repetities van tegen de lamp. Vrees niet, de voorstelling zal er wel anders uitzien dan de paar fragmentjes uit de reportage.  Het laatste stuk van de uitzending gaat over de groene kapster in Antwerpen, waar ik onlangs zelf ben geweest om mijn haar wat te laten bijknippen.  

Ik moet toegeven dat ik niet aan buitenlandse cameraploegen gedacht heb toen ik een jaar geleden besloot om te gaan experimenteren met Low Impact leven.  Blijkbaar hebben dit soort dingen op dit ogenblik voldoende maatschappelijk belang om hier en daar opgepikt te worden. Laat ik er maar van uitgaan dat het allemaal kleine druppeltjes zijn die dan weer andere mensen aanzetten – ik heb al een paar Italiaanse fans heb ik gemerkt. Als we dan met heel veel Low Impact Madammen en Meneren zijn, dan lukt het misschien toch om de balans in de goede richting te doen overslaan.

BK energiefietsen


Op 17 mei is het zover; het allereerste Belgische kampioenschap Energiefietsen. Dit ter gelegenheid van een super energiefeest, georganiseerd door Igemo. Wat is de bedoeling?

energiefeestlier

We willen zoveel mogelijk mensen die zelf een energiefiets hebben in elkaar geknutseld de kans geven om hun model voor te stellen. Via een aantal tests proberen we dan uit te vissen welke energiefiets het meest efficient is. Een energiefiets is een ding (hoeft er niet perse als een fiets uit te zien), waarbij je door gebruik te maken van trappers elektriciteit kan opwekken. Enige belangrijke voorwaarde is dat de geleverde elektriciteit 220 volt is. De fietsen zullen via een ‘cup’ systeem per twee getest worden (zoveel mogelijk lampen gedurende 5 minuten laten branden). En tijdens een grote finale zal dan de winnaar bekend worden. Naast de fiets zelf speelt natuurlijk ook de renner een rol, en daarom zal gewerkt worden met een reeks vergelijkbare wielertoeristen. In de wedstrijd zal echter niet zo erg de nadruk liggen op het winnen, maar hopen we vooral hier of daar interesse los te weken om het idee van de energiefietsen verder te ontwikkelen. Want volgens mij zijn er heel wat mensen (en fitness-centra) met home-trainers en fietsen op rollen die met zo’n toepassingen gebaat zouden zijn. In plaats van de menselijke energie verloren te laten gaan kan de energie gewoon gebruikt worden. Werner van Bric-a-brock die al enkele fietsen heeft gemaakt ziet het om begrijpelijke redenen niet zitten om daar een dagtaak van te maken. Dus enerfiets-knutselaars en ondernemers die hier iets in zien, laat iets horen. Alle voorstellen kunnen gemaild worden naar steven@lowimpactman.be

Gent in 2020


Gisterenavond was ik dus te gast op het grote ‘Gent overmorgen’ debat in de Vooruit. Een positief initiatief omdat het stadsbestuur hiermee aangeeft dat ze op iets langere termijn willen nadenken, én dat ze de bevolking mee de kans wil geven te dromen over een leefbare stad in de toekomst. Het geheel was in elk geval een zeer goed georganiseerd en afwisselend spektakel, waarvan je het voortreffelijk  live verslag via Gent Blogt kan nalezen. Toch is mijn mening niet onverdeeld positief.

Vooral in de presentatie van het stadsbestuur blijkt hoe vast men er nog zit in het oude denken. Meer economie, meer industrie, meer haven, ook meer groen en parken, meer innovatie en graag ook een nobelprijs voor iemand van de Genste universiteit en een olymische medaille in 2020 (komaan Eline!). Het mannelijk denken dus, gericht op concurrentie en beter zijn dan de anderen. Dat dit vooruitgangsdenken ons nu in de grootste economische, ecologische en sociale crisis heeft gebracht sinds mensenheugenis is nog niet helemaal doorgedrongen in het stadhuis. Dat de wereld er in 2020 ook heel anders zou kunnen uitzien kinkt nauwelijks door. Misschien zijn olieprijzen dan verviervoudigd, worden we overspoeld met klimaatvluchtelingen en zijn er wereldwijd conflicten over water en energie. Dat soort bedenkingen binnenbrengen in het debat was dus niet evident. Een debat overigens met enkel blanke welstellende mannen van middelbare leeftijd (jawel, ook één vrouw met dezelfde kenmerken), dus niet echt een dwarsdoorsnede van de Gentse bevolking.

Ik moet eerlijksheidshalve zeggen dat burgemeester Termont in zijn slotwoord ook duidelijk stelde dat Gent niet enkel een hoera-verhaal is. Nog veel te veel mensen leven in armoede en kunnen niet genieten van al het moois van de stad. (en als we blijven kiezen voor meer van hetzelfde zou dit ook wel eens kunnen betekenen; meer mensen in de marge – dat zijn niet de woorden van Daniël natuurlijk). Waar ik zelf vooral op reken is de eigenzinnigheid en creativiteit van de Gentenaars, de buurtcomitees, de transitiegroepen, de mensen die vluchtelingen opvangen, de volkstuiniers, de vele verenigingen.  Ik hoop vooral dat zij kunnen bepalen hoe Gent er in 2020 uit ziet.

Ter afsluiting, een van de vele filmpjes over Gent 2020.

nog een klein detail


Van bij de start ben ik op zoek gegaan naar alle grote en kleine aanpassingen die een verschil zouden kunnen maken voor mijn ecologische voetafdruk. Wat toen ook op mijn verlanglijstje stond was een broodsnijmachine. Een paar bezoeken aan de kringwinkel had me wel een rolstofzuiger en een fluitketel opgeleverd, maar niet het verhoopte item. Ik was het al bijna vergeten tot er plots een aanbod uit de lucht kwam vallen (via facebook). En sinds vandaag heb ik dus, met dank aan Christel, een fantastisch broodsnijmachientje. Het ding is bijzonder stevig, wellicht van de voor de tweede wereldoorlog en doet prima zijn werk.
 broodsnij
Een bijzonder groot verschil zal dit natuurlijk niet maken, maar nu hoef ik geen gesneden brood meer te kopen en dus hoeft de bakker zijn elektrisch snijmachine niet meer te gebruiken. Bijkomend voordeel, een ongesneden brood kan je ook zonder verpakking meenemen, en op die manier blijft het brood ook langer vers. Met de hand je broodsnijden zal niet genoeg zijn om de wereld te redden, maar zelf ben ik toch blij met deze minieme vooruitgang. Of hoe oude technologie toch nog goed van pas van komen.

laatste repetitiedag


Vandaag gaan we de laatste keer ons toneelstuk doornemen. Daarmee zitten twee maanden van repeteren er op. Dan hebben nog een try-out en start op 23 september de tournee (na een weekje repeteren vlak ervoor). Het was voor mij in elk geval een bijzonder boeiende periode. De vele gesprekken over hoe je in een artistiek product een boodschap probeert te verwerken. Hoe je kan vermijden dat er een vermanend vingertje wordt opgestoken, maar je er toch kan voor zorgen dat het bekijken van dit stuk bij de toeschouwer iets teweeg brengt. Hoe zorg je ervoor dat informatie de kijker niet verlamd maar aanzet tot reflectie en actie? Of het gelukt is om daarin een goed evenwicht te vinden zal de toeschouwer moeten beoordelen.

Daarnaast was er de hele kwestie van het ecologisch gehalte van het stuk. Want zodra je iets doet gebruik je grondstoffen en energie. We hebben dan wel een decor van maïszetmeel, we wekken een deel van de energie voor de voorstelling zelf op, de kostuums zijn van afvaltextiel, we zullen rijden op koolzaadolie, maar toch. Tijdens de repetitieperiode stond de verwarming ook op, hebben we elektriciteit gebruikt of hebben we teksten geprint. En eenmaal we gaan spelen in verwarmde culturele centra zullen er ook mensen zijn die met de wagen naar de voorstelling komen. De volgende weken gaan me met Ecolife een berekening maken van de hele impact van het stuk. Dat willen we dan graag vergelijken met andere activiteiten. Samen met Argus brouwen we ook nog een educatief luik rond de voorstelling. Meer hierover zal begin mei te vinden op de site van tegendelamp.be. Maar ook hier hou ik jullie op de hoogte.

Hieronder alvast een stoere foto van het gezelschap, in de camionnet op koolzaadolie. Van links naar rechts: Dimitri Leue, mezelf, Jonas Van Geel en Toon Offeciers (onze muzikant). Misschien moeten we ook maar meedoen met de Rock-Rally.

img_1059

maak uw keuze


Deze morgen schrijf ik mijn stukje vanuit Muizen. Want na de infoavond van gisteren in Mechelen was het iets te nipt om met de trein thuis te geraken, en ik kon gelukkig logeren bij vrienden hier. De sessie gisteren was bijzonder boeiend omdat we met de groep aan het nadenken zijn gegaan over de mogelijke opties voor de toekomst. Ik zet even de conclusies op een rijtje.

We waren het over eens dat de problemen (klimaat-olie-armoede) zeer dringend en ernstig zijn. We hebben de indruk dat de politieke wereld niet in staat is daarop passend en snel genoeg te reageren. We waren het er ook over eens dat een grootschalige verandering in productie- en consumptie noodzakelijk is. Maar misschien is daar maar 5% van de bevolking mee bezig, dus wanneer zou de rest kunnen volgen?? We kwamen op volgend lijstje van mogelijkheden;

1. grote rampen. Pas dan zijn mensen bereid om uit noodzaak hun gedrag aan te passen. Probleem is dat wat klimaatverandering betreft de rampen nu vooral plaatsvinden bij die landen die het minst CO2 uitstoten, en zich minst kunnen verdedigen. Dus er zal heel veel ellende plaats vinden alvorens rampen mensen hier aanzetten tot verandering. De klimaatoorlogen passen in dit scenario.

2. stijgende olieprijs. Als de prijzen van grondstoffen zeer snel stijgen heeft dit wel onmiddelijk effect. Mensen gaan minder vliegen, minder auto rijden, zuiniger omspringen met energie, meer lokale producten kopen. Nadeel is hier dat dit economisch heel wat gevolgen heeft en dat de armsten (hier en in het Zuiden) het grootste slachtoffer worden.

3. een dictatuur. Zowel in de discussie gisteren als in sommige artikels (oa van hoge pieten bij de Verenigde Naties) hoor je wel eens dat democratie niet in staat in de mondiale, lange termijn problemen aan te pakken. We zien ook hier dat politici geen moedige maatregelen nemen uit schrik voor de kiezer. Vraag is ook of we een dictatuur (al is het dan een groene) wel zien zitten natuurlijk.

4. klimaatdukaten. Hiermee geef je iedereen een CO2 budget, en dan kies je zelf. Wil je op reis gaan met het vliegtuig? Dan zal je minder de auto kunnen gebruiken of minder kunnen verwarmen. Als je dit wereldwijd kan invoeren zit er wel een herverdelingseffect in. Iedereen krijgt evenveel uitstootrechten. Kwestie is alleen, wie kan zorgen dat dit op politiek niveau wordt ingevoerd…?

5. technologie. Overal elektrische auto’s, smart grid elektriciteitssysteem, passiefhuizen, warmtepompen, CO2 opslag, zonne-velden in de Sahara, duizenden windmolens in de Noordzee. Er bestaan al heel wat plannen rond betere technologie. Alleen zijn we al te laat om ze tijdig in te voeren, én vrees ik dat de technologie misschien wel in staat is onze westerse samenleving om te vormen en te beschermen, maar het mondiale armoede vraagstuk raakt er niet mee opgelost. (Alle technologische vernieuwingen de laatste decennia hebben de kloof Noord-Zuid ook niet kleiner gemaakt) Trouwens al deze projecten vragen ook gigantisch veel grondstoffen en energie, en zelf al ga je massaal voor Cradle2Cradle aanpak, de hulpbronnen blijven eindig. Alle bestaande auto’s vervangen door elektrische gaat wellicht de draagkracht van de planeet te boven.

6. de verandering onderuit. Dit is het verhaal van transitiesteden, groepen die bezig zijn met ‘voluntary simplicity’, co-housing projecten, kortom lokale groepen die al bezig zijn met het uitvoeren van die andere levensstijl. Omdat door hun voorbeeld duidelijk wordt dat leven met 90% minder energie en grondstoffen heel veel positieve effecten heeft wordt dit op termijn een aantrekkelijk alternatief voor steeds meer mensen. (en dan onstaat er wel politiek draagvlak enzovoort). Dit is het scenario uit ‘de aarde heeft koorst’.

Het is allemaal een beetje schematisch en onvolledig, maar met de groep gisteren waren dat toch ongeveer de mogelijke pistes die we konden verzinnen. Persoonlijk hoop ik op actie 2 (met ondersteundende maatregelen voor de armsten) in combinatie met 6 en een stukje 5, zodat uiteindelijk 4 mogelijk wordt.  

Hierbij dus een uitnodiging om er zelf eens over na te denken en misschien nog nieuwe inzichten toe te voegen. Tussen haakjes, wie wat depressief wordt van de onophoudelijke regen, het goede nieuws is dat de regen-tonnen en -putten goed gevuld raken! Groetjes vanuit Muizen.

vasten


Is het u ook al opgevallen, we zitten midden in de vasten! Ik moet eerlijk toegeven, ik was er me ook onvoldoende van bewust tot ik gisteren ben uitgenodigd voor een vastenlezing. Het is toch vreemd dat een hele hoop katholieke gebruiken volop door de marketing en reclame zijn opgepakt als aanleiding voor feesten en geschenken; denk maar aan kerstmis, pasen, sinterklaas,communiefeesten en moederdag. Het zijn ondertussen allemaal hoogdagen van consumptie geworden. Maar de vasten, dat willen de reclamejongens  maar niet oppikken. Deze periode zou nochtans mooie kansen bieden, bijvoorbeeld op de automaten van Coca-Cola (ik zeg maar wat) een boodschap in de zin van: ‘wegens vasten is deze automaat 40 dagen gesloten, heropening op pasen’. Of bij de beenhouwer: ‘op vrijdag enkel vegetarische producten te koop’ of de snoeprekken van de grootwarenhuizen ‘deze maand bieden we enkel lievevrouwtjes aan’. Maar goed, blijkbaar past het concept van ‘vasten’ niet in het moderne marketingdenken en wordt er zoveel mogelijk over gezwegen.

Dat is een beetje jammer, want zowel geestelijk als lichamelijk is een periode van vrijwillige kiezen voor minder een goede zaak. Het is dan ook niet toevallig dat alle grote godsdiensten zo’n periode voorzien. Ik zie rond mij trouwens redelijk wat mensen die tijdens de lente een vergelijkbare zuiveringskuur doen, dit door een week of tien dagen enkel sap te drinken of alle suikers te vermijden (een raw-food kuur is ook een mogelijkheid natuurlijk). Naast gezondheidsredenen is het kiezen voor minder ook een interessant psychologisch experiment. En daar kan ik uit de ervaring van voorbije maanden over meespreken. Minder consumeren is niet alleen goedkoper maar ook bevrijdend. Nadenken over wat je echt nodig hebt, wat tijd besteden aan de mensen rondom jou of aan je eigen innerlijk, het zijn keuzes die meer opleveren dan nauwgezet de reclameblaadjes uitpluizen op zoek naar nog nieuwe koopjes. Sorry dus voor de economen die nu staan de roepen dat we vooral meer moeten consumeren. Vanaf nu maak ik alleen nog promotie voor vasten!

Over de relatie tussen welvaart en geluk kan je hier ook een Nederlandse uitzending bekijken. Vanaf ongeveer minuut 22 ben ik ook even aan het woord, en deze keer niet onderbroken door een spitse commentator.

klimaatoorlogen


Ik zal de week maar eens beginnen met minder vrolijk nieuws. Ik heb de voorbije dagen het boek ‘Klimaatoorlogen’ van Harald Welzer gelezen. Eigenlijk gaat dit boek niet zozeer over de klimaatverandering, maar vooral over de psychologie van mensen en volkeren in cisissituaties waarbij het gaat om overleven. Met heel veel historische voorbeelden en heldere argumenten maakt Welzer duidelijk dat als het erop aan komt een stabiele situatie snel kan omslaan als gevolg van schaarste of een natuurramp. Zijn voorspelling is dan ook dat we een toekomst tegemoet gaan met veel conflicten en geweld. klimaatoorlogen1Daarbij verwacht hij dat de rijke landen steeds meer geweld zullen inzetten om de toenemende vloed van klimaatvluchtelingen te stoppen. Voorwaar geen aantrekkelijk vooruitzicht.

Over de kansen die we hebben om tijdig het tij te keren is hij ook niet optimistisch. De bestaande  techniek en  de nieuwe verwachte technieken zijn steeds gebaseerd op de beperkte hulpbronnen en zorgen voor nieuwe problemen. Het individueel gedrag (zoals het Low Impact initatief waar hij in een interview met de Morgen naar verwijst) aanpassen staat volgens hem niet in verhouding tot de complexiteit van het probleem. Hij gelooft (en daar volg ik hem zeker) dat de oorsprong van het probleem in het economisch principe van groei door hulpbronnengebruik.  Waar de echte verandering wel zou moeten plaats vinden is op het internationale niveau, waar bindende afspraken nodig zijn rond emissiebeperking, en waar de rijke landen massaal zouden moeten investeren om de gevolgen van de klimaatverandering te compenseren. Maar ook dit zal niet gebeuren op korte termijn, en de problemen zullen zich wel op korte termijn aandienen.

Ik heb een aantal stukken twee maal gelezen op zoek naar een iets positiever geluid. En uiteindelijk gelooft hij toch dat een culturele omslag, een radicale mentaliteitswijziging misschien wel het enige redmiddel is. Hij heeft het over het belang van empowerment waarbij mensen samen op zoek gaan naar het herdefiniëren van een goede samenleving. Allemaal een beetje vaag, maar uiteindelijk dezelfde conclusie als dat andere merkwaardige boek: “de aarde heeft koorts“. Ook daar geloven de auteurs dat een verandering mogelijk is als we met velen en radicaal anders gaan denken over het goede leven.